چگونه میتوان مانع رواج مدرکگرایی در حوزه شد؟
گروه اجتماعی: جایگاه مدرک در نظام آموزشی حوزه کجا است؟ آیا آفتهای مدرکگرایی در حوزهها نیز دیده میشود؟ برای اینکه طلاب دچار مدرکگرایی نشود چه باید کرد؟ در این گزارش به این سؤالات پاسخ میدهیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، همه کسانی که در محافل علمی و دانشگاهی درس میخوانند بعد از چند سال مطالعه، آزمون و ...در پایان برگهای به نام مدرک در اختیارشان قرار میدهند.
برگهای که نشان میدهد این فرد کارشناسی، کارشناسی ارشد یک رشته دانشگاهی و یا سطح 2 یا 3 حوزه را گذرانده است. بهراستی جایگاه مدرک در نظام آموزشی حوزه و دانشگاه کجا است؟ آیا آفتهای مدرکگرایی در حوزهها نیز دیده میشود؟ برای اینکه طلاب دچار مدرکگرایی نشوند چه باید کرد؟ در این گزارش به این سوالات پاسخ میدهیم.
ضرورت پرهیز از روشهایی که بر جزوهخوانی صرف تأکید دارد
حجتالاسلام علیرضا حسینی، امام جمعه درمیان در اینباره گفت: اصل مدرکگرایی یک عیب یا نقص نیست بلکه زمانی مشکل به وجود میآید که مدرکسالاری در مراکز علمی و از جمله حوزه حاکم شود.
وی اظهار کرد: اگر بخواهیم مدرک را به طور کلی حذف کنیم چگونه میتوان سطح علمی یک طلبه را بفهمیم اما مشکل اینجاست که گاه ممکن است اهداف طلبه چون تولید دانش و علم جای خود را به مدرک سالاری بدهد.
امام جمعه درمیان بیان کرد: اگر میخواهیم مدرکگرایی در مراکز حوزه به وجود نیاید، باید روشهایی را انتخاب کنیم که کسی نتواند به راحتی و بدون سختی و در یک پروسه اداری به مدرک برسد در حالی که اکنون روشهایی وجود دارد که با تأکید بر جزوهخوانی صرف افراد را به مدرک میرساند.
یکی از کمبودهای فعلی حوزه مجلات علمی ـ ترویجی است
حسینی ادامه داد: البته باید به این نکته اشاره کرد که هنوز هم حوزه سختترین نهاد علمی در جهت اعطای مدارج تحصیلی است و شخصی که در این مرکز علمی تحصیل میکند اگر به دنبال مدرکگرایی صرف نباشد قبل و بعد از تحصیل در روحیات، بینش و نگرش او تفاوت حاصل میشود.
وی با اشاره به اینکه یکی از کمبودهای فعلی حوزه مجلات علمی ـ ترویجی است، گفت: طلبهها باید در حوزه ریشهیابی معضلات اجتماعی چون میل به بیکاری، فلسفه احکام و همچنین پاسخ به سؤالاتی چون چرا علیرغم فعالیت در حوزه حجاب باز هم در این زمینه مشکلاتی داریم باید کار تحقیقی و پژوهشی عمیق انجام دهند.
امام جمعه درمیان یادآور شد: به نظر میرسد در حوزهها باید بیش از قبل به فلسفه توجه شود که مورد تأکید مقام معظم رهبری در سفرهایی در گذشته به قم داشتهاند بوده که میتواند در چرایی پدید آمدن معضلات اجتماعی نیز یاریگر محقق باشد.
طلبه نباید به جای پژوهش و تحقیق به دنبال بهرهبرداری از آثار مدرک خویش باشد
حجتالاسلام محسن مشرفی، مدیر حوزههای علمیه خراسان جنوبی نیز در اینباره گفت: اعطای مدرک نیاز حوزههاست چرا که در غیر این صورت در مواقع انتخاب فرد که نیازمندیم میزان تحصیلات او را بدانیم دچار مشکل خواهیم شد.
وی اظهار کرد: در گذشته نیز همینگونه بوده است، طلاب دین از اساتید خود اجازه نقل حدیث و... میگرفتهاند و یا در بحث اجتهاد فرد از علما جواز اجتهاد میگرفته که میتوان با مدرک امروزی مقایسه کرد اما باید مسائلی مورد توجه قرار گیرد.
مدیر حوزههای علمیه خراسان جنوبی بیان کرد: نکتهای که قابل تأمل است این جا است که طلبه نباید به جای پژوهش و تحقیق به دنبال بهرهبرداری از آثار مدرک خویش باشد که آفتها و آسیبهایی را به دنبال خواهد داشت.
حوزه باید مدارک مستقل و متفاوتی از مدارک دانشگاهی برای خود تعریف کند
مشرفی با اشاره به اینکه حوزه از گذشته محل تحقیق و پژوهش بوده و کار علمی بوده و کمتر به دنبال مدرک و مسائلی از این قبیل بوده است، یادآور شد: به نظر میرسد برای اینکه آفات مدرکگرایی در حوزه گسترش نیابد حوزه باید مدارک مستقل و متفاوتی از مدارک دانشگاهی برای خود تعریف کند.
مجتبی شیدایی، معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی با اشاره به اینکه در فصلنامه گام دوم که در بهار 94 به چاپ رسید به موضوع ارزشیابی در حوزه علمیه پرداختیم، گفت: مدرک یک ابزار برای نشان دادن توانمندیها و یا سطح علمی افراد است.
وی اظهار کرد: بزرگان حوزه اصل مدرک را قبول داشتهاند اما آن چیزی که باید بدان توجه داشت آفتهایی است که در دانشگاه و چه در حوزه ممکن است مدرگگرایی و اصل دانستن آن به وجود آورد.
معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی با اشاره به اینکه در گذشته حوزه نیز بزرگان به شاگردان خود مدارکی چون اجازه نقل حدیث و..میدادهاند، ادامه داد: اما برای اینکه بدانیم چه باید کرد که آفتهای مدرکگرایی در مراکز علمی ما گسترش نیابد باید برخی از نکات را مدنظر قرار دهیم.
شیدایی با اشاره به اینکه در قرآن کریم بیان شده که شما را آزمایش میکنیم تا مجاهدین شما مشخص شود، گفت: روح کلی روایتهایی که از ائمه معصومین(ع) درباره علم رسیده است این است که توصیه به عمل به علم و کاربردی کردن آن داشتهاند که از جمله از معصومین(ع) نقل شده که علم را با عمل به آن طلب کنید.
مدرک به کسی اعطاء شود که در آزمونهایی با رویکرد کاربردی موفق شده باشد
وی اظهار کرد: بر اساس این آیات و روایتها میتوان گفت ما باید مدرک بدهیم، اما مدرک را باید به کسی اعطا کنیم که در آزمونهایی با رویکرد مهارتی و کاربردی موفق شده باشد که لازمه آن طرح سؤالات مسئلهمحور است.
معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی بیان کرد: طبیعی است که برای طرح سوالات مسئلهمحور و آزمونهایی با رویکرد مهارتی و کاربردی نیاز به نیروی انسانی قوی، اساتید مسلط و متناسب با جمعیت طلبه و دانشجو داریم.
شیدایی یادآور شد: یکیدیگر را راههای که مدرکگرایی را کاهش میدهد فرهنگسازی در این زمینه است جایگاه افراد بر اساس کارآمدی آنان تعریف شود نه عناوین و القابی که ممکن است دانشی پشت سر آن نباشد.
