تعامل جامعه پزشکی با روحانیون جهت ارتقای سلامت جسمی و روحی مردم
گروه سلامت: معاون فرهنگستان علوم پزشکی در نشست خبری سومین همایش سلامت معنوی بر تعامل روحانیون و پزشکان برای ارتقای سلامت روحی، ذهنی و اجتماعی جامعه تاکید کرد.
وی تصریح کرد: این همایش به دنبال دو همایش دیگر که طی دو سال قبل برپا شده بود، برگزار میشود و در آن تلاش داریم تا به مسئله سلامت معنوی در خانواده، مدرسه، بهزیستی و مراقبتهای سلامت بپردازیم.
عزیزی عنوان کرد: سلامت معنوی بُعد چهارم سلامت بوده که در سالهای اخیر به ویژه از سال 1983 به بعد شناخته شده است. این مسئله با توجه به سابقه اسلامی و حضور طب اسلامی در جامعه ما تجربه چندان جدیدی برای ایران نیست. اگر ما به کتب قدیمی و جدید توجه داشته باشیم بزرگانی مانند رازی، ابنسینا، جرجانی، حکیم اهوازی و دیگران به هر چهار بُعد سلامت توجه کرده و آنها را در مراقبتهای سلامت به کار بستهاند. وقتی ما به کتابهای قانون ابنسینا و ذخیره خوارزمشاهی توجه میکنیم میبینیم این کتابها با جملاتی از جمله یاد خداوند و برشماری صفات باری تعالی آغاز شدهاند. ابن سینا در سرگذشت خود تاکید دارد که پیش از تمامی علوم، قرآن را فرا گرفته است زیرا که این مسئله برای فراگیری علوم دیگر بسیار مهم بوده است.
این دانشمند برتر جهان اسلام بیان کرد: حکمای زمان قدیم فقط به مسائل جسمی توجه نمیکردند چرا که به عنوان مسلمان به این مسئله اعتقاد داشته که فقط انسان، جسم نیست و شامل روح نیز میشود به همین دلیل روح نیاز به مراقبت داشته و چه بسا بر جسم اولویت دارد.
وی ادامه داد: هدف از اسلام و این مکتب تکامل و سعادت انسان است که این مسئله به وسیله تکامل روح از طریق مراقبت و ارتقای سلامت آن به وقوع میپیوندد.
عزیزی با اشاره به تاریخ اروپا در قرون وسطی عنوان کرد: در طی این سالها مردم اروپا تحت شدیدترین فشارها از جانب کلیسا بودهاند، چنانکه این قشر به هر وسیلهای سعی در ترویج مبانی مورد نظر خود داشتند، چنانکه دیگر علمها را سرکوب و حتی خرفات را نیز ترویج میکردند. از 1450 تا 1500 یک رنسانس و نوزایی در اروپا به وجود آمد که موجب توجه به مسائل علمی و کشفیات جدیدی شد در این راه توجه به ابعاد جسمی انسان نیز افزایش یافت؛ بسیاری از رموز پزشکی کشف شد و علوم نیز به سمت تجربه گرایی پیش رفتند. همین مسئله موجب به حاشیه رفتن اعتقاد به خداوند و معاد و روز قیامت شد.
وی افزود: این سیر منجر به کنار گذاشته شدن علوم روحی از علوم جسمی شد، این مسیر تا 40 سال پیش ادامه یافت تا اینکه بسیاری از این کشورها فهمیدند افرادی که معنویات توجه بیشتری دارند، جسم سالمتری را نیز دارند. این افراد با توجه به سبک زندگی خود جسم سالمتری داشته و کمتر بیمار میشوند و در صورت بیماری نیز بهبودی آنها سریع است چرا که به قدرت برتری به نام خداوند اعتقاد دارد. به همین دلیل کشورهای غربی مسئله سلامت روحی و معنوی را وارد مبانی آموزشی خود کردند. در حال حاضر علاوه بر سلامت جسمی توجه به مراقبت از سلامت معنوی در دانشگاههای غرب و سیستمهای مراقبت سلامت آنها افزایش یافته است.
وی عنوان کرد: در سازمان بهداشت جهانی از سال 1984 شاخصهای سلامت معنوی در بحثهای سلامت گنجانده و قرار شد مفاهیم و شاخصها پیگیری و جمع آوری شوند.
عزیزی افزود: در نشست سالانه هیئت امنای این سازمان در 1994 مصوب شد که این شاخصها به تعاریف سلامت اضافه شود اما با این وجود هیچگاه در گردهمایی جهانی وزرا بهداشت مطرح نشد، چرا که تصمیم بر عهده خود کشورها گذاشته شد.
رئیس کمیته سلامت معنوی فرهنگستان علوم پزشکی عنوان کرد: در ایران تاکنون اقدام بسیار موثری برای سلامت معنوی انجام نشده است زیرا شروع و آغاز کار دانشکدههای پزشکی ما بر مبنای آن چیزی بوده که از کشورهای توسعه یافته غربی وارد شده است لذا تا زمانی که بحث سلامت معنوی در این کشورها مطرح نشد در دانشکدههای پزشکی ما نیز این مباحث وارد نشد.
وی افزود: فرهنگستان علوم پزشکی از سال 1385 این کار را آغاز و وزارت بهداشت نیز در همین سالها شروع کرد
وی بیان کرد: اگر به 25 سال قبل دانشکدههای اروپا و آمریکا نگاه کنیم، تنها در سه دانشکده آن هم به صورت اختیاری مطالبی را ارائه میدادند اما در سال 2006 حدود 100 دانشکده در آمریکا به صورت اجباری در زمینه سلامت معنوی واحدهای را ارائه میدادند.
دبیر سومین همایش سلامت معنوی با بیان اینکه تبیین شاخصهای این بُعد از سلامت در ایران کار سادهای نیست، اظهار کرد: تعاریف تعابیر معنویت در دین اسلام و فقه اسلام بحث شده است در مفاهیم اسلامی بُعد روحی، مهمتر از بُعد جسمی است و به همین دلیل اولین قدمی که میبایست برداریم این بود که مفاهیم سلامت معنوی را براساس دین اسلام تبیین کنیم، به همین دلیل نیاز داشتیم با روحانیون ارتباط برقرار کنیم تا بتوانیم این مفاهیم را به درستی تبیین و در نهایت ترویج کنیم.
وی تاکید کرد: حضور مفاهیم سلامت معنوی در دانشگاهها باید منجر به این شود که ابتدا شاخصها ایجاد شود و بعد بتواند به صورت هدفمند اثرش را بر روی رفتارهای انسان در جامعه و دیگر حوزهها داشته باشد. در واقع فرهنگستان به دنبال این است که این شاخصها وارد ابعاد سلامت شوند.
وی خاطر نشان کرد: اگر بتوانید سلامت روحی را در جامعه ترویج کنیم شاید بتوانیم از معضلات اجتماعی جلوگیری به عمل آوریم.
وی ادامه داد: فرهنگستان برنامهای دارد که طی آن سلامت معنوی زوجهای جوان، مادران باردار و کودکان را ارتقا دهد، این مسئله بسیار مهم است و در آینده میتواند نقش مهمی داشته باشد.
عزیزی خاطر نشان کرد: به دلیل همین مسائل ما تصمیم گرفتیم برگزاری این همایش در قم میتواند از حضور روحانیون و اساتید حوزه و دانشگاه برای برنامهریزیهای آینده مغتنم باشد.
دبیر اجرایی سومین همایش سلامت معنوی در پایان به تشریح نحوه اجرای این همایش پرداخت و اظهار کرد: در این همایش 212 مقاله دریافت شده که 10 مقاله از آنها به صورت سخنرانی انتخاب و 112 به صورت پوستر چاپ شدهاند همین طور 13 سخنرانی جامع با حضور اساتید علوم پزشکی و روحانیون مدعو برگزار میشود، همین طور 42 نفر از اساتید حوزه و دانشگاه در این همایش حضور دارند.
وی یاد آور شد: این نشست قرار است روزهای چهارشنبه، 24 و پنجشنبه، 25 دیماه جاری در محورهای سلامت معنوی، تعاریف، مفاهیم و شاخصها؛ سلامت معنوی و خانواده؛ سلامت معنوی و مدرسه؛ سلامت معنوی و آموزش پزشکی؛ سلامت معنوی و مراقبتهای سلامت؛ سلامت معنوی و سبک زندگی؛ در قم برگزار شود.
