امام صادق(ع)؛ احیاگر مکتب اسلام/ امام معارف فراموش شده شیعه را احیا کرد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، هفدهم ربیع‌الاول مصادف است با سالروز ولادت با سعادت امام هفتم شیعیان حضرت امام جعفر صادق(ع) کسی که مؤسس مذهب جعفری است این امام همام به القابی همچون صادق، صابر، فاضل و طاهر مشهور بوده است.

بعد از شهادت امام حسین(ع) در جامعه اسلامی حکومت نظامی شدیدی توسط بنی‌امیه پایه‌گذاری شد به‌گونه‌ای که ارتباطات مردم با حضرت زین‌العابدین(ع) قطع شد و امام سجاد(ع) جزء از طریق ادعیه راهی برای بیان معارف الهی نداشت.

بعد از این‌که بنی‌امیه به دست عباسیان رو به افول گذاشت و نابود شد فرصت مناسبی برای امام محمدباقر(ع) ایجاد شد تا ایشان بتواند یک دانشگاه اسلامی برای شیعیان پایه‌گذاری کند اما متأسفانه عمر حضرت برای اداره این دانشگاه کفاف نداد و امام پنجم شیعیان به دست پادشاهان عباسی به شهادت رسید.

امام باقر(ع) با شهادتش این مکتب را برای حضرت امام صادق(ع) به ارث گذاشت و این بزرگوار به‌علت این‌که هم جوان بودند و هم در آن زمان، اهل‌بیت(ع) از نظر مالی در وضعیت خوبی به سر می‌بردند توانستند راه پدر را با موفقیت ادامه دهند.

در دانشگاه امام جعفرصادق (ع) همه رشته‌ها از جمله ادبیات، لغت، تفسیر قرآن و حتی شیمی و فیزیک تدریس می‌شد و کسانی چون جابربن حیان که از بهترین شیمی‌دانان زمان خود است از شاگردان امام صادق(ع) می‌باشد.

ابوحنیفه که از بنیان‌گذاران مکتب حنفی است حدود دو سال شاگرد امام صادق(ع) بود بر همین اساس علامه اسد حید در کتاب الامام صادق(ع) و مذاهب الربعه از قول ابوحنیفه می‌نویسد اگر این دو سال شاگردی نزد حضرت صادق(ع) نبود به هلاکت می‌رسیدیم.

ابن‌حجر هیثمی که از دانشمندان بسیار متعصب سنی است در حدائق محرمه می‌نویسد به قدری از علوم امام صادق(ع) در بین مردم نقل شده که آوازه‌اش در همه جا پیچیده است و بزرگی در فقه، کلام تفسیر، حدیث و سایر علوم اسلامی پیدا نمی‌کنید مگر این‌که از مذهب جعفری و کلام امام صادق(ع) آرایه گرفته باشد و همه مرهون این بزرگوار هستند.

نکته اساسی این جاست که اگر احکام شرعی کلام و تفسیر قرآن به دست ما رسیده است، جز وجود مقدس حضرت امام صادق(ع) نبوده و در حقیقت ایشان کسی است که معارف به فراموش سپرده شده شیعه را زنده کرد.

مکتب شیعیان را از این جهت جعفری می‌نامند که معارف اسلامی از طریق امام جعفر صادق(ع) به شیعیان رسید و وجود مقدس حضرت امام صادق(ع) احیاگر مکتب اسلام بود.

امام از فرصت‌های گوناگونی برای دفاع از دین و حقانیت تشیع و نشر معارف صحیح اسلام استفاده می‌برد، مناظرات زیادی نیز در همین موضوعات میان ایشان و سران فرقه‌های گوناگون انجام پذیرفت که طی آن‌ها با استدلال‌های متین و استوار، پوچی عقاید آن‌ها و برتری اسلام ثابت می‌شد.
همچنین، در حوزه فقه و احکام نیز توسط ایشان فعالیت زیادی صورت گرفت، به‌صورتی‌که شاهراه‌های جدیدی در این بستر گشوده شد که تاکنون نیز به راه خود ادامه داده است.
امام جعفر صادق(ع) در پگاه روز جمعه یا دوشنبه، هفدهم ربیع‌‎الأول سال 80 هجرى، معروف به سال قحطى، در مدینه دیده به جهان گشود. اما بنا به گفته شیخ مفید و کلینى، ولادت آن حضرت در سال 83 هجرى اتفاق افتاده است.
وفات آن امام(ع) بزرگوار نیز در دوشنبه روزى از ماه شوال و بنا به نوشته مؤلف جنات الخلود در 25 شوال و به روایتى نیمه ماه رجب سال 148 هجرى روى داده است. با این حساب مى‏‌توان عمر آن حضرت را 68 یا 65  سال گفت که از این مقدار 12 سال و چند روزى و یا 15 سال با جدش امام زین‌العابدین(ع) معاصر بوده و 19 سال با پدرش و 34 سال پس از پدرش زیسته است که همین مدت، دوران خلافت و امامت آن حضرت به‌شمار می‌آید و نیز بقیه مدتى است که سلطنت هشام بن عبدالملک، و خلافت ولید بن یزید بن عبد الملک و یزید بن ولید عبدالملک، ملقب به ناقص، ابراهیم بن ولید و مروان بن محمد ادامه داشته است. صادق، صابر، فاضل و طاهر بود از آنجا که وى در بیان و گفتار راست‌گو بود، او را صادق خواندند.
کنیه مادر امام جعفر صادق(ع) را «ام‌فروه» گفته‌‌اند. برخى نیز کنیه او را «ام‌القاسم» نوشته و اسم او را «قریبه» یا «فاطمه» ذکر کرده‌اند. کنیه آن حضرت «ابوعبد‌الله» بوده است و این کنیه از دیگر کنیه‌هاى وى معروف‏‌تر و مشهورتر است.
از آثار مکتوب امام صادق(ع) رساله به عبدالله نجاشی (غیر از نجاشی رجالی) است. نجاشی صاحب رجال معتقد است که تنها تصنیفی که امام به دست خود نوشته‌اند همین اثر است.
رساله‌ای که شیخ صدوق در خصال و به‌واسطه اعمش از حضرت روایت کرده است شامل مباحث فقه و کلام.کتاب معروف به توحید مفضل، در مباحث خداشناسی و رد دهریه که املاء امام(ع) و کتاب مفضل بن عمر جعفی است. همچنین، کتاب الاهلیلجه که آن نیز روایت مفضل بن عمر است و همانند توحید مفضل در خداشناسی و اثبات صانع است و تماما در بحارالانوار مندرج است.
مصباح‌الشریعه و مفتاح‌الحقیقه که منسوب به امام صادق(ع) و بعضی از محققان شیعه از جمله مجلسی،‌ صاحب وسایل (حرعاملی) و صاحب ریاض العلما، صدور آن را از ناحیه حضرت رد کرده‌اند.
رساله‌ای از امام صادق(ع) خطاب به اصحاب که کلینی در اول روضه کافی به سندش از اسماعیل بن جابر ابی عبدالله نقل کرده است. همچنین رساله‌ای در باب غنائم و وجوب خمس که در تحف‌العقول مندرج است.بعضی رسائل که جابربن حیان کوفی از امام(ع) نقل کرده است.
کلمات القصار که بعدها به آن نثرالدرد نام داده‌اند که تماماً در تحف‌العقول آمده است.چندین فقره از وصایای حضرت خطاب به فرزندش امام موسی کاظم(ع) سفیان شوری،‌ عبدالله بن جندب، ابی جعفر نعمان احول، عنوان بصری،‌ که در حلیه‌الاولیاء و تحف‌العقول ثبت گردیده است.
همچنین ادعیه امام صادق (ع) (الصحیفة الصادقیة و الصادصیة الجامعة): مجموعه ادعیه معتبره‌ای است که از دو امام بزرگوار پنجم و ششم(ع) در کتب روایی شیعه وارد شده و دانشگاه امام صادق(ع) آن را به‌مناسبت بیستمین سالگرد تأسیس دانشگاه هم‌زمان با میلاد مسعود نبی اکرم اسلام(ص) و امام جعفر صادق(ع) منتشر کرده است.