روی آوردن به پاکی و طهارت معنوی؛ از سنتهای خوب نوروز
گروه اجتماعی: نظافت و خانهتکانی، نیکوکاری، کمک به نیازمندان بهویژه خویشان و بستگان، توجه به سالمندان، مهر و محبت به یکدیگر، صلهرحم و دید و بازدید دوستان که بسا از این طریق کینههای دیرین زدوده میشوند و نیز از سنتهای خوب آن، روی آوردن به پاکی و طهارت معنوی است که مؤمنان با رفتن به قبرستانها و اماکن مذهبی و زیارتگاهها به ذکر و دعا میپردازند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در میان ملتها و اقوام و پیروان ادیان و مذاهب، سنتها و رسمهایی از گذشته دور تاکنون در کار بوده و هست که برخی از آنها پسندیده و برخی ناپسندند.سنتهای پسندیده مصداق این حدیث شریف هستند که پیامبر گرامی(ص) فرمود: هرکه راه و رسم نیکویی را بنیان نهاد، در پاداش عمل به آن تا روز قیامت سهیم است بیآنکه از اجر دیگران کاسته شود سنتهای ناپسند نیز مصداق حدیثی دیگرند که آن گرامی فرمود: هرکس روش زشتی را پایه گذاشت، در کیفر و پیامد عمل به آن تا روز قیامت شریک است.
نوروز
نوروز بهمعنای روز نو است و در اصطلاح رایج این مرز و بوم به نخستین روز فروردین و رسیدن آفتاب به برج حَمَل و آغاز بهار، نوروز گفته میشود. برای این روز در میان ایرانیان و برخی اقوام و کشورهای دیگر آداب و رسومی وجود دارد احادیثی که در منابع روایی درباره این روز آمدهاند با صرفنظر از سند آنها، بهلحاظ محتوا متعارض هستند؛ برخی آنرا تایید و برخی نفی کردهاند.
با توجه به مطالبی که درباره اصل زمان و تغییر آن در عنوان اشارات گفته میشود بهنظر میرسد رد و تایید در این روایات بهلحاظ رسمهای ناپسند و پسندیده نوروز باشد؛ یعنی روایت نفی درباره سنتهای نادرست آن باشد و روایت تایید، سنتهای خوب آنرا تایید میکند.
این احتمال هم وجود دارد که روایت تایید، شاید به جهت نزدیک بودن این روز با حادثه غدیر و ولایت حضرت امیرالمؤمنان(ع) باشد چراکه براساس برخی محاسبات ریاضی و نجومی، جریان غدیر در سال دهم هجرت در روز 27 اسفندماه بوده است.
پیامبراکرم(ص) نیز تا سه روز جهت بیعت گرفتن در سرزمین غدیر درنگ فرمودند پس نوروز سال دهم هجری همزنان با غدیر بود.
برخی از سنتهای خوب آن در شمار اموری است که اسلام بهصورت کلی بر آنها تاکید دارد؛ مانند نظافت و خانهتکانی، نیکوکاری، کمک به نیازمندان بهویژه خویشان و بستگان، توجه به سالمندان، مهر و محبت به یکدیگر، صلهرحم و دید و بازدید دوستان که بسا از این طریق کینههای دیرین زدوده میشوند و نیز از سنتهای خوب آن، روی آوردن به پاکی و طهارت معنوی است که مؤمنان با رفتن به قبرستانها و اماکن مذهبی و زیارتگاهها به ذکر و دعا میپردازند و دعای «یا مقلب القلوب و الابصار یا مدبر الیل و الهنار و یا محول الحول و الاحوال حول حالنا الی احسن الحال» ورد زبانشان است.
امام باقر(ع) فرموده است: «صلهرحم موجب پاکی اعمال و رشد دارایی و دفع بلا و آسانی حساب و تاخیر اجل میشود.
در خصوص روز نوروز در روایات مختلف آداب گوناگونی ذکر شده است که از جمله آنها میتوان به نماز نافله، یک نماز چهار رکعتی پس از نماز ظهر و عصر روز نوروز، غسل کردن و پوشیدن لباس تمیز و استعمال بوی خوش، ذکر گفتن خصوصاً ذکر «یا ذیالجلال و الإکرام»، روزه گرفتن و دعا کردن در لحظه تحویل سال اشاره کرد.
امام صادق(ع) در روایتی در رابطه با نوروز فرموده است: «روز نوروز غسل کن و پاکیزهترین لباسهایت را بپوش و خود را با بهترین عطرها خوشبو کن» همچنین در روایتی از امام صادق(ع) آمده است: «نوروز، روزى است که خداوند از بندگانش پیمانهایى گرفت که تنها خداى یکتا را بپرستند و براى او همتا قرار ندهند و ایمان به رسولان و حجتهاى خدا و امامان(ع) بیاورند و روزى است که کشتى نوح(ع) بر کوه جودى نشست» و نیز از آن حضرت نقل شده است که فرمود: «نوروز همان روزى است که ابراهیم خلیل(ع) بتهاى قومش را ـ که در آن روز براى شرکت در مراسم جشن از شهر خارج شده بودند ـ شکست».
همچنین، بنابر همان روایت امام صادق(ع)، «حادثه شگفت زنده شدن هزاران نفر از بنىاسرائیل قبل از اسلام ـ به فرمان خدا که در آیه 243 بقره به آن اشاره شده است ـ در نوروز رخ داده است» بنا بر روایتی که از امام صادق(ع) نقل شده است: «نوروز روزى است که: جبرئیل بر پیامبر نازل شد، پیامبر(ص)، على(ع) را بر دوش خود گرفت تا بتهاى قریش را از بالاى خانه کعبه فرو ریزد. همچنین ابراهیم(ع) در چنین روزى بتها را شکست، پیامبر(ص) به اصحاب خود امر کرد (در روز غدیر خم) با على(ع) بهعنوان امیرمومنان، بیعت کنند، پیامبر(ص) امام على را به وادى جنیان فرستاد تا از آنها در پذیرش اسلام و پیامبر(ص) بیعت بگیرد.
واژه عید در قرآن کریم تنها یکبار در آیه ۱۱۴، سوره مائده آمده است.«قالَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنزِلْ عَلَیْنَا مَآئِدَةً مِّنَ السَّمَاءِ تَکُونُ لَنَا عِیدًا لِّأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآیَةً مِّنکَ وَارْزُقْنَا وَأَنتَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ؛ عیسى پسر مریم گفت: بار الها پروردگارا از آسمان خوانى بر ما فرو فرست تا عیدى براى اول و آخر ما باشد و نشانهاى از جانب تو و ما را روزى ده که تو بهترین روزىدهندگانى».
عیسیبنمریم این دعا را آن هنگام که حورایون به او گفته بودند که ای عیسی ابن مریم، آیا خدای تو میتواند برای ما از آسمان مائده فرستد؟ عیسی در پاسخ آنان میگوید اگر ایمان آوردهاید از خدا بترسید و هرگز شک در قدرت خدا و یا شک در اجابت دعای پیغمبر خدا نکنید. حواریون گفتند ما شک نکردهایم، لیکن میخواهیم که از آن مائده آسمانی تناول کنیم تا دلهای ما مطمئن شود و بر یقین ما بیفزاید و تا به راستی عهدهای تو پی بریم و بر آن گواه باشیم.
پس میتوان فصل بهار را فرصتی برای تأمل در مرگ و یاد آخرت دانست نو شدن طبیعت و حیات دوباره زمین در فصل بهار پس از رکود و خشکیدگی آن در زمستان یادآور واقعه قیامت و حیات جاودانه انسان پس از مرگ است.
از منظر قرآن زیبایی طبیعت در فصل بهار، زینت زمین است نه انسان، بلکه زینت انسان به تقوای او است.سرسبزی و طراوت زمین در فصل بهار برای ما درس است لذا انسانها نیز باید سعی کنند با تقویت اخلاقیات در وجود خود در مسیر رشد و تعالی گام برداشته و دلهای خود را زنده کنند.
زیبایی فصل بهار با آداب پسندیده صله رحم، نظافت و سفر دوچندان میشود، از منظر اسلام بالاترین فلسفه سفر، تازهتر شدن و شادابی روح و روان، عبرت پذیری و تقویت معنویت بهواسطه بازدید از اماکن تاریخی و مذهبی است.
نماز عید نوروز
نماز عید نوروز مشتمل است بر قرائت سوره حمد و سوره های قدر، کافرون، توحید، فلق و ناس و بسیار شبیه به نمازی است که ضمن آداب و اعمال روز جمعه و همین طور اعمال روز عید غدیر خم وارد شده است. از آنجا که قرائت سوره قدر در نماز عید نوروز توصیه شده است میتوان دریافت که عید نوروز نیز چون دیگر اعیاد اسلامی با نزول برکات و آیات الهی همراه بوده است. تأکید بر قرائت سورههای کافرون، توحید، معوذتین نیز میتواند اشاره به درخواست دفع انواع شرور و بدی ها داشته باشد .
نوروز
نوروز بهمعنای روز نو است و در اصطلاح رایج این مرز و بوم به نخستین روز فروردین و رسیدن آفتاب به برج حَمَل و آغاز بهار، نوروز گفته میشود. برای این روز در میان ایرانیان و برخی اقوام و کشورهای دیگر آداب و رسومی وجود دارد احادیثی که در منابع روایی درباره این روز آمدهاند با صرفنظر از سند آنها، بهلحاظ محتوا متعارض هستند؛ برخی آنرا تایید و برخی نفی کردهاند.
با توجه به مطالبی که درباره اصل زمان و تغییر آن در عنوان اشارات گفته میشود بهنظر میرسد رد و تایید در این روایات بهلحاظ رسمهای ناپسند و پسندیده نوروز باشد؛ یعنی روایت نفی درباره سنتهای نادرست آن باشد و روایت تایید، سنتهای خوب آنرا تایید میکند.
این احتمال هم وجود دارد که روایت تایید، شاید به جهت نزدیک بودن این روز با حادثه غدیر و ولایت حضرت امیرالمؤمنان(ع) باشد چراکه براساس برخی محاسبات ریاضی و نجومی، جریان غدیر در سال دهم هجرت در روز 27 اسفندماه بوده است.
پیامبراکرم(ص) نیز تا سه روز جهت بیعت گرفتن در سرزمین غدیر درنگ فرمودند پس نوروز سال دهم هجری همزنان با غدیر بود.
برخی از سنتهای خوب آن در شمار اموری است که اسلام بهصورت کلی بر آنها تاکید دارد؛ مانند نظافت و خانهتکانی، نیکوکاری، کمک به نیازمندان بهویژه خویشان و بستگان، توجه به سالمندان، مهر و محبت به یکدیگر، صلهرحم و دید و بازدید دوستان که بسا از این طریق کینههای دیرین زدوده میشوند و نیز از سنتهای خوب آن، روی آوردن به پاکی و طهارت معنوی است که مؤمنان با رفتن به قبرستانها و اماکن مذهبی و زیارتگاهها به ذکر و دعا میپردازند و دعای «یا مقلب القلوب و الابصار یا مدبر الیل و الهنار و یا محول الحول و الاحوال حول حالنا الی احسن الحال» ورد زبانشان است.
امام باقر(ع) فرموده است: «صلهرحم موجب پاکی اعمال و رشد دارایی و دفع بلا و آسانی حساب و تاخیر اجل میشود.
در خصوص روز نوروز در روایات مختلف آداب گوناگونی ذکر شده است که از جمله آنها میتوان به نماز نافله، یک نماز چهار رکعتی پس از نماز ظهر و عصر روز نوروز، غسل کردن و پوشیدن لباس تمیز و استعمال بوی خوش، ذکر گفتن خصوصاً ذکر «یا ذیالجلال و الإکرام»، روزه گرفتن و دعا کردن در لحظه تحویل سال اشاره کرد.
امام صادق(ع) در روایتی در رابطه با نوروز فرموده است: «روز نوروز غسل کن و پاکیزهترین لباسهایت را بپوش و خود را با بهترین عطرها خوشبو کن» همچنین در روایتی از امام صادق(ع) آمده است: «نوروز، روزى است که خداوند از بندگانش پیمانهایى گرفت که تنها خداى یکتا را بپرستند و براى او همتا قرار ندهند و ایمان به رسولان و حجتهاى خدا و امامان(ع) بیاورند و روزى است که کشتى نوح(ع) بر کوه جودى نشست» و نیز از آن حضرت نقل شده است که فرمود: «نوروز همان روزى است که ابراهیم خلیل(ع) بتهاى قومش را ـ که در آن روز براى شرکت در مراسم جشن از شهر خارج شده بودند ـ شکست».
همچنین، بنابر همان روایت امام صادق(ع)، «حادثه شگفت زنده شدن هزاران نفر از بنىاسرائیل قبل از اسلام ـ به فرمان خدا که در آیه 243 بقره به آن اشاره شده است ـ در نوروز رخ داده است» بنا بر روایتی که از امام صادق(ع) نقل شده است: «نوروز روزى است که: جبرئیل بر پیامبر نازل شد، پیامبر(ص)، على(ع) را بر دوش خود گرفت تا بتهاى قریش را از بالاى خانه کعبه فرو ریزد. همچنین ابراهیم(ع) در چنین روزى بتها را شکست، پیامبر(ص) به اصحاب خود امر کرد (در روز غدیر خم) با على(ع) بهعنوان امیرمومنان، بیعت کنند، پیامبر(ص) امام على را به وادى جنیان فرستاد تا از آنها در پذیرش اسلام و پیامبر(ص) بیعت بگیرد.
واژه عید در قرآن کریم تنها یکبار در آیه ۱۱۴، سوره مائده آمده است.«قالَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنزِلْ عَلَیْنَا مَآئِدَةً مِّنَ السَّمَاءِ تَکُونُ لَنَا عِیدًا لِّأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآیَةً مِّنکَ وَارْزُقْنَا وَأَنتَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ؛ عیسى پسر مریم گفت: بار الها پروردگارا از آسمان خوانى بر ما فرو فرست تا عیدى براى اول و آخر ما باشد و نشانهاى از جانب تو و ما را روزى ده که تو بهترین روزىدهندگانى».
عیسیبنمریم این دعا را آن هنگام که حورایون به او گفته بودند که ای عیسی ابن مریم، آیا خدای تو میتواند برای ما از آسمان مائده فرستد؟ عیسی در پاسخ آنان میگوید اگر ایمان آوردهاید از خدا بترسید و هرگز شک در قدرت خدا و یا شک در اجابت دعای پیغمبر خدا نکنید. حواریون گفتند ما شک نکردهایم، لیکن میخواهیم که از آن مائده آسمانی تناول کنیم تا دلهای ما مطمئن شود و بر یقین ما بیفزاید و تا به راستی عهدهای تو پی بریم و بر آن گواه باشیم.
پس میتوان فصل بهار را فرصتی برای تأمل در مرگ و یاد آخرت دانست نو شدن طبیعت و حیات دوباره زمین در فصل بهار پس از رکود و خشکیدگی آن در زمستان یادآور واقعه قیامت و حیات جاودانه انسان پس از مرگ است.
از منظر قرآن زیبایی طبیعت در فصل بهار، زینت زمین است نه انسان، بلکه زینت انسان به تقوای او است.سرسبزی و طراوت زمین در فصل بهار برای ما درس است لذا انسانها نیز باید سعی کنند با تقویت اخلاقیات در وجود خود در مسیر رشد و تعالی گام برداشته و دلهای خود را زنده کنند.
زیبایی فصل بهار با آداب پسندیده صله رحم، نظافت و سفر دوچندان میشود، از منظر اسلام بالاترین فلسفه سفر، تازهتر شدن و شادابی روح و روان، عبرت پذیری و تقویت معنویت بهواسطه بازدید از اماکن تاریخی و مذهبی است.
نماز عید نوروز
نماز عید نوروز مشتمل است بر قرائت سوره حمد و سوره های قدر، کافرون، توحید، فلق و ناس و بسیار شبیه به نمازی است که ضمن آداب و اعمال روز جمعه و همین طور اعمال روز عید غدیر خم وارد شده است. از آنجا که قرائت سوره قدر در نماز عید نوروز توصیه شده است میتوان دریافت که عید نوروز نیز چون دیگر اعیاد اسلامی با نزول برکات و آیات الهی همراه بوده است. تأکید بر قرائت سورههای کافرون، توحید، معوذتین نیز میتواند اشاره به درخواست دفع انواع شرور و بدی ها داشته باشد .
