داشتن جسم و جان سالم از عوامل آرامش زندگی و بندگی خداست
گروه اجتماعی: یکی از عوامل آرامش زندگی و بندگی خدا، برخورداری از جسم سالم است از اینرو، عقل و نقل، حفظ تندرستی و حفظ نفس را لازم و واجب شمردهاند و روا نمیدارند که انسان حتی هنگام سختترین مصیبت و اندوه بهعمد به جسم و جان خود آسیب برساند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، قرآن بهعنوان کلام خداوند و وسیلهای برای هدایت بشر در آیات و روایات بسیاری، به سلامتی و لزوم توجه به آن اشاره کرده است.در این کتاب آسمانی براساس ضرورت به بخشهای علمی، تخصصی و جزئی سلامت روح و روان انسان پرداخته شده است و محققان و پژوهشگران میتوانند از مباحث حوزه سلامت موجود در قرآن کریم برای سرفصلهای پژوهش خود بهره ببرند.
سلامت، مصدر است بهمعنى سالم بودن. به ادراک، رفتار و پدیدهاى، سالم مىگویند که کار خود را متناسب با آنچه براى او ایجاد شده است، بهخوبى انجام دهد؛ ازاینرو، جسمى سالم است که مجموعه اعضا و جوارح آن بهخوبى کار کنند و تمامى امور همچون جذب و دفع را بدون مشکل انجام دهند و انسانى سالم است که همه ابعاد جسمى، روحى و ذهنى آن در مسیر تعالى انسان و نشاط و رفاه او قرار گیرد و به تعبیر دیگر، بتواند رفاه و نشاط او را تأمین کند.معمولاً کسى را که بیمارى جسمى نداشته باشد، سالم مىنامند؛ درحالىکه شخص سالم کسى است که از سلامت روح نیز برخوردار بوده و از نظر اجتماعى در آسایش باشد؛ زیرا پژوهشهاى علمى نشان داده است که ممکن است ریشه و علت بسیارى از ناتوانىهاى جسمى، نابسامانىهاى فکرى و عاطفى باشد.
در فرهنگ اصطلاحات آمده است که سلامت عبارت است از آمادگى و رفاه جسمى، روانى، اجتماعى و معنوى که افراد از آن لذت ببرند. بنابراین، سلامت تنها نبود بیمارى نیست، بلکه چندبُعدى بوده و در گستره فرهنگى وسیعى تعریف مىشود. سلامتى، کیفیتى از زندگانى است که تعریف آن مشکل و اندازهگیرى واقعى آن تقریباً غیرممکن است.
ریشه مشترک «سلم» در عناوین دین مبین اسلام و سلامت، بیانگر ارتباط ماهوى این دو مفهوم است. واژه «سلام» در معناى عافیت، بهصورت منفرد و یا در ترکیب با کلمات دیگر، 33 بار در قرآن کریم تکرار شده است. براى نمونه، خداوند متعال در آیه 16 سوره مائده فرموده است: « يَهْدِي بِهِ اللّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلاَمِ وَيُخْرِجُهُم مِّنِ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ؛ خدا هر كه را از خشنودى او پيروى كند بهوسيله آن [كتاب] به راههاى سلامت رهنمون میشود و به توفيق خويش آنان را از تاريكيها بهسوى روشنايى بيرون مىبرد و به راهى راست هدايتشان میكند».
بسیارى از صاحبنظران، رابطه ایمان و احساس امنیت و آرامش روانى را پذیرفتهاند.از نظر اسلام، هدایت و تنظیم تمایلات نفسانى عاملى براى رسیدن به کمال است؛ تمایلاتى که اگرچه در حد معمول براى سلامت مفید است، ولى زیادهروى در پرداختن به آنها سلامتى را در ابعاد مختلف با خطر مواجه مىسازد.
انسان که آفریده خدا و خلیفه و امانتدار اوست، برای زندگی و حیاتی آفریده شده است انسان در پیوندهای گوناگون خود، خدامحور است و در این زندگی و بندگی به بدن سالم نیاز دارد و بهرهمندی همهجانبه او از سلامتی، اساس فعالیتهای وی در زندگی مادی و معنوی است که در زبان پیامبرگرامی از آن به «نعمت پنهان و ناشناخته» یاد شده است، زیرا یکی از عوامل آرامش زندگی و بندگی خدا، برخورداری از جسم و جان سالم است از اینرو، عقل و نقل، حفظ تندرستی و حفظ نفس را لازم و واجب شمردهاند و روا نمیدارند که انسان حتی هنگام سختترین مصیبت و اندوه بهعمد به جسم و جان خود آسیب برساند و اضرار به آن را حرام میشمارند.
عوامل سلامت
از جمله عوامل سلامت میتوان از کنترل غذا خوردن و رعایت بهداشت، سفر، سکوت، استراحت بدن، پرهیز از آسیب رساندن به بدن، پیشگیری از بیماریها اشاره کرد.ارکان سلامت معنوى از نظر اسلام عبارت از معرفت به مبدأ خلقت، شناخت نظام علت و معلولى خلقت جهان، محبت نسبت به خدا و مردم، نیکوکارى و داشتن عمل صالح، پارسایى و پرهیز از گناه، تمایل به کمال، احساس امنیت و آرامش، عدالتجویى، راستگویى، خویشتندارى و صبورى، داشتن تصور مثبت نسبت به خود و دیگران، احساس ایثار و گذشت، توکل و امیدوارى، تواضع، اعتدال، اصلاح بین مردم، امانتدارى، پذیرش دیگران، عزت نفس و خودباورى هستند.
آیات و احادیث در رابطه با سلامت
خداوند متعال مقوله سلامت را یکی از الزامات انسان قرار داده و بر حفظ آن با رعایت دستوراتی درخصوص تغذیه تأکید دارد.از دیدگاه قرآن مسائل روانی بیشتر از مسائل مادی بر جسم انسان تأثیر میگذارند و این تأثیرگذاری آنچنان قوی و مؤثر است که حتی بعد از جدایی روح از بدن، آثار آن از بین نمیرود و از این جهت است که قرآن بیشتر به سلامت روحی و روانی پرداخته است.
با اینکه قرآن به سلامت روح و روان، بسیار اهمیت داده اما در کنار آن تمام خصوصیات و روشهای رسیدن به سلامت جسم را نیز بهصورت کامل بیان نموده است.خداوند متعال در آیه 19 سوره کهف در این رابطه فرموده است: «وَکَذَلِکَ بَعَثْنَاهُمْ لِیَتَسَاءلُوا بَیْنَهُمْ قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ کَمْ لَبِثْتُمْ قَالُوا لَبِثْنَا یَوْمًا أَوْ بَعْضَ یَوْمٍ قَالُوا رَبُّکُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ فَابْعَثُوا أَحَدَکُم بِوَرِقِکُمْ هَذِهِ إِلَى الْمَدِینَةِ فَلْیَنظُرْ أَیُّهَا أَزْکَى طَعَامًا فَلْیَأْتِکُم بِرِزْقٍ مِّنْهُ وَلْیَتَلَطَّفْ وَلَا یُشْعِرَنَّ بِکُمْ أَحَدًا؛ و اینچنین بیدارشان کردیم تا میان خود از یکدیگر پرسش کنند گویندهاى از آنان گفت چهقدر ماندهاید گفتند روزى یا پارهاى از روز را ماندهایم [سرانجام] گفتند پروردگارتان به آنچه ماندهاید داناتر است اینک یکى از خودتان را با این پول خود به شهر بفرستید تا ببیند کدام یک از غذاهاى آن پاکیزهتر است و از آن غذایى برایتان بیاورد و باید زیرکى به خرج دهد و هیچکس را از [حال] شما آگاه نگرداند».
از نظر علمی ثابت شده که اگر توصیههای دینی بهطور کامل رعایت شوند، از بسیاری از بیماریها جلوگیری و پیشگیری میشود. چنانکه در آیه 23 سوره حشر در رابطه با سلامت آمده است: «هُوَ اللَّهُ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَکَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا یُشْرِکُونَ؛ اوست خدایى که جز او معبودى نیست همان فرمانرواى پاک سلامت[بخش و] مؤمن [به حقیقت حقه خود که] نگهبان عزیز جبار [و] متکبر [است] پاک است خدا از آنچه [با او] شریک میگردانند».
همچنین در آیه 208 سوره بقره آمده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ ادْخُلُواْ فِی السِّلْمِ کَآفَّةً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ؛ اى کسانىکه ایمان آوردهاید همگى به اطاعت [خدا] درآیید و گامهاى شیطان را دنبال مکنید که او براى شما دشمنى آشکار است».
رسول اکرم(ص) در رابطه با سلامتی فرموده است: «اسلام پاکیزه است پس شما نیز پاکیزه باشید که هرکس پاکیزه نیست به بهشت نمیرود» و نیز فرموده است:«محاسن خود را شانه کنید و ناخنهای خود را کوتاه سازید زیرا شیطان (پلیدی و میکروب) میان گوشت و ناخن روان است».
همچنین نبی مکرم اسلام(ص) میفرماید: «هر قدر پاکیزگی بیشتر باشد خداوند عمرت را زیاد میکند» و نیز فرموده است: «حق خدا بر هر مسلمانی این است که هر هفت روز یکبار غسل کند و سر و تن خود را بشوید».
پیامبر اکرم(ص) خطاب به امام علی(ع) فرموده است: «ای علی! مسواک سنت و پاکیزهکننده دهان است؛ چشم را روشنی میبخشد و خدا را خشنود میسازد؛ دندانها را سفید میکند و بوی دهان را از بین میبرد؛ لثه را محکم میگرداند و اشتها میآورد؛ حسنات را دوچندان میکند و ملائکه را مسرور میگرداند« و رسول اکرم(ص) نهی فرمودند از ناخن به دندان گرفتن، آب بینی در مساجد انداختن، آب خوردن از پیش دستهکوزه که در آنجا چرک جمع میشود، بول کردن در آب، با دست آلوده به طعام شب خوابیدن.
امام علی(ع) نیز در رابطه با اهمیت سلامت فرموده است: «بوهای بد را بهوسیله آب برطرف کنید که خداوند متعال از بندگان کثیف بدش میآید» و نیز فرموده است: «نیکو خانهای است حمام؛ جهنم را به یاد میآورد و چرک را از بدن میبرد».
امام علی(ع) همچنین فرموده است: «شستن سر، چرک را میبرد و آزار چشم را دفع میکند و شستن لباس غم و اندوه را میبرد و پاکیزگی برای نماز است» و نیز فرموده است: «مسواک کردن رضای خداوند را فراهم میآورد، سنت پیامبر است و دهان را پاکیزه میگرداند».
همچنین امام حسن(ع) در رابطه با سلامت فرموده است: «در مدت عمر در حفظ سلامت تن بکوشید» و نیز فرموده است: «ای مردم، با تن سالم، در مدت عمر خود شتاب کنید بهسوی عمل(صالح)» و نیز امام محمدباقر(ع) در این رابطه میفرمایند: «هر چیزی را پاککنندهای است و پاککننده دهان مسواک کردن است، روزی سه نوبت مسواک بزنید و حداقل یکبار مسواک را بر دندانها بکشید» و نیز فرموده است: «اگر مردم نتایج و خواص مسواک کردن را بدانند حتی در رختخواب آن را به همراه خود میبرند».
امام صادق(ع) نیز فرموده است: «هرکه در روز جمعه ناخن و شارب(موی بالای لب را) بگیرد، پیوسته تا جمعه دیگر با طهارت باشد» و نیز فرموده است: «چون به حمام داخل شدی قدری آب گرم به سر و روی و پاهای خود بریز و اگر ممکن است که جرعهای از آب آن بنوشی، چنین کن» و امام کاظم(ع) نیز فرموده است: «سنتهای حنیفه حضرت ابراهیم(ع) ده چیز است، پنج چیز در سر و پنج چیز در بدن؛ آن پنج چیز که در سر است؛ شارب گرفتن و محاسن بلند گذاشتن و موی سر را تراشیدن و مسواک کردن و خلال کردن است و آن پنج چیز که در بدن است؛ موهای بدن را ازاله کردن و ختنه کردن و ناخن گرفتن و غسل جنابت کردن و استنجا با آب است».
امام رضا(ع) نیز در این رابطه میفرمایند: «پاکیزگی و نظافت از اخلاق پیامبران است، نظافتگری و استعمال بوی خوش و تراشیدن مو و … از اخلاق پیامبران است».
ضرورت فرهنگسازی و توجه دادن مردم بر امنیت و سلامت غذایی و غذای حلال
آیتالله سیداحمد میرعمادی، نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه خرمآباد در گفتوگو با خبرنگار ایکنا در رابطه با سلامت، گفت: نامگذاری هفته سلامت یک فرصت مناسب برای جلب توجه مردم به نعمت بزرگ سلامت است و فرصتی برای مسئولان دانشگاه علوم پزشکی، پزشکان و پرستاران برای تذکر نعمت سلامت است چراکه اولین و مهمترین نعمت در دنیا سلامت است .
وی عنوان کرد: هیچ جایی در دنیا به اندازهای که اسلام به امر سلامت اهمیت داده نشده و بیشترین احادیت در بحث سلامت وجود دارد و اگر مجموعه آموزههای دینی امر سلامت را بخواهیم جمعآوری کنیم دایرةالمعارفی در این موضوع جمع میشود.
نماینده ولیفقیه در لرستان با اشاره به اینکه امام علی(ع) فرموده سلامت و صحت برترین نعمتها هستند، بیان کرد: در روایات آمده که سلامت و صحت نعمات پنهانی هستند که هرگاه موجود باشند فراموش و زمانیکه آنها را از دست دهیم به یاد میآوریم و در حدیثی دیگر اشاره شده که چیزی در زندگی نیست مگر در سایه سلامت و کلمه حسنه در قنوت ما نیز بهمعنای همان صحت و سلامت در دنیا است.
وی با بیان اینکه در دعاهای ماه بهویژه دعاهای ماه رجب به بحث سلامت تاکید داشته است، عنوان کرد: در دعای کمیل، تعقیبات نماز ظهر، صبح و عشاء نیز بحث سلامت آمده است و حتی در دعاهای روزانه ما نیز بر سلامت تاکید شده است.
میرعمادی گفت: چنین سفارشات و توصیههایی فقط در دین اسلام هم در جنبه ایجابی و هم در جنبه سلبی آمده است و قاعده کلی نیز در فقه داریم که هر آنچه سلامت انسان را به خطر بیندازد حرام است و باید سلامت را غنیمت بشماریم.
این مفسر قرآن و نهجالبلاغه بیان کرد: سلامت را بهعنوان پایه همه فعالیتها، پیشرفتها و توسعهها میدانیم چراکه اگر سلامت نباشد توسعه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی وجود ندارد و برهمین اساس یکی از دستآوردهای انقلاب اسلامی پیشرفتهای پزشکی بوده است.
وی گفت: جمهوری اسلامی ایران که در دنیا بهعنوان یک نظام الگو مطرح است بهخاطر همین پیشرفتهای پزشکی است و علیرغم مشکلات اقتصادی فراوان کشور، هم از لحاظ سلامت جسمی، روحی و روانی بالنده و سرزنده است بنابراین باید نگاه ما به بحث سلامت نگاهی جامع و کامل باشد.
نماینده ولیفقیه در استان لرستان با بیان اینکه همه مسئولان اعم از مسئولان، مردم و خیرین وظیفه مشارکت در امر سلامت را دارند، عنوان کرد: به تعبیر مقام معظم رهبری ما باید دغدغه مردم در امر سلامت را برطرف کنیم و مسئولان باید اهتمام ورزند که تامین هزینه درمان مردم و مراقبتهای پزشکی را بهصورت جدی انجام شود.
وی با اشاره به اینکه در امر پزشکی نظام جمهوری اسلامی ایران سه کار عمده انجام داده است، بیان کرد: نخست رشد علمی پزشکی است بهگونهای که متخصصان و فوق متخصصان ما در دنیا حرف اول را میزنند و یک اتفاق بزرگ در زمینه تربیت نیروی انسانی متخصص و فوق تخصص در امر پزشکی است.
امام جمعه خرمآباد دومین کار انقلاب اسلامی را اعلام برنامههای کلان نظام سلامت توسط مقام معظم رهبری دانست و عنوان کرد: چشمانداز، چارچوب و راههای ارتقاء در این برنامهها مشخص شده که کمک شایانی به امر سلامت بوده است.
نماینده ولیفقیه در لرستان تصریح کرد: سومین کار انقلاب اسلامی طرح تحول نظام سلامت بوده که در این دوره از دولت کار ستودنی است در حالیکه در ابلاغیه مقام معظم رهبری برنامهها و سیاستهای 50 ماموریت برای دستگاههای مربوط به علوم پزشکی در نظر گرفته شده که انجام آن اتفاق عظیمی در این عرصه است.
وی با تاکید بر امر نظارت و اهمیت آن در این جامعه اظهار کرد: اگر نظارت در طرح تحول سلامت و سیاستها نباشد فایدهای ندارد بنابراین باید نظارت دقیق بر اجرای طرح تحول سلامت، نظارت بر داروها بهویژه داروهای وارداتی، نظارت بر درمان و نظارت بر پزشک مقیم انجام شود چراکه مسئله نظارت در امر پزشکی حائز اهمیت است.
میرعمادی در رابطه با سلامت مواد غذایی نیز عنوان کرد: متاسفانه تغذیه ما از حالت طبیعی به حالت شیمیایی و مصنوعی رفته است و بیشتر بیماریها نیز ناشی از تغذیه ناسالم است در حالیکه خداوند دستور داده که انسان بر طعام خود نگاه کند.
وی افزود: انتظار ما این است که فرهنگسازی و توجه دادن مردم بر امنیت و سلامت غذایی و غذای حلال انجام شود.
سلامت، مصدر است بهمعنى سالم بودن. به ادراک، رفتار و پدیدهاى، سالم مىگویند که کار خود را متناسب با آنچه براى او ایجاد شده است، بهخوبى انجام دهد؛ ازاینرو، جسمى سالم است که مجموعه اعضا و جوارح آن بهخوبى کار کنند و تمامى امور همچون جذب و دفع را بدون مشکل انجام دهند و انسانى سالم است که همه ابعاد جسمى، روحى و ذهنى آن در مسیر تعالى انسان و نشاط و رفاه او قرار گیرد و به تعبیر دیگر، بتواند رفاه و نشاط او را تأمین کند.معمولاً کسى را که بیمارى جسمى نداشته باشد، سالم مىنامند؛ درحالىکه شخص سالم کسى است که از سلامت روح نیز برخوردار بوده و از نظر اجتماعى در آسایش باشد؛ زیرا پژوهشهاى علمى نشان داده است که ممکن است ریشه و علت بسیارى از ناتوانىهاى جسمى، نابسامانىهاى فکرى و عاطفى باشد.
در فرهنگ اصطلاحات آمده است که سلامت عبارت است از آمادگى و رفاه جسمى، روانى، اجتماعى و معنوى که افراد از آن لذت ببرند. بنابراین، سلامت تنها نبود بیمارى نیست، بلکه چندبُعدى بوده و در گستره فرهنگى وسیعى تعریف مىشود. سلامتى، کیفیتى از زندگانى است که تعریف آن مشکل و اندازهگیرى واقعى آن تقریباً غیرممکن است.
ریشه مشترک «سلم» در عناوین دین مبین اسلام و سلامت، بیانگر ارتباط ماهوى این دو مفهوم است. واژه «سلام» در معناى عافیت، بهصورت منفرد و یا در ترکیب با کلمات دیگر، 33 بار در قرآن کریم تکرار شده است. براى نمونه، خداوند متعال در آیه 16 سوره مائده فرموده است: « يَهْدِي بِهِ اللّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلاَمِ وَيُخْرِجُهُم مِّنِ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ؛ خدا هر كه را از خشنودى او پيروى كند بهوسيله آن [كتاب] به راههاى سلامت رهنمون میشود و به توفيق خويش آنان را از تاريكيها بهسوى روشنايى بيرون مىبرد و به راهى راست هدايتشان میكند».
بسیارى از صاحبنظران، رابطه ایمان و احساس امنیت و آرامش روانى را پذیرفتهاند.از نظر اسلام، هدایت و تنظیم تمایلات نفسانى عاملى براى رسیدن به کمال است؛ تمایلاتى که اگرچه در حد معمول براى سلامت مفید است، ولى زیادهروى در پرداختن به آنها سلامتى را در ابعاد مختلف با خطر مواجه مىسازد.
انسان که آفریده خدا و خلیفه و امانتدار اوست، برای زندگی و حیاتی آفریده شده است انسان در پیوندهای گوناگون خود، خدامحور است و در این زندگی و بندگی به بدن سالم نیاز دارد و بهرهمندی همهجانبه او از سلامتی، اساس فعالیتهای وی در زندگی مادی و معنوی است که در زبان پیامبرگرامی از آن به «نعمت پنهان و ناشناخته» یاد شده است، زیرا یکی از عوامل آرامش زندگی و بندگی خدا، برخورداری از جسم و جان سالم است از اینرو، عقل و نقل، حفظ تندرستی و حفظ نفس را لازم و واجب شمردهاند و روا نمیدارند که انسان حتی هنگام سختترین مصیبت و اندوه بهعمد به جسم و جان خود آسیب برساند و اضرار به آن را حرام میشمارند.
عوامل سلامت
از جمله عوامل سلامت میتوان از کنترل غذا خوردن و رعایت بهداشت، سفر، سکوت، استراحت بدن، پرهیز از آسیب رساندن به بدن، پیشگیری از بیماریها اشاره کرد.ارکان سلامت معنوى از نظر اسلام عبارت از معرفت به مبدأ خلقت، شناخت نظام علت و معلولى خلقت جهان، محبت نسبت به خدا و مردم، نیکوکارى و داشتن عمل صالح، پارسایى و پرهیز از گناه، تمایل به کمال، احساس امنیت و آرامش، عدالتجویى، راستگویى، خویشتندارى و صبورى، داشتن تصور مثبت نسبت به خود و دیگران، احساس ایثار و گذشت، توکل و امیدوارى، تواضع، اعتدال، اصلاح بین مردم، امانتدارى، پذیرش دیگران، عزت نفس و خودباورى هستند.
آیات و احادیث در رابطه با سلامت
خداوند متعال مقوله سلامت را یکی از الزامات انسان قرار داده و بر حفظ آن با رعایت دستوراتی درخصوص تغذیه تأکید دارد.از دیدگاه قرآن مسائل روانی بیشتر از مسائل مادی بر جسم انسان تأثیر میگذارند و این تأثیرگذاری آنچنان قوی و مؤثر است که حتی بعد از جدایی روح از بدن، آثار آن از بین نمیرود و از این جهت است که قرآن بیشتر به سلامت روحی و روانی پرداخته است.
با اینکه قرآن به سلامت روح و روان، بسیار اهمیت داده اما در کنار آن تمام خصوصیات و روشهای رسیدن به سلامت جسم را نیز بهصورت کامل بیان نموده است.خداوند متعال در آیه 19 سوره کهف در این رابطه فرموده است: «وَکَذَلِکَ بَعَثْنَاهُمْ لِیَتَسَاءلُوا بَیْنَهُمْ قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ کَمْ لَبِثْتُمْ قَالُوا لَبِثْنَا یَوْمًا أَوْ بَعْضَ یَوْمٍ قَالُوا رَبُّکُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ فَابْعَثُوا أَحَدَکُم بِوَرِقِکُمْ هَذِهِ إِلَى الْمَدِینَةِ فَلْیَنظُرْ أَیُّهَا أَزْکَى طَعَامًا فَلْیَأْتِکُم بِرِزْقٍ مِّنْهُ وَلْیَتَلَطَّفْ وَلَا یُشْعِرَنَّ بِکُمْ أَحَدًا؛ و اینچنین بیدارشان کردیم تا میان خود از یکدیگر پرسش کنند گویندهاى از آنان گفت چهقدر ماندهاید گفتند روزى یا پارهاى از روز را ماندهایم [سرانجام] گفتند پروردگارتان به آنچه ماندهاید داناتر است اینک یکى از خودتان را با این پول خود به شهر بفرستید تا ببیند کدام یک از غذاهاى آن پاکیزهتر است و از آن غذایى برایتان بیاورد و باید زیرکى به خرج دهد و هیچکس را از [حال] شما آگاه نگرداند».
از نظر علمی ثابت شده که اگر توصیههای دینی بهطور کامل رعایت شوند، از بسیاری از بیماریها جلوگیری و پیشگیری میشود. چنانکه در آیه 23 سوره حشر در رابطه با سلامت آمده است: «هُوَ اللَّهُ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَکَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا یُشْرِکُونَ؛ اوست خدایى که جز او معبودى نیست همان فرمانرواى پاک سلامت[بخش و] مؤمن [به حقیقت حقه خود که] نگهبان عزیز جبار [و] متکبر [است] پاک است خدا از آنچه [با او] شریک میگردانند».
همچنین در آیه 208 سوره بقره آمده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ ادْخُلُواْ فِی السِّلْمِ کَآفَّةً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ؛ اى کسانىکه ایمان آوردهاید همگى به اطاعت [خدا] درآیید و گامهاى شیطان را دنبال مکنید که او براى شما دشمنى آشکار است».
رسول اکرم(ص) در رابطه با سلامتی فرموده است: «اسلام پاکیزه است پس شما نیز پاکیزه باشید که هرکس پاکیزه نیست به بهشت نمیرود» و نیز فرموده است:«محاسن خود را شانه کنید و ناخنهای خود را کوتاه سازید زیرا شیطان (پلیدی و میکروب) میان گوشت و ناخن روان است».
همچنین نبی مکرم اسلام(ص) میفرماید: «هر قدر پاکیزگی بیشتر باشد خداوند عمرت را زیاد میکند» و نیز فرموده است: «حق خدا بر هر مسلمانی این است که هر هفت روز یکبار غسل کند و سر و تن خود را بشوید».
پیامبر اکرم(ص) خطاب به امام علی(ع) فرموده است: «ای علی! مسواک سنت و پاکیزهکننده دهان است؛ چشم را روشنی میبخشد و خدا را خشنود میسازد؛ دندانها را سفید میکند و بوی دهان را از بین میبرد؛ لثه را محکم میگرداند و اشتها میآورد؛ حسنات را دوچندان میکند و ملائکه را مسرور میگرداند« و رسول اکرم(ص) نهی فرمودند از ناخن به دندان گرفتن، آب بینی در مساجد انداختن، آب خوردن از پیش دستهکوزه که در آنجا چرک جمع میشود، بول کردن در آب، با دست آلوده به طعام شب خوابیدن.
امام علی(ع) نیز در رابطه با اهمیت سلامت فرموده است: «بوهای بد را بهوسیله آب برطرف کنید که خداوند متعال از بندگان کثیف بدش میآید» و نیز فرموده است: «نیکو خانهای است حمام؛ جهنم را به یاد میآورد و چرک را از بدن میبرد».
امام علی(ع) همچنین فرموده است: «شستن سر، چرک را میبرد و آزار چشم را دفع میکند و شستن لباس غم و اندوه را میبرد و پاکیزگی برای نماز است» و نیز فرموده است: «مسواک کردن رضای خداوند را فراهم میآورد، سنت پیامبر است و دهان را پاکیزه میگرداند».
همچنین امام حسن(ع) در رابطه با سلامت فرموده است: «در مدت عمر در حفظ سلامت تن بکوشید» و نیز فرموده است: «ای مردم، با تن سالم، در مدت عمر خود شتاب کنید بهسوی عمل(صالح)» و نیز امام محمدباقر(ع) در این رابطه میفرمایند: «هر چیزی را پاککنندهای است و پاککننده دهان مسواک کردن است، روزی سه نوبت مسواک بزنید و حداقل یکبار مسواک را بر دندانها بکشید» و نیز فرموده است: «اگر مردم نتایج و خواص مسواک کردن را بدانند حتی در رختخواب آن را به همراه خود میبرند».
امام صادق(ع) نیز فرموده است: «هرکه در روز جمعه ناخن و شارب(موی بالای لب را) بگیرد، پیوسته تا جمعه دیگر با طهارت باشد» و نیز فرموده است: «چون به حمام داخل شدی قدری آب گرم به سر و روی و پاهای خود بریز و اگر ممکن است که جرعهای از آب آن بنوشی، چنین کن» و امام کاظم(ع) نیز فرموده است: «سنتهای حنیفه حضرت ابراهیم(ع) ده چیز است، پنج چیز در سر و پنج چیز در بدن؛ آن پنج چیز که در سر است؛ شارب گرفتن و محاسن بلند گذاشتن و موی سر را تراشیدن و مسواک کردن و خلال کردن است و آن پنج چیز که در بدن است؛ موهای بدن را ازاله کردن و ختنه کردن و ناخن گرفتن و غسل جنابت کردن و استنجا با آب است».
امام رضا(ع) نیز در این رابطه میفرمایند: «پاکیزگی و نظافت از اخلاق پیامبران است، نظافتگری و استعمال بوی خوش و تراشیدن مو و … از اخلاق پیامبران است».
ضرورت فرهنگسازی و توجه دادن مردم بر امنیت و سلامت غذایی و غذای حلال
آیتالله سیداحمد میرعمادی، نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه خرمآباد در گفتوگو با خبرنگار ایکنا در رابطه با سلامت، گفت: نامگذاری هفته سلامت یک فرصت مناسب برای جلب توجه مردم به نعمت بزرگ سلامت است و فرصتی برای مسئولان دانشگاه علوم پزشکی، پزشکان و پرستاران برای تذکر نعمت سلامت است چراکه اولین و مهمترین نعمت در دنیا سلامت است .
وی عنوان کرد: هیچ جایی در دنیا به اندازهای که اسلام به امر سلامت اهمیت داده نشده و بیشترین احادیت در بحث سلامت وجود دارد و اگر مجموعه آموزههای دینی امر سلامت را بخواهیم جمعآوری کنیم دایرةالمعارفی در این موضوع جمع میشود.
نماینده ولیفقیه در لرستان با اشاره به اینکه امام علی(ع) فرموده سلامت و صحت برترین نعمتها هستند، بیان کرد: در روایات آمده که سلامت و صحت نعمات پنهانی هستند که هرگاه موجود باشند فراموش و زمانیکه آنها را از دست دهیم به یاد میآوریم و در حدیثی دیگر اشاره شده که چیزی در زندگی نیست مگر در سایه سلامت و کلمه حسنه در قنوت ما نیز بهمعنای همان صحت و سلامت در دنیا است.
وی با بیان اینکه در دعاهای ماه بهویژه دعاهای ماه رجب به بحث سلامت تاکید داشته است، عنوان کرد: در دعای کمیل، تعقیبات نماز ظهر، صبح و عشاء نیز بحث سلامت آمده است و حتی در دعاهای روزانه ما نیز بر سلامت تاکید شده است.
میرعمادی گفت: چنین سفارشات و توصیههایی فقط در دین اسلام هم در جنبه ایجابی و هم در جنبه سلبی آمده است و قاعده کلی نیز در فقه داریم که هر آنچه سلامت انسان را به خطر بیندازد حرام است و باید سلامت را غنیمت بشماریم.
این مفسر قرآن و نهجالبلاغه بیان کرد: سلامت را بهعنوان پایه همه فعالیتها، پیشرفتها و توسعهها میدانیم چراکه اگر سلامت نباشد توسعه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی وجود ندارد و برهمین اساس یکی از دستآوردهای انقلاب اسلامی پیشرفتهای پزشکی بوده است.
وی گفت: جمهوری اسلامی ایران که در دنیا بهعنوان یک نظام الگو مطرح است بهخاطر همین پیشرفتهای پزشکی است و علیرغم مشکلات اقتصادی فراوان کشور، هم از لحاظ سلامت جسمی، روحی و روانی بالنده و سرزنده است بنابراین باید نگاه ما به بحث سلامت نگاهی جامع و کامل باشد.
نماینده ولیفقیه در استان لرستان با بیان اینکه همه مسئولان اعم از مسئولان، مردم و خیرین وظیفه مشارکت در امر سلامت را دارند، عنوان کرد: به تعبیر مقام معظم رهبری ما باید دغدغه مردم در امر سلامت را برطرف کنیم و مسئولان باید اهتمام ورزند که تامین هزینه درمان مردم و مراقبتهای پزشکی را بهصورت جدی انجام شود.
وی با اشاره به اینکه در امر پزشکی نظام جمهوری اسلامی ایران سه کار عمده انجام داده است، بیان کرد: نخست رشد علمی پزشکی است بهگونهای که متخصصان و فوق متخصصان ما در دنیا حرف اول را میزنند و یک اتفاق بزرگ در زمینه تربیت نیروی انسانی متخصص و فوق تخصص در امر پزشکی است.
امام جمعه خرمآباد دومین کار انقلاب اسلامی را اعلام برنامههای کلان نظام سلامت توسط مقام معظم رهبری دانست و عنوان کرد: چشمانداز، چارچوب و راههای ارتقاء در این برنامهها مشخص شده که کمک شایانی به امر سلامت بوده است.
نماینده ولیفقیه در لرستان تصریح کرد: سومین کار انقلاب اسلامی طرح تحول نظام سلامت بوده که در این دوره از دولت کار ستودنی است در حالیکه در ابلاغیه مقام معظم رهبری برنامهها و سیاستهای 50 ماموریت برای دستگاههای مربوط به علوم پزشکی در نظر گرفته شده که انجام آن اتفاق عظیمی در این عرصه است.
وی با تاکید بر امر نظارت و اهمیت آن در این جامعه اظهار کرد: اگر نظارت در طرح تحول سلامت و سیاستها نباشد فایدهای ندارد بنابراین باید نظارت دقیق بر اجرای طرح تحول سلامت، نظارت بر داروها بهویژه داروهای وارداتی، نظارت بر درمان و نظارت بر پزشک مقیم انجام شود چراکه مسئله نظارت در امر پزشکی حائز اهمیت است.
میرعمادی در رابطه با سلامت مواد غذایی نیز عنوان کرد: متاسفانه تغذیه ما از حالت طبیعی به حالت شیمیایی و مصنوعی رفته است و بیشتر بیماریها نیز ناشی از تغذیه ناسالم است در حالیکه خداوند دستور داده که انسان بر طعام خود نگاه کند.
وی افزود: انتظار ما این است که فرهنگسازی و توجه دادن مردم بر امنیت و سلامت غذایی و غذای حلال انجام شود.
