مؤلفه‌های تمدن از منظر قرآن کریم

حجت الاسلام و المسلمین محمدعلی داعی‌نژاد، مدیر مرکز شیعه شناسی حوزه علمیه قم در گفت‌وگو با کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا در پاسخ به اینکه قرآن‌کریم چه مولفه‌هایی در خصوص تمدن برای بشریت ارائه داده‌ است، اظهار کرد: در قرآن‌کریم لفظی به نام تمدن نداریم و قرآن به طور آشکار در خصوص آن صحبت نکرده،اما مولفه‌هایی را برای ایجاد یک تمدن انسان‌ساز برای بشریت معرفی می‌‌کند.

وی با بیان اینکه یکی از این مؤلفه‌ها علم است، گفت: مذمت‌هایی که قرآن‌کریم در خصوص عدم تعقل دارد نشاندهنده آن است که علم از پایه‌های اصلی و اساسی تمدن بشری است. تاکیدات مقام معظم رهبری هم در این خصوص ریشه در آیات و مضامین قرآنی دارد.

مدیر مرکز شیعه‌شناسی به دومین مؤلفه از نظر قرآن کریم اشاره کرده و افزود: افراط و تفریط از مسائلی است که باعث از بین رفتن تمدن و جامعه بشری می‌شوند لذا قرآن کریم دستور به میانه روی می‌دهد و دین اسلام را نیز به عنوان یک دین حد وسط معرفی می‌کند.

داعی‌نژاد معیشت انسان در دنیا را سومین شاخصی که قرآن کریم در خصوص تمدن بشری معرفی می‌کند، دانست و تصریح کرد: درست است که توجه به آخرت از ضروریات زندگی در دنیا است اما معیشت انسان در این دنیا نیز یکی دیگر از پایه‌های تمدن بشری است.
وی ادامه داد: برخی از عرفانها انسان‌ها را به زهدگرایی غیراسلامی و برخی انسان را به دنیا گرایی تشویق می‌کنند در حالی که اسلام می‌گوید به دنیا و آخرت باید در کنار هم توجه شود و در حقیقت سکولاریسم و دنیا پرستی را مذمت و مورد نکوهش قرار می‌دهد اما می‌گوید توجه به دنیا از ضروریات زندگی بشری است.

این استاد حوزه خاطر نشان کرد: آزادی و آزادگی نیز از دیگر مؤلفه‌های تمدن است که قرآن به آن اشاره می‌کند البته آزادی در دین اسلام معنای خاص خود را دارد و به معنای آزادی در لیبرالیسم و در دیگر مکاتب بشری نیست. بلکه آزادی است که از درون انسان آغاز شده و مانند چشمه‌ای در بیرون و در جامعه بروز می‌کند.

مدیر مرکز شیعه‌شناسی در پایان با تاکید براینکه آزادی یک مسلمان آزادی از تعبد، قانون، حق و ... که برای هر انسانی فضیلت است، نیست، بیان داشت: این‌ موارد بخشی از پایه و اساس تمدن بشری است که قرآن معرفی می‌کند و بجاست که سیاستگذاری و استراتژی جامعه اسلامی نیز براساس این مؤلفه‌ها صورت گیرد.