شهادت؛ فرهنگی نشئت گرفته از واقعه عاشورا
گروه اجتماعی: در قرآنکریم، حدود ۱۰ آیه بهصورت صریح درباره کسانیکه در راه خدا کشته شده باشند، وجود دارد؛ زنده بودن شهید، رزق شهید، آمرزش گناهان، ضایع نشدن عمل، مسرت و خوشحالی، وارد شدن در رحمت الهی و رستگاری از جمله مسائلی است که در این آیات به آنها اشاره شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، شهادت مرگی است، انتخاب شده، مرگی که انسان بهسوی آن میرود نه آنکه بهسوی انسان بیاید و اهمیت و ارزش شهید و شهادت نیز از همین جا سرچشمه میگیرد.شهادت میراثی است که شهدای ما از سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین به ارث بردهاند فرهنگ ایثار و شهادت نشئت گرفته از فرهنگ صدر اسلام و بهخصوص واقعه عاشورا است ولی متأسفانه آنقدر همت و معرفت نداشتیم که برای سعادت دنیوی و اخروی مردم کشورمان، بر سیره ایثارگرانمان بازنگری داشته باشیم.ماده اصلی «شهادت» معنی حضور را میرساند، از اینرو شهادت و گواهی در کارها و اعمال نیز به همین ملاحظه از این ماده مشتق گردیده است؛ نخستینبار کلمه «شهید» را پیامبر اکرم(ص) بر افرادیکه در راه خدا کشته میشوند اطلاق کرده است.در روایتی میخوانیم که نبی مکرم اسلام به یارانش فرمود: «جراحاتی که بر شما وارد میشود در راه خداست و هر کس از شما کشته شود، شهید است».
شهادت برترین درجه کمال و شکوهمندانهترین مرگی است که هر مجاهد راه حق آنرا آگاهانه و با افتخار بر میگزیند و به زندگی و مرگ پس از مرگ بهترین معنی و زیبایی و جلال را میبخشاید. اساساً شهید واژهای است که بهمعنای حاضر، ناظر، گواه، امین در شهادت، خبر دهنده راستین، آنکه از علم او چیزی فوت نشود، امین، محسوس و شهود است.
در اصطلاح شهادت مرگ سرخ و مقدسی است که انسان آزاده، با شناخت آنرا در راه عقیده و ایدهای مقدس انتخاب میکند و در اعتقاد و باور ملل مختلف جهان شهادت عبارت است از مرگ سرخ قهرمانان و سربازان فداکاری که در نبردهای خونین بهدست دشمن کشته و قربانی عقیده و مرام خود یا فدایی ایده و سرزمین خویش میگردند این مرگ را «شهادت» و کشتگان را «شهید» نامند.
شهید از ماده شهود و شهادت؛ شهید بهمعنی حضور و علم و یقین، و هم بهمعنی شاهد است.پیامبر اکرم(ص) فرمود: شهداء را با بدن پُر خون دفن کنید زیرا آنها با چنین وضع در قیامت مشهود شوند در حالیکه رنگ بدنشان رنگ خون است ولی بوی بدنشان مانند مشک و عنبر خوشبوست، محشور شدن شهداء با این وضع در قیامت خود گواه است که آنها در راه خدا شهید شدهاند.
بیشک چون شهید همه هستی و تمامی امکاناتش را در راه خدا نثار و ایثار کرده و خون و جان خود را برای خدا داده و پیکر و تنش را بهخاطر خدا بهدست دشمن خدا سپرده ، تا بدین وسیله دین خدا نیرو، و مکتب حق قدرت گیرد و به مجد و اعتلا برسد. و چون شهید خود را ایثار میکند تا خدا و آرمان خدا در اندیشه، زندگی و حرکت انسانها بماند و حق و انسانیت نیز پایدار گردد.
شهید و شهادت در روایات
از پیامبر گرامی اسلام(ص) نقل شده است که فرمود: «هیچ قطرهای در پیشگاه خداوند محبوبتر از قطره خونی که در راه خدا ریخته شود نیست» و نیز فرمود: «بالاتر از هر فرد نیکوکاری، نیکوکار دیگری وجود دارد که در راه خدا کشته شود و آنگاه که در راه خدا کشته شد بالاتر از او نیکوکاری وجود ندارد».
همچنین، حدیثی از پیامبراکرم(ص) نقل شده است که فرمود: «شهید دارای هفت خصلت است: نخستین قطره خونش که بر زمین ریزد تمام گناهانش آمرزیده میشود. سرش در دامن همسران بهشتی یعنی حورالعین قرار میگیرد و آنان غبار از چهرهاش میزدایند و میگویند درود بر تو و او نیز همین پاسخ را به آنها میدهد.از لباسهای بهشتی بر او میپوشانند، خادمان بهشت بیدرنگ عطرهای مخصوص بهشتی برای او حاضر میسازند تا هر کدام را بخواهد، بگیرد و استفاده کند، او هنگام جان دادن منزل خویش را در بهشت مشاهده میکند، به روح او گفته میشود در بهشت هر جا که میخواهد استراحت کند، به وجه الله نظر میکند و این آسایش و راحتی خاص برای انبیاء و شهداست».
مقام شهدا آنچنان بالاست که در قیامت در بعضی مقامات همردیف و انبیاء میباشند. چراکه پیغمبر(ص) میفرماید: «سه گروه هستند که در قیامت شفاعتشان پذیرفته میشود: «انبیاء، علماء و سپس شهدا» لذا باید توجه داشت که شهادت مقام هر کسی که کشته میشود نیست؛ بلکه کسی شهید است که ایمان به خداوند داشته باشد، در جهاد شرکت جوید و بهخاطر خدا بجنگد و اگر کسی این شرایط را نداشته باشد، کشته شدنش در هر کجا که باشد شهادت محسوب نمیشود.
در حدیثی از پیامبر(ص) آمده است: کسی در میدان نبرد کشته میشود و در پیشگاه خداوند عرض میکند: من در راه تو کشته شدهام، پاسخ میرسد: دروغ میگویی؛ زیرا تو جنگیدی و ارادهات این بود که بگویند فلانی شجاع است و این معنی هم درباره تو گفته شد. چراکه خداوند عمل را از متقین میپذیرد.
باید توجه داشت که شرایط غسل و کفن و دفن شهید نیز از سایر کسانیکه جهان را بدرود گفتهاند، ممتاز است: شهید را با همان لباسهایی که بر تن دارد و بدون غسل یعنی همانگونه که بدنش به خون آغشته است، دفن میکنند، تنها چیزی که در مراسم دفن شهید با سایرین مشترک است، نماز است، یعنی شهید همانگونه که کشته شده فقط نماز میت بر او خوانده و دفن میشود.
در حدیثی از پیامبر(ص) نقل شده است که رسول اکرم(ص) در روز احد بالای سر «مصعب بن عمیر» ایستاد و برای او دعا کرد و سپس گفت: رسول خدا گواهی میدهد که شهدا شاهدان من نزد خدا در روز قیامت هستند. بیایید و ایشان را زیارت کنید، بر اینان سلام کنید که سوگند به آنکه جانم در دست اوست، هیچکس نباشد که بر آنها سلام کند، الا اینکه جوابش را میدهند و آنها از میوههای بهشتی و هدایای آن روزی داده میشوند.
شهید و شهادت از نگاه قرآن
در قرآنکریم، حدود 10 آیه بهصورت صریح درباره کسانیکه در راه خدا کشته شده باشند، وجود دارد؛ ازجمله مسایلی که در این آیات به آن اشاره شده است عبارت است از؛ زنده بودن شهید، رزق شهید، آمرزش گناهان شهید، ضایع نشدن عمل شهید، مسرت و خوشحالی شهید، وارد شدن در رحمت الهی و رستگاری شهید.
خداوند متعال در آیه 74 سوره نساء در این رابطه فرموده است: «فَلْیُقَاتِلْ فِی سَبِیلِ اللّهِ الَّذِینَ یَشْرُونَ الْحَیَاةَ الدُّنْیَا بِالآخِرَةِ وَمَن یُقَاتِلْ فِی سَبِیلِ اللّهِ فَیُقْتَلْ أَو یَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِیهِ أَجْرًا عَظِیمًا؛ پس باید کسانىکه زندگى دنیا را به آخرت سودا میکنند در راه خدا بجنگند و هر کس در راه خدا بجنگد و کشته یا پیروز شود بهزودى پاداشى بزرگ به او خواهیم داد».همچنین، در آیه 154 سوره بقره نیز آمده است: «وَلاَ تَقُولُواْ لِمَنْ یُقْتَلُ فِی سَبیلِ اللّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْیَاء وَلَکِن لاَّ تَشْعُرُونَ؛ و کسانى را که در راه خدا کشته میشوند مرده نخوانید بلکه زندهاند ولى شما نمیدانید».
خداوند متعال در آیه 195 آلعمران نیز در این رابطه فرموده است: «فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّی لاَ أُضِیعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنکُم مِّن ذَکَرٍ أَوْ أُنثَى بَعْضُکُم مِّن بَعْضٍ فَالَّذِینَ هَاجَرُواْ وَأُخْرِجُواْ مِن دِیَارِهِمْ وَأُوذُواْ فِی سَبِیلِی وَقَاتَلُواْ وَقُتِلُواْ لأُکَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَیِّئَاتِهِمْ وَلأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ ثَوَابًا مِّن عِندِ اللّهِ وَاللّهُ عِندَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ؛ پس پروردگارشان دعاى آنان را اجابت کرد [و فرمود که] من عمل هیچ صاحب عملى از شما را از مرد یا زن که همه از یکدیگرید تباه نمیکنم پس کسانىکه هجرت کرده و از خانههاى خود رانده شده و در راه من آزار دیده و جنگیده و کشته شدهاند بدیهایشان را از آنان میزدایم و آنان را در باغهایى که از زیر [درختان] آن نهرها روان است درمیآورم [این] پاداشى است از جانب خدا و پاداش نیکو نزد خداست».
همچنین، در آیات 58 و 89 سوره حج در این رابطه آمده است: «وَالَّذِینَ هَاجَرُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ مَاتُوا لَیَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقًا حَسَنًا وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ﴿۵۸﴾لَیُدْخِلَنَّهُم مُّدْخَلًا یَرْضَوْنَهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَعَلِیمٌ حَلِیمٌ؛ و آنانکه در راه خدا مهاجرت کردهاند و آنگاه کشته شده یا مردهاند قطعاً خداوند به آنان رزقى نیکو میبخشد و راستى این خداست که بهترین روزیدهندگان است، آنان را به جایگاهى که آن را میپسندند درخواهد آورد و شک نیست که خداوند دانایى بردبار است».
همچنین آیات 4 تا 6 سوره محمد(ص) با این مضمون که «فَإِذا لَقِیتُمُ الَّذِینَ کَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاء حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِکَ وَلَوْ یَشَاءُ اللَّهُ لَانتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَکِن لِّیَبْلُوَ بَعْضَکُم بِبَعْضٍ وَالَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَلَن یُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ(4)سَیَهْدِیهِمْ وَیُصْلِحُ بَالَهُمْ ﴿۵﴾وَیُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمْ» نیز به جایگاه شهید و شهادت اشاره دارد.
پاداش عمل شهید
خداوند در چند مورد به پاداش بزرگ و ضایع نشدن عمل شهید در قرآن اشاره فرموده است، از جمله در آیه 74 سوره نسا میفرماید: «کسیکه در راه خدا جهاد کند و در راه خدا شهید گردد یا پیروز شود، پاداش بزرگی به او عطا خواهیم کرد» و در آیه 82 سوره توبه میفرماید: «بگو آیا درباره ما جز یکی از دو نیکی را انتظار دارید؟ یا به شهادت میرسیم و یا پیروز میشویم. در هر حال خداوند خون شهید را تضمین کرده و آن را هدر نمیداند».
در زمان پیامبراکرم(ص) نیز منافقین میگفتند: اگر مؤمنین نزد ما بودند و به جنگ نمیرفتند، نمیمردند و کشته نمیشدند و خدا در جواب آنها فرمود که این آرزوهای باطل را حسرت بر دل آنها خواهد کرد و خداست که زنده میکند و یا میمیراند در هر وقت که بخواهد. در هر حال خداوند خون شهیدان را پاداش نیکو که همانا دخول در بهشت است عطا خواهد فرمود.
جهاد از نگاه قرآن/ ۴۰۰ آیه قرآن در رابطه با جهاد است
یکی از واجبات، جهاد در راه خداست، گاهی جهاد بهصورت دفاع و حضور در جبهههای نبرد حق علیه باطل است و گاهی بهصورت حمله به مناطق کفرنشین است که این امر مربوط به امام معصوم و در زمان حضور امام معصوم(ع) تحقق میپذیرد ولی در زمان ما بهصورت دفاع از کیان اسلام و مملکت اسلامی تبلور دارد.
نمونه جهاد، هشت سال دفاع مقدس بود که بسیاری از جوانان و پیران در این جهاد شرکت کردند و به فیض شهادت رسیده یا جانباز شدند و یا با جان و مال خود از دفاع اسلامی پشتیبانی کردند.
خداوند متعال در آیه ۲۰ سوره توبه در این رابطه فرموده است: «الَّذِینَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللّهِ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الْفَائِزُونَ؛ کسانىکه ایمان آورده و هجرت کرده و در راه خدا با مال و جانشان به جهاد پرداختهاند نزد خدا مقامى هر چه والاتر دارند و اینان همان رستگارانند».
همچنین، در آیه ۲۹ سوره توبه آمده است: «قَاتِلُواْ الَّذِینَ لاَ یُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلاَ بِالْیَوْمِ الآخِرِ وَلاَ یُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَلاَ یَدِینُونَ دِینَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْکِتَابَ حَتَّى یُعْطُواْ الْجِزْیَةَ عَن یَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ؛ با کسانى از اهل کتاب که به خدا و روز بازپسین ایمان نمیآورند و آنچه را خدا و فرستادهاش حرام گردانیدهاند حرام نمیدارند و متدین به دین حق نمیگردند کارزار کنید تا با [کمال] خوارى به دست خود جزیه دهند».
اصطلاح «جهاد فیسبیلالله» بهجای قتال و حرب و نزاع و مخاصمه اصطلاح پُرمعنایی برای مبارزات مسلمان است، جهاد یعنی کوشش و تلاش و این معنا شامل هم جنگ میشود و هم مبارزات دیگر را و با سبیلالله ماهیت جهاد مشخص میشود که فرق سایر جنگها با جهاد مسلمانان در این است که هدف از جهاد مسلمین خداوند است و لاغیر ولی جنگهای دیگران براساس اهداف مادی و یا غیرمادی مثل میهنپرستی استوار میباشد.
اسلام دین صلح است، دین دوستی است دین تمدن است، دین حفظ حقوق انسانها است، اما دین ظلمپذیری نیست، دین زیربار ستم رفتن نیست، دین تواضع در مقابل مستکبرین نیست لذا از یک طرف ظلم به دیگران را نفی میکند، جنایت را رد مینماید و قاتل یک نفر را قاتل همه انسانها میداند و از طرف دیگر به مسلمانان اجازه داده بلکه بر انان واجب نموده که از حق خود دفاع کنند و در مقابل متجاوزین بایستند.
در صدر اسلام جنگهای زیادی اتفاق افتاد که اکثر آنها برای دفاع بود، یعنی عدهای از دشمنان اسلام، حمله میکردند یا قصد حمله را داشتند و پیامبراعظم هم به مسلمانان فرمان دفاع را میداد و معمولاً مسلمانان در این جنگها از نظر تعداد و تجهیزات در درجه پایینتری از دشمن قرار داشتند.
«جهاد» در حداقل هفده سوره قرآن کریم از جمله بقره، آلعمران، نساء، مائده، انفال، توبه، نحل، حج، نمل، احزاب، شوری، محمد، فتح، حدید، حشر، ممتحنه، صف و قریب ۴۰۰ آیه در رابطه با جهاد نازل شده است.
یکی از انگیزههای جهاد این است که خداوند سبحان در قرآنکریم اجازهنامهای برای ستمدیدگان صادر کرده تا با ستم مبارزه کنند و با یاری خداوند سبحان پیروز شوند چنانکه در آیات ۳۸ و ۳۹ سوره حج در این رابطه میفرماید:إِنَّ اللَّهَ یُدَافِعُ عَنِ الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ کُلَّ خَوَّانٍ کَفُورٍ﴿۳۸﴾ أُذِنَ لِلَّذِینَ یُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِیرٌ؛ قطعاً خداوند از کسانىکه ایمان آوردهاند دفاع میکند زیرا خدا هیچ خیانتکار ناسپاسى را دوست ندارد، به کسانىکه جنگ بر آنان تحمیل شده رخصت [جهاد] داده شده است چراکه مورد ظلم قرار گرفتهاند و البته خدا بر پیروزى آنان سخت تواناست».
خداوند متعال همچنین در آیه ۷۵ سوره نساء «وَمَا لَکُمْ لاَ تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاء وَالْوِلْدَانِ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْیَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ وَلِیًّا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ نَصِیرًا؛ و چرا شما در راه خدا [و در راه نجات] مردان و زنان و کودکان مستضعف نمیجنگید همانان که میگویند پروردگارا ما را از این شهرى که مردمش ستمپیشهاند بیرون ببر و از جانب خود براى ما سرپرستى قرار ده و از نزد خویش یاورى براى ما تعیین فرما».
در آیه ۱۱۱ سوره توبه نیز در این رابطه آمده است: «إِنَّ اللّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ فَیَقْتُلُونَ وَیُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَیْهِ حَقًّا فِی التَّوْرَاةِ وَالإِنجِیلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللّهِ فَاسْتَبْشِرُواْ بِبَیْعِکُمُ الَّذِی بَایَعْتُم بِهِ وَذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ؛ در حقیقت خدا از مؤمنان جان و مالشان را به [بهاى] اینکه بهشت براى آنان باشد خریده است همان کسانىکه در راه خدا میجنگند و میکشند و کشته میشوند [این] بهعنوان وعده حقى در تورات و انجیل و قرآن بر عهده اوست و چه کسى از خدا به عهد خویش وفادارتر است پس به این معاملهاى که با او کردهاید شادمان باشید و این همان کامیابى بزرگ است».
همچنین، در آیه ۱۷۷ سوره بقره آمده است: «لَّیْسَ الْبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَکِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ وَالْمَلآئِکَةِ وَالْکِتَابِ وَالنَّبِیِّینَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِی الْقُرْبَى وَالْیَتَامَى وَالْمَسَاکِینَ وَابْنَ السَّبِیلِ وَالسَّآئِلِینَ وَفِی الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلاةَ وَآتَى الزَّکَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُواْ وَالصَّابِرِینَ فِی الْبَأْسَاء والضَّرَّاء وَحِینَ الْبَأْسِ أُولَئِکَ الَّذِینَ صَدَقُوا وَأُولَئِکَ هُمُ الْمُتَّقُونَ».
در این آیه خداوند متعال فرموده است: «نیکوکارى آن نیست که روى خود را به سوى مشرق و [یا] مغرب بگردانید بلکه نیکى آن است که کسى به خدا و روز بازپسین و فرشتگان و کتاب [آسمانى] و پیامبران ایمان آورد و مال [خود] را با وجود دوست داشتنش به خویشاوندان و یتیمان و بینوایان و در راهماندگان و گدایان و در [راه آزاد کردن] بندگان بدهد و نماز را برپاى دارد و زکات را بدهد و آنان که چون عهد بندند به عهد خود وفادارانند و در سختى و زیان و به هنگام جنگ شکیبایانند آنانند کسانىکه راست گفتهاند و آنان همان پرهیزگارانند».
در آیات ۶۵ و ۶۶ سوره انفال نیز به جهاد اشاره شده است و آمده است: «یا أَیُّهَا النَّبِیُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِینَ عَلَى الْقِتَالِ إِن یَکُن مِّنکُمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ یَغْلِبُواْ مِئَتَیْنِ وَإِن یَکُن مِّنکُم مِّئَةٌ یَغْلِبُواْ أَلْفًا مِّنَ الَّذِینَ کَفَرُواْ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لاَّ یَفْقَهُونَ﴿۶۵﴾ الآنَ خَفَّفَ اللّهُ عَنکُمْ وَعَلِمَ أَنَّ فِیکُمْ ضَعْفًا فَإِن یَکُن مِّنکُم مِّئَةٌ صَابِرَةٌ یَغْلِبُواْ مِئَتَیْنِ وَإِن یَکُن مِّنکُمْ أَلْفٌ یَغْلِبُواْ أَلْفَیْنِ بِإِذْنِ اللّهِ وَاللّهُ مَعَ الصَّابِرِینَ؛ اى پیامبر مؤمنان را به جهاد برانگیز اگر از [میان] شما بیست تن شکیبا باشند بر دویست تن چیره میشوند و اگر از شما یکصد تن باشند بر هزار تن از کافران پیروز میگردند چراکه آنان قومیاند که نمیفهمند، اکنون خدا بر شما تخفیف داده و معلوم داشت که در شما ضعفى هست پس اگر از [میان] شما یکصد تن شکیبا باشند بر دویست تن پیروز گردند و اگر از شما هزار تن باشند به توفیق الهى بر دو هزار تن غلبه کنند و خدا با شکیبایان است».
در آیات ۹۵ و ۹۶ سوره نساء، آیات ۱۶۹ و ۱۷۰ سوره آلعمران، ۱۹۰ بقره، ۳۹ انفال، ۱۹۳ بقره، ۲۹ توبه، ۴۰ حج، ۷۵ نساء، ۲۵۱ بقره، ۸ انفال نیز به جهاد اشاره شده است.
درسها و پیامهای جهاد
در جهاد اگر از فرماندهی تبعیت نشود گاه خسارات بزرگی به بار میآید، مثلاً در جنگ احد عدهای از کمانداران برخلاف دستور رسول خدا(ص) برای جمعآوری غنیمت پست خود را ترک کردند و دشمن هم از این موقعیت استفاده کرد و از پشت سر مسلمین وارد کارزار شد و باعث شکست مسلمانان شدند و مسلمانان فهمیدند که سرپیچی از دستور پیامبر باعث شکست آنان شد.
جهاد برای ما درس صبر و پایداری است، اسلام برای مجاهدان در راه خدا، مقام بالایی در نظر گرفته است، اسلحه مجاهد هم مورد توجه اسلام قرار دارد و ارزشمند است چنانکه رسول خدا(ص) فرمود: همه خیر، در اسلحه است و زیر سایه اسلحه است و جز اسلحه چیز دیگری نمیتواند مردم را برپا نگهدارد و سلاحها کلیدهای بهشت و جهنم هستند.
عثمان بن مظعون به رسول خدا(ص) گفت: دوست دارم به جهانگردی یا کوهنشینی بروم، پیامبر(ص) فرمود: ای عثمان! این کار را نکن که سیاحت و جهانگردی امت من سفر جنگی و جهاد است.
جهاد همگانی است و حتی زنان باید به جهاد شرکت داشته باشند که ابتدا از آنان در پرستاری و سقایی و تدارکات استفاده میشود ولی اگر نیروی مردان کافی نبود زنان هم باید سلاح برگیرند و دفاع و جهاد نمایند.
حجتالاسلام محمدتقی صرفیپور، از کارشناسان مذهبی در گفتوگو با خبرگزاری ایکنا در رابطه با اقسام جهاد گفت: جهاد دارای اقسامی است ازجمله اینکه دفاع از کیان و نوامیس اسلام در مقابل دشمنی که قصد برانداختن اساس دین و جایگزین کردن کفر را دارد، دفع دشمن مهاجم بر جان و عرض مسلمین یا بر سرزمینهای اسلامی که قصد نابودی اسلام را ندارند ولی اموال و نفوس و اعراض یا اراضی مسلمین را هدفگیری کرده است.
وی افزود: دفاع از مسلمانان که در یک منطقه با کفار درگیرند و بیم غلبه کفار میرود، اخراج دشمن اشغالگر که به هر نحوی بر سرزمینهای اسلامی یا عقاید آنان تسلط یافته است که رفع سلطه بیگانگان و بازگرداندن عزت و استقلال مسلمین واجب است.
این کارشناس مذهبی با بیان اینکه جهاد با کفار جهت ترک عقاید کفرآمیز و گرایش به اسلام است که این در زمان حضور امام معصوم(ع) انجام میگیرد، در رابطه با اهداف جهاد نیز گفت: از جمله اهدافی که برای جهاد در قرآن نام بدره شده میتوان از دفاع، دفع فتنه، تثبیت حاکمیت الله، ذلیل کردن دشمنان اسلام، جلوگیری از فساد بر روی زمین، جلوگیری از نابودی عبادتگاهها، استقرار حق و نابودی باطل، حمایت از مظلوم و جلوگیری از ظلم اشاره کرد.
حجتالاسلام صرفیپور در ادامه به هشت سال دفاع مقدس اشاره کرد و گفت: دشمنان اسلام و اهلبیت(ع) خیال میکردند با حمله نظامی گسترده میتوانند انقلاب اسلامی را که هدیه الهی بود، از بین ببرند اما با رهبری حکیمانه امام امت و با حمایت همهجانبه ملت ایران از رزمندگان اسلام، دشمن شکست خورد و امیدش ناامید شد.
وی افزود: دفاع مقدس برای ملت ایران برکاتی بهدنبال داشت، جبههها دانشگاه بزرگی برای انسانسازی شدند، جوانانی کم سن و سال به جبهه رفتند ولی بعد از مدت کوتاهی هم از نظر خداشناسی و ارتباط معنوی با اهلبیت(ع) به درجات بالایی رسیدند و هم مرد شدند و از این نوجوانان، قهرمانان و دلاوران بیهمتایی پدید امد که تاریخ ایران امثال آنها را کم دیده بود.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: در دفاع مقدس فرماندهان بزرگی تربیت شدند باب شهادت باز شد، عدهای شهید و عدهای جانباز و عدهای نیز آزاده سرافراز شدند، در این جنگ ملت ایران بهتر از مسلمین صدر اسلام، درخشیدند و هیچگاه امامشان را تنها نگذاشتند بهطوریکه امام امت همیشه از ملت ایران تعریف میکرد و میفرمود: مردم ایران در زمان ما از مردم صدر اسلام هم بهترند.
وی گفت: پیروزی رزمندگان اسلام بهویژه با حضور بسیج که همانند مجاهدان صدر اسلام از همه اقشار بودند و بهصورت داوطلبانه به جبههها میرفتند باعث شد که دشمن از شکست ملت ایران از طریق نظامی مایوس شود و حملات خود را از طریق اقتصادی و فرهنگی و سیاسی انجام دهد که تاکنون در این زمینهها هم موفق نشده است.
خبرنگار: مهناز عالینژادیان
