امام خمینی(ره)؛ احياكننده تمدن بزرگ اسلامي
گروه اندیشه: يكي از ويژگيهاي امام امت اين است كه ايشان احياكننده تمدن بزرگ اسلامي با مركزيت ايران اسلامي بودند و در اينكار موفق شدند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، آيتاللهالعظمي سيدروحالله موسوي خميني در تاريخ بيستم جماديالثاني1320 هجري قمري برابر 1280 شمسي مصادف با سالروز ميلاد حضرت فاطمه زهرا(س) در شهرستان خمين چشم به جهان گشود. پدر ايشان آيتالله شهيد مرحوم سيدمصطفي موسوي فرزند برومند علامه مرحوم سيداحمد موسوي است كه بنا به گفته بعضي از خاندان صاحب «عبقات الانوار» هستند.
مرحوم سيداحمد موسوي كه در نجف بودهاند بنا به دعوت و درخواست مرد نيكوكار و بزرگواري بهنام «يوسفخان كمرهاي» كه براي زيارت به عتبات مقدسه مشرف شده بود بهمنظور ارشاد و پيشوای اهالي «خمين» ميرود و با دختر مرحوم يوسفخان ازدواج ميكنند. از فرزندان ايشان يك دختر و پسر به نامهاي «صاحبه» و «مصطفي» باقي ميمانند.
مرحوم سيدمصطفي نيز تحصيلات خود را در نجف اشرف و سامراء در عهد ميرزاي شيرازي دنبال كرده و در زمره علما و مجتهدين عصر خود قرار ميگيرند و پس از بازگشت از نجف اشرف و زعامت و پيشوايي خمين و حومه آنرا عهدهدار ميشود.
ايشان در تاريخ دي الحجه 1320 قمری در بين راه خمين مورد سوءقصد بعضي اشرار قرار ميگيرند و بر اثر اصابت چند گلوله به كتف و كمر ايشان، در سن 47 سالگي به شهادت ميرسند.پيكر آن مرحوم به نجف اشرف منتقل گرديده و در آن جا دفن ميشود.
امام خميني(ره) در يكي از نوشتههاي خود امضاء كرده بود: ابن الشهيد روحالله الموسوي
آيتالله شهيد داراي سه پسر و سه دختر بودهاند كه پسرهاي ايشان عبارتند از سيد مرتضي(معروف به پسنديده)، سيد نورالدين كه از محترمين مقيم تهران بودند و در تاريخ شعبان 1396به رحمت ايزدي پيوستند و سيد روحالله(امام خميني) كه آخرين فرزند آن مرحوم ميباشند.
تحصيلات امام خمينی(ره) و اساتيد
امام خميني كه داراي هوش و استعداد سرشاري بود در همان اوان كودكي آغاز به درس كرد و داخل منزل خود نزد معلمي بهنام «ميرزامحمد» به خواندن و نوشتن مشغول گرديد و سپس قدم به مكتب گذاشت و نزد استاد مكتبی كه (ملا ابوالقاسم) نام داشت و سپس پيش استاد ديگری كه بهنام شيخ جعفر تحصيلات خود را ادامه داد.
امام در سن قبل از 15سالگی تحصيلات فارسی آن روز را به پايان رسانيد و در خواندن و نوشتن از استاد بينياز گرديد. آنگاه به تحصيل علوم اسلامی پرداخت و در محضر برادر بزرگوارش حضرت آيتالله «پسنديده» صرف و نحو و منطق را آغاز كرد و تا سال 1338 قمري به تحصيل مقدمات در محضر ايشان ادامه داد.
سپس در سال 1339 در حوزه علميه اراك كه در آن روز تحت زعامت مرحوم حاج شيخ عبدالكريم حائري يزدي قرار داشت، شتافت و در محضر اساتيد فن به آموختن ادبيات مشغول گرديد.
در سال 1340 كه مرحوم آيتالله حائري، حوزه علميه اراك را به شهر مشهد مقدس انتقال داد، امام نيز كه تازه كتاب مطول را شروع كرده بود به قم رفت و در مدرسه «دارالشفاء» مسكن گزيد و در حوزخ جديدالتأسيس قم، تحصيلات خود را با جديت بيشتري دنبال نمود و با كوششهاي شبانهروزي موفق شد كه تا سال 1345 هجري قمري سطوح عاليه را به پايان رسانيده در حوزه درس مرحوم حاج شيخ عبدالكريم حائري شركت نمايد و در محضر آن اساتيد بزرگ پايه علمي و مباني فقهي و اصولي خود را تحكيم و تكميل كرده و به درجه اجتهاد فائق گردد.
در سال 135 قمري كه آيتالله حائري از جهان رخت بر بستند، امام خميني داراي مباني متقن، محكم و مستقل بوده، در زمره مجتهدين بزرگ و نوابغ علمي قرار داشت و از برجستهترين علمای حوزه علميه قم بود.
امام خميني(ره) علاوه بر مقام ممتاز فقاهت، در علوم هيأت، فلسفه، حكمت و عرفان نيز داراي مهارتي ويژه و تخصصي كامل بودند.
استاد ايشان در علم هيأت، مرحوم شيخ علياكبر يزدي ميباشد و متون مختلف كتب عرفان، حكمت و فلسفه را از عالم مهذب مرحوم شيخ محمد علي شاهآبادي فرا گرفته است.
قبل از تبعيد امام به تركيه از طرف نظام طاغوتي، بزرگترين كرسي تدريس علوم اسلامي از آن ايشان بود و جمعيت حوزه درسي ايشان، از لحاظ كميت و كيفيت در حد والايي قرار داشت و حدود هزار نفر از فضلا و صاحبنظران در حوزه درس ايشان زانو زده و از آن درياي مواج علم و فضيلت بهرهمند ميشدند.
در سالهاي آخري كه ايشان در قم ميزيستند و در مسجد اعظم تدريس مينمودند، تعداد شاگردان درس ايشان از هزار و دويست نفر تجاوز ميكرد كه يك برابر و نيم شاگردان درس آيتالله بروجردي در سالهاي آخر عمر آن فقيد سعيد بود.
آثار و تأليفات امام خميني(ره)
دهها كتاب و اثر گرانبها از امام خميني(ره) در مباحث اخلاقي، عرفاني، فقهي، اصولي و اجتماعي بر جاي مانده كه بسياری از آنها تاكنون منتشر نشده است.
متأسفانه تعدادي از رسالهها و تأليفات امام در جريان جابجايي از منزل استيجاري و چندين مرحله يورش مأمورين ساواك شاه به منزل و كتابخانه ايشان مفقود گرديده است.
آثار و تأليفات امام خميني(ره) بر حسب سيرتاريخ نگارش شامل شرح دعاي سحر، شرح حديث رأس الجالوت، حاشيه امام بر شرح حديث رأس الجالوت، حاشيه بر شرح فوائد الرضويه، شرح حديث جند عقل و جهل، مصباحالهدايه الي الخلافه الولايه، حاشيه بر شرح فصوص الحكم، حاشيه بر مصباحالانس، شرح چهل حديث، سر الصلاه، آداب نماز، رساله لقاءالله، حاشيه بر اسفار، كشفالاسرار، انوار الهدايه في التعليقه علي الكفايه، بدايع الدرر في قاعدهه نفي الضرر، رساله الاستصحاب، رساله في التعادل و التراجيح، رساله الاجتهاد و التقليد میباشند.
همچنین، مناهج الوصول الي علم الاصول، رساله في الطلب و الاراده، رساله في التقيه، رساله في قاعده من ملك، رساله في تعيين الفجر في الليالي المقمره، كتاب الطهاره، تعليقه علي العروه الوثقي، مكاسب محرمه(2جلد)، تعليقه علي وسيله النجاه، رساله نجاه العباد، حاشيه بر رساله ارث، تقريرات درس اصول آيه الله بروجردي، توضيح المسائل(رساله عمليه)، مناسك حج، تحرير الوسيله(2جلد)، كتاب البيع(5جلد)، تقريرات دروس امام خميني، كتاب خلل في الصلوه، حكومت اسلامي يا ولايت فقيه، جهاد اكبر يا مبارزه با نفس، تفسير سوره حمد، استفتائات، ديوان شعر، نامههاي عرفاني، صحيقه نور و وصيتنامه سیاسی ـ الهی از دیگر تالیفات امام خمینی(ره) است.
حجتالاسلام والمسلمین محمدتقی صرفیپور، از کارشناسان مذهبی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا در رابطه با ابعاد شخصیتی امام راحل(ره)، گفت: يكي از ويژگيهاي امام امت اين است كه ايشان احياء كننده تمدن بزرگ اسلامي با مركزيت ايران اسلامي بودند و در اينكار موفق شدند و بعد از ايشان حضرت آيتالله خامنهاي اين مسير را ادامه دادند و در پرتو هدايتهاي اين دو رهبر فرزانه، ما شاهد موفقيتهاي بزرگ نظام اسلامی ايران در علم و دانش هستيم.
وی افزود: دستاوردهاي عظيم نظام اسلامي در بهدست آوردن چرخه سوخت هستهاي، تأسيس مجتمع عظيم يو.سي.اف. اصفهان، مجتمع غنيسازي نطنز، توليد گوسفند و موشهاي شبيه سازي شده، درمان بيماران با استقاده از سلولهاي بنيادي، داروي سرطان پوست، ساخت ماهواره، ساخت موشك، زيردريايي و صدها دستاورد ديگر، در سايه تدابير و اهتمام امام خميني(ره) و رهبر معظم انقلاب به دست آمده است.
صرفیپور ادامه داد: مسيري كه پس از پايان جنگ تحميلي و از سالهاي 71-70 آغاز شد و با آمد و رفت دولتها، خللي در زاويه حركت علمي كشور بوجود نيامد. در طي اين مسير بود كه پلههاي پيشرفت و تعالي را يكي پس از ديگري پشت سر گذاشتيم و اكنون به كشور اول منطقه در نرخ توليد علم، رتبه 12 رياضي، 17 مكانيك، 18 شيمي و 26 نانو در دنيا دست يافته ايم.
این کارشناس مذهبی اضافه کرد: در چندین شاخه علمي رتبه اول منطقه را داريم. فقط براي تقريب ذهن، در رشته نانوتكنولوژي كه سرعت پيشرفت متخصصان ايراني اعجاب كارشناسان خارجي را بر انگيخته است بايد متذكر شويم كه قطر اتمهاي نانو مورد استفاده در آزمايشگاهها و محصولات توليد شدهاز نانو، يك هشت هزارم قطر موي انسان است و با چنين وزن و اندازه ميكروسكوپي است كه دانشمندان ايراني گام به سوي مقاصد بالاتري برداشتهاند.
وی گفت: بر اين اساس مقام معظم رهبري سند چشمانداز بيست سالهاي را تدوين كردند كه بر اساس آن بايد ايران اسلامي در سال 1404 هجري شمسي مقام اول علمي خاورميانه را كسب كند و اين ميسر نمیشود مگر با مجاهدت عظيم دانشمندان مسلمان كه اميدواريم اين سند در موعد خود محقق شود.
مرحوم سيداحمد موسوي كه در نجف بودهاند بنا به دعوت و درخواست مرد نيكوكار و بزرگواري بهنام «يوسفخان كمرهاي» كه براي زيارت به عتبات مقدسه مشرف شده بود بهمنظور ارشاد و پيشوای اهالي «خمين» ميرود و با دختر مرحوم يوسفخان ازدواج ميكنند. از فرزندان ايشان يك دختر و پسر به نامهاي «صاحبه» و «مصطفي» باقي ميمانند.
مرحوم سيدمصطفي نيز تحصيلات خود را در نجف اشرف و سامراء در عهد ميرزاي شيرازي دنبال كرده و در زمره علما و مجتهدين عصر خود قرار ميگيرند و پس از بازگشت از نجف اشرف و زعامت و پيشوايي خمين و حومه آنرا عهدهدار ميشود.
ايشان در تاريخ دي الحجه 1320 قمری در بين راه خمين مورد سوءقصد بعضي اشرار قرار ميگيرند و بر اثر اصابت چند گلوله به كتف و كمر ايشان، در سن 47 سالگي به شهادت ميرسند.پيكر آن مرحوم به نجف اشرف منتقل گرديده و در آن جا دفن ميشود.
امام خميني(ره) در يكي از نوشتههاي خود امضاء كرده بود: ابن الشهيد روحالله الموسوي
آيتالله شهيد داراي سه پسر و سه دختر بودهاند كه پسرهاي ايشان عبارتند از سيد مرتضي(معروف به پسنديده)، سيد نورالدين كه از محترمين مقيم تهران بودند و در تاريخ شعبان 1396به رحمت ايزدي پيوستند و سيد روحالله(امام خميني) كه آخرين فرزند آن مرحوم ميباشند.
تحصيلات امام خمينی(ره) و اساتيد
امام خميني كه داراي هوش و استعداد سرشاري بود در همان اوان كودكي آغاز به درس كرد و داخل منزل خود نزد معلمي بهنام «ميرزامحمد» به خواندن و نوشتن مشغول گرديد و سپس قدم به مكتب گذاشت و نزد استاد مكتبی كه (ملا ابوالقاسم) نام داشت و سپس پيش استاد ديگری كه بهنام شيخ جعفر تحصيلات خود را ادامه داد.
امام در سن قبل از 15سالگی تحصيلات فارسی آن روز را به پايان رسانيد و در خواندن و نوشتن از استاد بينياز گرديد. آنگاه به تحصيل علوم اسلامی پرداخت و در محضر برادر بزرگوارش حضرت آيتالله «پسنديده» صرف و نحو و منطق را آغاز كرد و تا سال 1338 قمري به تحصيل مقدمات در محضر ايشان ادامه داد.
سپس در سال 1339 در حوزه علميه اراك كه در آن روز تحت زعامت مرحوم حاج شيخ عبدالكريم حائري يزدي قرار داشت، شتافت و در محضر اساتيد فن به آموختن ادبيات مشغول گرديد.
در سال 1340 كه مرحوم آيتالله حائري، حوزه علميه اراك را به شهر مشهد مقدس انتقال داد، امام نيز كه تازه كتاب مطول را شروع كرده بود به قم رفت و در مدرسه «دارالشفاء» مسكن گزيد و در حوزخ جديدالتأسيس قم، تحصيلات خود را با جديت بيشتري دنبال نمود و با كوششهاي شبانهروزي موفق شد كه تا سال 1345 هجري قمري سطوح عاليه را به پايان رسانيده در حوزه درس مرحوم حاج شيخ عبدالكريم حائري شركت نمايد و در محضر آن اساتيد بزرگ پايه علمي و مباني فقهي و اصولي خود را تحكيم و تكميل كرده و به درجه اجتهاد فائق گردد.
در سال 135 قمري كه آيتالله حائري از جهان رخت بر بستند، امام خميني داراي مباني متقن، محكم و مستقل بوده، در زمره مجتهدين بزرگ و نوابغ علمي قرار داشت و از برجستهترين علمای حوزه علميه قم بود.
امام خميني(ره) علاوه بر مقام ممتاز فقاهت، در علوم هيأت، فلسفه، حكمت و عرفان نيز داراي مهارتي ويژه و تخصصي كامل بودند.
استاد ايشان در علم هيأت، مرحوم شيخ علياكبر يزدي ميباشد و متون مختلف كتب عرفان، حكمت و فلسفه را از عالم مهذب مرحوم شيخ محمد علي شاهآبادي فرا گرفته است.
قبل از تبعيد امام به تركيه از طرف نظام طاغوتي، بزرگترين كرسي تدريس علوم اسلامي از آن ايشان بود و جمعيت حوزه درسي ايشان، از لحاظ كميت و كيفيت در حد والايي قرار داشت و حدود هزار نفر از فضلا و صاحبنظران در حوزه درس ايشان زانو زده و از آن درياي مواج علم و فضيلت بهرهمند ميشدند.
در سالهاي آخري كه ايشان در قم ميزيستند و در مسجد اعظم تدريس مينمودند، تعداد شاگردان درس ايشان از هزار و دويست نفر تجاوز ميكرد كه يك برابر و نيم شاگردان درس آيتالله بروجردي در سالهاي آخر عمر آن فقيد سعيد بود.
آثار و تأليفات امام خميني(ره)
دهها كتاب و اثر گرانبها از امام خميني(ره) در مباحث اخلاقي، عرفاني، فقهي، اصولي و اجتماعي بر جاي مانده كه بسياری از آنها تاكنون منتشر نشده است.
متأسفانه تعدادي از رسالهها و تأليفات امام در جريان جابجايي از منزل استيجاري و چندين مرحله يورش مأمورين ساواك شاه به منزل و كتابخانه ايشان مفقود گرديده است.
آثار و تأليفات امام خميني(ره) بر حسب سيرتاريخ نگارش شامل شرح دعاي سحر، شرح حديث رأس الجالوت، حاشيه امام بر شرح حديث رأس الجالوت، حاشيه بر شرح فوائد الرضويه، شرح حديث جند عقل و جهل، مصباحالهدايه الي الخلافه الولايه، حاشيه بر شرح فصوص الحكم، حاشيه بر مصباحالانس، شرح چهل حديث، سر الصلاه، آداب نماز، رساله لقاءالله، حاشيه بر اسفار، كشفالاسرار، انوار الهدايه في التعليقه علي الكفايه، بدايع الدرر في قاعدهه نفي الضرر، رساله الاستصحاب، رساله في التعادل و التراجيح، رساله الاجتهاد و التقليد میباشند.
همچنین، مناهج الوصول الي علم الاصول، رساله في الطلب و الاراده، رساله في التقيه، رساله في قاعده من ملك، رساله في تعيين الفجر في الليالي المقمره، كتاب الطهاره، تعليقه علي العروه الوثقي، مكاسب محرمه(2جلد)، تعليقه علي وسيله النجاه، رساله نجاه العباد، حاشيه بر رساله ارث، تقريرات درس اصول آيه الله بروجردي، توضيح المسائل(رساله عمليه)، مناسك حج، تحرير الوسيله(2جلد)، كتاب البيع(5جلد)، تقريرات دروس امام خميني، كتاب خلل في الصلوه، حكومت اسلامي يا ولايت فقيه، جهاد اكبر يا مبارزه با نفس، تفسير سوره حمد، استفتائات، ديوان شعر، نامههاي عرفاني، صحيقه نور و وصيتنامه سیاسی ـ الهی از دیگر تالیفات امام خمینی(ره) است.
حجتالاسلام والمسلمین محمدتقی صرفیپور، از کارشناسان مذهبی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا در رابطه با ابعاد شخصیتی امام راحل(ره)، گفت: يكي از ويژگيهاي امام امت اين است كه ايشان احياء كننده تمدن بزرگ اسلامي با مركزيت ايران اسلامي بودند و در اينكار موفق شدند و بعد از ايشان حضرت آيتالله خامنهاي اين مسير را ادامه دادند و در پرتو هدايتهاي اين دو رهبر فرزانه، ما شاهد موفقيتهاي بزرگ نظام اسلامی ايران در علم و دانش هستيم.
وی افزود: دستاوردهاي عظيم نظام اسلامي در بهدست آوردن چرخه سوخت هستهاي، تأسيس مجتمع عظيم يو.سي.اف. اصفهان، مجتمع غنيسازي نطنز، توليد گوسفند و موشهاي شبيه سازي شده، درمان بيماران با استقاده از سلولهاي بنيادي، داروي سرطان پوست، ساخت ماهواره، ساخت موشك، زيردريايي و صدها دستاورد ديگر، در سايه تدابير و اهتمام امام خميني(ره) و رهبر معظم انقلاب به دست آمده است.
صرفیپور ادامه داد: مسيري كه پس از پايان جنگ تحميلي و از سالهاي 71-70 آغاز شد و با آمد و رفت دولتها، خللي در زاويه حركت علمي كشور بوجود نيامد. در طي اين مسير بود كه پلههاي پيشرفت و تعالي را يكي پس از ديگري پشت سر گذاشتيم و اكنون به كشور اول منطقه در نرخ توليد علم، رتبه 12 رياضي، 17 مكانيك، 18 شيمي و 26 نانو در دنيا دست يافته ايم.
این کارشناس مذهبی اضافه کرد: در چندین شاخه علمي رتبه اول منطقه را داريم. فقط براي تقريب ذهن، در رشته نانوتكنولوژي كه سرعت پيشرفت متخصصان ايراني اعجاب كارشناسان خارجي را بر انگيخته است بايد متذكر شويم كه قطر اتمهاي نانو مورد استفاده در آزمايشگاهها و محصولات توليد شدهاز نانو، يك هشت هزارم قطر موي انسان است و با چنين وزن و اندازه ميكروسكوپي است كه دانشمندان ايراني گام به سوي مقاصد بالاتري برداشتهاند.
وی گفت: بر اين اساس مقام معظم رهبري سند چشمانداز بيست سالهاي را تدوين كردند كه بر اساس آن بايد ايران اسلامي در سال 1404 هجري شمسي مقام اول علمي خاورميانه را كسب كند و اين ميسر نمیشود مگر با مجاهدت عظيم دانشمندان مسلمان كه اميدواريم اين سند در موعد خود محقق شود.
