ریاست‌طلبی؛ از مصادیق فساد/ گناهی که همه گناهان در آن جمع است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، ریاست‌طلبی که همان برتری‌جویی و استکبار است، یکی از مصادیق «فساد در زمین» است که همه گناهان در آن جمع است چراکه هرچه خدا از آن نهی کرده، حتماً برخلاف نظام آفرینش انسان و تکامل وجود بوده، بنابراین ارتکاب آن، نظام زندگی او را برهم می‎زند، لذا مایه فساد در زمین است و نتیجه‌اش این می‎شود که رئیس و مستکبر از مواهب آخرت محروم گردد.
خداوند متعال در آیه 83 سوره قصص در این رابطه فرموده است: «تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ؛ آن سراى آخرت را براى كسانى قرار می‌دهيم كه در زمين خواستار برترى و فساد نيستند و فرجام [خوش] از آن پرهيزگاران است».
در حدیثی از امام علی(ع) می‌خوانیم: «گاه می‌شود که انسان از این لذت می‌برد که بند کفش او از بند کفش دوستش بهتر باشد و به‌خاطر همین از افراد این آیه می‎شود(چراکه این هم شاخه کوچک از برتری‌جویی است)».
زاذان از امام علی(ع) نقل کرده که: «هنگام خلافت ظاهری شخصاً در بازارها قدم می‎زد، گم شده‌ها را راهنمایی می‌کرد، ضعیفان را کمک می‌نمود و از کنار فروشندگان و کسبه رد می‎شد و آیه 83 سوره قصص را برای آنان می‎خواند سپس می‌فرمود: این ایه درباره زمامداران عادل و متواضع و همچنین سایر قدرتمندان از توده‌های مردم نازل شده است.
یعنی همان‌گونه که من حکومت را وسیله برتری‌جویی خودم قرار نداده‌ام شما نیز نباید قدرت مالی خود را وسیله سلطه بر دیگران قرار دهید که سرانجام و عاقبت نیک ازآن گروهی است که نمی‌خواهند برتری‌جویی و فساد کنند.
از پیامبر اکرم(ص) نقل است که هر کس ریاست قومی را تقبل کرده باشد(روز قیامت) برکنار دوزخ در برابر هر روزی از ریاستش هزار سال بازداشت شود اگر به شایستگی به وظیفه‌اش عمل کرده باشد، رها گردد وگرنه از همان‌جا سرازیر دوزخ شود.
معمربن خلاد گوید: در محضر امام کاظم(ع) بودیم سخن از یکی‌ (ازدوستان) به میان آمد که وی به‌دنبال ریاست است.حضرت فرمود: دو گرگ گرسنه که به جان گله‌ی گوسفند بی‌چوپانی بیفتد آن‌قدر از گله نکاهند که ریاست‌طلبی از دین مسلمان بکاهد».
به‌طور کلی هر آن‌چه از دنیا و مظاهر آن که انسان به آن، به‌عنوان هدف بنگرد، در روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام نکوهش شده است.حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) در این باره می‌فرمایند: «ضرری که از ناحیه ریاست‌طلبی متوجه دین انسان می‌شود از ضرری که دو گرگ درنده به گلّه گوسفند بدون چوپان می‌زنند، بیشتر است».
حضرت امام صادق(ع) نیز به نقل از پیامبر اکرم(ص)، می‌فرمایند: «اولین چیزهایی که خداوند، به‌وسیله آن معصیت شد؛ شش خصلت است که از جمله آنها دنیادوستی، راحت‌طلبی و ریاست‌طلبی می‌باشد.همچنین در حدیث بسیار زیبا و قابل تامل معراج آمده است: که «اگر بنده نماز و روزه اهل آسمان‌ها و زمین را بجای آورد و همچون ملائکه از طعام روی گرداند، و به کمترین حد لباس قناعت کند، ولی در دلش ذره‌ای از محبت دنیا و یا نام‌آوری و ریاست آن و مشهور شدن، و یا زینت‌های آن باشد، در سرای من همسایه من نخواهد بود، و محبت خود را از قلب او بر گیرم و قلبش را تاریک گردانم، به‌گونه‌ای که مرا فراموش گرداند و حلاوت معرفتم را به او نچشانم».
امام رضا(ع) نیز در پاسخ به این پرسش که خطر ریاست‌طلبی بر دین مسلمان تا چه اندازه است؟ پس از آن از مردی نام برد و گفت: او ریاست‏‌طلب است، فرمودند: اگر دو گرگ درنده، به یک رمه بی‏‌شبان حمله کنند، خسارتی که می‏‌زنند کمتر است از خسارتی که جاه‏‌طلبی، به دین مسلمان وارد می‏‌کند».
امام صادق(ع) درباره این‌که چرا باید از سران ریاست‌طلب دوری گزید؟ فرمودند: «از این سران ریاست پیشه دوری گزینید؛ زیرا به خدا سوگند که کفش‌ها در پی کسی به صدا در نیاید، مگر آن که او هلاک شود و به هلاکت اندازد».در ارتباط با عواقب و سرانجام ریاست‌طلبی نیز سخنان گهرباری از معصومین به ما رسیده است، از آن جمله امام باقر(ع) می‌فرمایند: «در پی سرآمد شدن مباش، که دنباله‏‌رو می‏‌شوی».امام صادق(ع) همچنین هلاکت را سرانجام ریاست طلبی می‌دانند و می‌فرمایند: " کسی که به دنبال ریاست‌طلبی باشد هلاک می‌شود».
ایشان در جای دیگر فرمودند: «از این رؤسائی که ریاست‌طلبند، بپرهیزید؛ به خدا قسم هر کس دیگران پشت سرش حرکت کردند، هلاک شد و دیگران را هلاک کرد.
آثار زیانبار ریاست‌طلبی
از نظر آموزه‌های اسلام، تفاخر‌طلبی در هر قالبی چون ریاست‌خواهی و سروری‌ امری نادرست و ناروا است و انسان اگر می‌خواهد فخری داشته باشد باید آن‌را در ریاست واقعی و تکوینی بجوید که اسباب و ابزارهای آن برای انسان فراهم است؛ زیرا خداوند این شرافت را به او داده است و او تنها باید با اعمال عبادی صالح و نیت نیک خویش آن را در خود تحقق بخشد و به این کرامت نیز دست یابد. این ریاست‌خواهی واقعی با بندگی به دست می‌آید و آثار و برکات آن در آخرت خودنمایی می‌کند. از این‌رو در زبو آمده است:‌ «لیست الرئاسهًْ رئاسهًْ الملک، انما الرئاسهًْ رئاسهًْ الاخرهًْ؛ ریاست [حقیقی]،‌ ریاست حکومتی نیست،‌ بلکه ریاست [حقیقی] ریاست آخرت است». (بحارالانوار، ج 14، ص 47، حدیث 34)
اما ریاست‌طلبی به‌عنوان یک بیماری در کسانی رشد می‌کند که حقایق هستی بر ایشان پوشیده شده است و به‌جای محبت خدا و آخرت، گرفتار محبت دنیا و زینت‌ها و آرایه‌های دنیوی می‌شوند و به تعبیر آیه 14 سوره آل‌عمران، محبت و دلبستگی دنیا در دل آنان زینت داده می‌شود و آنان را به خود مشغول می‌سازد. خداوند می‌فرماید: «دوستی خواستنی‌ها [ی‌ گوناگون] از: زنان و پسران و اموال فراوان از زر و سیم و اسب‌های نشاندار و دام‌ها و کشتزار‌[ها] برای مردم آراسته شده، [لیکن] این جمله، مایه تمتع زندگی دنیاست، و [حال آنکه] فرجام نیکو نزد خداست».
انسان خردمند دنبال اعتباریات نمی‌رود که اولاً ارزش نیست و اگر ارزش باشد دائمی نیست و تنها در محدوده دنیا برای پیشرفت امور دنیوی است نه اخروی پس انسان باید دست از این تفاخر و فخرفروشی بردارد و دنبال مقام و جاه و منصبی نرود که اعتبار دنیوی است و هیچ ارزش ماهوی و اصیل ندارد.
کسی‌که دنبال تفاخر و اعتباریات دنیوی می‌رود و ریاست‌‌‌خواهی و منصب‌گرایی دارد، باید بداند که آثار زیانباری را برای زندگی خود در دنیا و آخرت رقم می‌زند. از آثاری که در اسلام برای ریاست‌طلبی و منصب و مقام‌خواهی بیان شده است می‌توان به مواردی از جمله زیان پیروی و دنباله‌روی، هلاکت، ایمان‌زدایی، عصیان، دوزخ، آفت علم، نفاق، محرومیت از طاعت خدا، بستن راه اهل حق، ملعون، تفاخر  و ... اشاره کرد.