معیار کفر و ایمان به نحوه شناخت ما از خداوند برمیگردد/ محدودیت انسان قبل و بعد از مرگ
گروه فعالیتهای قرآنی: عضو هیئت علمی گروه معارف دانشگاه اراک گفت: راجع به خداوند سه شناخت قابل تصوراست؛ شناخت ذات خداوند که برای بشر ممکن نیست، اثبات وجود خدا و سوم شناخت ویژگیهای او که هر دو برای بشر مقدور است، معیار ایمان و کفر نیز همین دو شناخت اخیر است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)
از استان مرکزی، حجتالاسلام محمد ابراهیمیراد، عضو هیئت علمی گروه
معارف اسلامی دانشگاه اراک در پیش درآمد «نشست جایگاه تحجر و تکفیر در
اندیشه و گفتمان اسلام سیاسی امام خمینی(ره)» که عصر روز گذشته، 24 آذرماه
در دانشگاه اراک به همت معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی استان برگزار شد به
راههای شناخت خدا اشاره کرد و افزود: با دلایل عقلی، فطری و تجربی میتوان
اثبات کرد که خدا هست، دلایلی که انکارناپذیرند.
وی ادامه داد: ما انسانها میدانیم و میتوانیم بدانیم که خدایی که وجود دارد از چه اوصاف و ویژگیهایی برخوردار است، او خالق، مبدأ هستی، رزاق، کمال مطلق و بینهایت است و همیشه بوده و خواهد بود، همه این صفات را میتوان با دلایل عقلی و فلسفی اثبات کرد پس در مورد خداوند میتوان دو نوع شناخت پیدا کرد: یکی اینکه خدا وجود دارد و دوم اینکه دارای چنین ویژگیهایی است.
حجتالاسلام ابراهیمیراد تصریح کرد: از طریق این دو شناخت به او ایمان میآوریم، او را پرستش میکنیم و عشق میورزیم درواقع این دو شناخت مرز بین ایمان و کفر است، اثبات وجود خدا و شناخت ویژگیهای او سبب میشود عدهای از انسانها به او ایمان بیاورند و عدهای منکر او شوند.
اشتراکات نحوه شناخت خداوند با برخی مخلوقات
عضوهیئت علمی گروه معارف دانشگاه اراک با اشاره به اینکه چنین شناختی از خداوند درباره برخی مخلوقات نیز صدق میکند گفت: بسیاری از امور درعالم وجود دارند که نمیتوانیم ذات آنها را بشناسیم و فقط میتوانیم وجودشان را اثبات و از ویژگیهای آنها مطلع شویم مانند روح؛ هیچ کس نسبت به حقیقت روح آگاهی ندارد ولی با دلیل میتواند وجودش را اثبات کند و از ویژگیهایش با خبر شود بنابراین نحوه شناخت ما از خداوند مختص خدا نیست و درباره برخی از امور دیگر نیز صادق است.
وی عنوان کرد: صفات و ویژگی روح را میتوان اثبات کرد اما نمیتوان از ماهیت آن باخبر شد همچنین حقیقت رویای صادقانه، جن و فرشته را کسی نمیداند ولی باز هم با دلیل میتوان وجودشان را اثبات کرد پس این شیوه شناخت منحصر به خدا و حتی روح نیست، حقیقت خداوند برای ما معلوم نیست و نمیدانیم ذات او چگونه است ولی میدانیم وجود دارد و میتوانیم این وجود را اثبات کنیم و اینکه بدانیم دارای چه ویژگیهایی است .
نحوه شناخت پیامبران از ذات خداوند
حجتالاسلام ابراهیمیراد افزود: نکتهای که درباره نحوه شناخت ما از خداوند مطرح میشود این است که؛ آیا حتی پیامبران و امامان هم از حقیقت خداوند آگاهی ندارند؟ در پاسخ باید گفت: هیچ انسانی حتی پیامبران و امامان هم نمیدانند حقیقت خدا چیست با وجود اینکه دانش و فضیلتشان، معنویت و تقوای آنها قابل مقایسه با ما نیست اما همان پیامبر و امام مخلوق به شمار میروند و مخلوق محدود است و محدود نمیتواند حقیقت نامحدود را درک کند.
وی تصریح کرد: پیامبر هم نمیتواند و نمیداند حقیقت نامحدود خداوند چیست، حضرت علی(ع) در بخشهای مختلف نهجالبلاغه به این موضوع اشاره کردهاند که «ما نمیدانیم حقیقت عظمت تو چیست، میدانیم تو هستی و قائم به خویشی و...»
انسان بعد از مرگ و ذات نامحدود خداوند
عضو هیئت علمی گروه معارف دانشگاه اراک بیان داشت: نکته مهم دیگر شناخت ما از خداوند بعد از مرگ است، آیا در قیامت هم حقیقت خداوند برای ما قابل درک نیست و بعد از مرگ هم ما نمیتوانیم به این حقیقت پی بریم؟ در پاسخ باید گفت انسان بعد از مرگ همان انسان قبل از مرگ است و مخلوق خداوند و محدود است و نمیتواند حقیقت خدا را درک کند.
حجتالاسلام ابراهیمیراد ادامه داد: حقیقت ذات خدا نامحدود است و برای انسان محدود و مخلوق قابل درک نیست و بعد از مرگ نیز با اینکه فهم و علم ما بیشتر میشود اما محدودیت و مخلوقیت ما و از طرف دیگر نامحدود بودن ذات خداوند تغییری نمیکند.
وی اضافه کرد: پس با این توضیحات میتوان چیستی(ذات) و هستی خداوند را مورد بحث قرار داد، به این صورت که چیستی خدا برای بشر معلوم و قابل درک نیست و ذات و حقیقت او را نمیفهمیم و تنها هستی خدا و ویژگیهای او(به قدر طاقت) برای ما قابل درک و معلوم است، تمام کتب و مطالعات در خصوص توحید و اثبات خدا، به هستی خدا اشاره دارد و اینکه در روایات آمده که یک ساعت تفکر افضل است بر عبادت هفتاد سال راجع به دو شناختی است که میتوان از خدا به دست آورد.
حجتالاسلام ابراهیمیراد گفت: در یک جمعبندی راجع به خداوند سه شناخت قابل تصوراست که یک شناخت برای بشر ممکن نیست که همان شناخت حقیقت ذات خداست و دو شناخت برای بشر ممکن و مقدور است اینکه خدا وجود دارد و دارای ویژگیهایی است و معیار ایمان، اعتقاد و پرستش نیز همین دو شناخت اخیر است.
شناخت کودکان از خداوند
عضوهیئت علمی گروه معارف دانشگاه اراک در پایان تأکید کرد: گاهی کودکان از پدر و مادر این سوال را میپرسند که خدا چیست؟ لازم نیست برای کودک این توضیحات مفصل را بدهیم همین که گفته شود خداوند خالق انسان است و خدا کسی است که ما و هستی را آفریده کفایت میکند، کودک به دنبال تمیز ذات و ویژگیهای خداوند نیست و اگر هم دراین باره سؤال کرد این توضیحات را میتوان ارائه کرد.
