افزایش مودت؛ رهاورد نوروز اسلامی
گروه اجتماعی: نوروز و آداب و رسوم آن از جمله عیددیدنی که در فرهنگ اسلامی مصداق صلهرحم بهشمار میرود، با پایبندی به تعالیم دینی و پرهیز از هرگونه اسراف و چشم و همچشمی، یکی از مؤلفههای مهم در همبستگی اجتماعی است که افزایش مودت و دوستی را به همراه خواهد داشت.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از زنجان، نوروز میآید؛ آئینی از ایران باستان که پیشینیان با جشن و شادی و رسوم مفصل، به پیشواز روزهای زیبای سال جدید میرفتند و آن را جشن میگرفتند و فرصتی بود برای دیدار اقدام و دوستان و زدودن زنگار کدورت از دلها.
با آمدن اسلام، این رسم ایرانی رنگ و بوی دینی گرفت و تا امروز و در هزار توی تاریخ و فراز و نشیب دورانها ادامه دارد. هنوز هم بوی عیدی و حال و هوای نو شدن، جان تازهای به کالبد افراد میدهد.
این آئین که در بطن خود کارکردهای فراوان اجتماعی و فرهنگی داشته و یکی از مؤلفهها در ایجاد انسجام اجتماعی محسوب میشود، در آموزههای دینی نیز جایگاه خاصی دارد و به سبب فرصتی که برای صلهرحم ایجاد میکند، پاداش الهی برای آن در نظر گرفته شده است.
در حدیثی از امام باقر (ع) آمده است: «صلَهُ الاَرْحامِ تُزَکَّی الاَْعمالُ و تُنْجِى الاَموالُ و تُرْفَعُ الْبَلْوى وَ تُیَسَّرُ الْحِسابُ وَ تُنْسى فِی الاْجَلِ»؛ «صله رحم، اَعمال انسان را پربار مىکند و اَموال او را نمو مىدهد و بلاها را برطرف ساخته و حساب قیامت را آسان مىکند و مرگ را به تأخیر مىاندازد».
اما درباره اینکه ارحام چه کسانی هستند؟ نص دقیقی وجود ندارد؛ چرا که در شرع مقدّس اسلام و آیات و روایات، معنای خاصی برای رحم ذکر نشده است. از اینجا میفهمیم که این کلمه نیز مانند سایر کلمات، حمل بر معنای عرفی متداول میشود. از این روست که برخی گفتهاند شاید رحم به معنای خویشاوندانی باشد که از طرف پدر و مادر و نیز فرزندان به یکدیگر وابسته باشند، هر چند که این وابستگی به چند واسطه باشد. بر همین اساس نوروز فرصتی است که زمینه دوستی و مودت و پیوند دوباره با همه آنهایی که به نوعی در ارتباط هستیم را تازه کرده و این رسم باستانی را با رنگ و بوی دینی هر چه بهتر به جای بیاوریم.
امیرالمومنان امام على(ع) در خصوص جایگاه صله رحم میفرماید: «زیادَهُ الشُّکرِ وَ صِلَهُ الرَّحِمِ تَزیدُ فِى العُمرِ وَ تَفسَحُ فِى الجَلِ»؛ «شکرگزارى فراوان و صله رحم، عمر را زیاد مىکنند و بر مُهلت زندگى مىافزایند»
رسول اکرم(ص) نیز در خصوص اهمیت صله رحم میفرماید: «اِنَّ القَومَ لَیَکونونَ فَجَرَهً وَ لا یَکونونَ بَرَرَهً فَیَصِلونَ اَرحامَهُم فَتَنمى اَموالُهُم وَ تَطولُ اَعمارُهُم فَکَیفَ اِذا کانوا اَبرارا بَرَرَهً»؛ «مردمى که گناهکارند و نه نیکوکار، با صله رحم، اموالشان زیاد و عمرشان طولانى مىشود. حال اگر نیک و نیکوکار باشند، چه خواهد شد» !؟
آیه ۲۲ سوره مبارکه محمد(ص) به مسأله نفاق به عنوان یکی از علل و عوامل قطع رحم اشاره میکند و توضیح میدهد که اهل نفاق به سبب دوروییهای خویش، رفتارهایی دارند که بیرون از دایره رعایت حقوق دیگران حتی خویشان است. «فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِن تَوَلَّيْتُمْ أَن تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ».
اهمیت صله رحم در کلام الهی آنقدر مهم است که افرادی که پیوند خویشاوندی را مراعات نمیکنند را در معرض عصیان معرفی میکند در آیه 8 از سوره مبارکه توبه میخوانیم: «كَيْفَ وَإِن يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لاَ يَرْقُبُواْ فِيكُمْ إِلاًّ وَلاَ ذِمَّةً يُرْضُونَكُم بِأَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبَى قُلُوبُهُمْ وَأَكْثَرُهُمْ فَاسِقُونَ»؛ «چگونه [براى آنان عهدى است] با اينكه اگر بر شما دستيابند درباره شما نه خويشاوندى را مراعات مىكنند و نه تعهدى را شما را با زبانشان راضى مىكنند و حال آنكه دلهايشان امتناع مىورزد و بيشترشان منحرفند»
با مراجعه به آیات و روایات متعدد دیگری که در این زمینه وجود دارد پی به فرصت ادای صله رحم در نوروز برده و باید از این فرصت به بهترین نحو استفاده کنیم و همانطور که به خانهتکانی توجه داریم، دلهای خود را از کدورت خالی کرده و خانه تکانی معنوی را هم مورد توجه قرار دهیم.
