ایثار، نشانه رفعت روح افراد و رستگاری آنها/نگذاریم دیگران در سختی و ناراحتی باشند
گروه فعالیت های قرآن: حجتالاسلام و المسلمين ابوعلی با اشاره به روايتی از امام علی(ع)، ايثار را نشانه رفعت روح افراد كريم عنوان كرد و گفت: از درسهای قرآن به ما اين است كه پشتیبان و ياریرسان يكدیگر باشیم و نگذاریم دیگران در سختی و ناراحتی باشند.
حجتالاسلام و المسلمين عبدالرضا ابوعلی مدرس حوزه علميه در گفتوگو با خبرگزاري بينالمللي قرآن(ايكنا) از خوزستان، يكي از اخلاقيات مورد تأكيد قرآن كريم را ايثار عنوان كرد و گفت: ایثار یکی از صفات والای انسان است و معنی آن برتری دادن دیگران و مقدم داشتن آنها بر خود است. ایثار در يك موارد انفاق و بخشش است و گاهی هم انواع مختلفی دارد.
وي يا بيان اينكه انفاق به عنوان عملي ايثارگرانه دارای درجات و مراتبی است، توضيح داد: یک درجه این است که انسان بخشش میکند و بخشش او از فضل و دادههای الهی است. قرآن كريم در آیه «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَنفِقُواْ مِمَّا رَزَقْنَاكُم» (بقره، 254) میفرماید: از آنچه خداوند به شما روزی کرده است، ببخشید. این مرحله از انفاق، بخشش از فضل و دادههاي الهی است. نوع دیگر آن، انفاق از دسترنج و كسب حلال خود انسان است، گرچه این هم رزق الهی و به عنايت خدا است، اما انسان نیز برای آن زحمت کشیده است، قرآن به اين مورد نيز در آيه «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَنفِقُواْ مِن طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ» (بقره 267) اشاره كرده است.
ابوعلي ادامه داد: گام سوم انفاق، بخشش از آنچه انسان دوست دارد. قرآن میفرماید: اين كار كه انسان آنچه به آن نیاز ندارد و یا نامرغوب است، ببخشد، ارزش زیادی برای او به حساب نمیآید. انسان باید از آنچه دوست دارد، ببخشد؛ «لَن تَنَالُواْ الْبِرَّ حَتَّى تُنفِقُواْ مِمَّا تُحِبُّونَ»(آْلعمران، 92)؛ انسان به کمالات نمیرسد مگر آنکه از آنچه دوست دارد، اتفاق کند.
اين مدرس حوزه
علميه گام چهارم انفاق را ایثار ناميد و در توضيح آن گفت: قرآن كريم ميفرمايد: «وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ
كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ »(حشر، 9) دیگران را برخود مقدم میکنند و لو اینکه خود در سختی هستند
و بدان نیاز دارند. این کار ایثار است که مهمترین مرحله بخشش است.
چهار حالت انسان در برخورد با نعمتهاي الهي
وي ادامه داد: به
تعبير ديگر، انسان در برخورد با نعمتهاي الهی چهار حالت دارد؛ حسادت، بخل، ایثار و غبطه. اگر در
برخورد با نعمتی با خود گفتیم حال که خود نداریم، دیگران هم نداشته باشند،این حالت
حسادت نام دارد. اگر فرد با خود
گفت فقط من برخوردار باشم و دیگران محروم باشند، این فرد بخيل است. اگر گفت دیگران
از نعمت برخوردار باشند، اگرچه ما محروم باشیم، این روحيه ایثار است و بسیار
ارزشمند است و حالت دیگر این است که فرد با خود بگويد حال که دیگران از نعمت
برخوردارند، الحمدالله خدایا مرا نيز بهرهمند ساز که این
حالت غبطه است و اشکالی ندارد.
دوري از بخل و
حرص نشانه رستگاري است
ابوعلي با اشاره به آیه «وَالَّذِينَ تَبَوَّؤُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِن قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِّمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» (حشر ، 9) در توضيح آن گفت: آنها (يعني انصار)، مهاجران را برخود مقدم میدارند، هر چند در فقر و سختی به سر میبرند و کسانی که خداوند آنها را از بخل و حرص بازداشته رستگارند. يعني كساني كه اهل بخل و حرص نيستند، در درگاه الهي رستگار هستند.
اين مدرس حوزه علميه در ادامه سخنان خود به بيان شأن نزول اين آيه پرداخت و گفت: پیامبر(ص) پس از آنکه از مکه به مدینه هجرت کردند، مسلمانان نیز به دليل اينكه در مکه در فشار بودند و امکان رشد اسلام در آن جا فراهم نبود، به دنبال ایشان به مدینه هجرت کردند، مسلمانان مهاجر در مدینه غريب بودند و جا و مکانی نداشتند، مردم مدینه(انصار) آنها را نصرت کردند و با جان و مال از آنها حمایت کردند.
وي ادامه داد: در سال پنجم هجرت، جنگی میان مسلمانان و یهود بنی نظیر رخ دارد که در پایان آن مسلمانان پیروز شدند و غنایمی کسب کردند. پیامبر(ص) به انصار فرمود: يكي از اين دو كار را انجام دهيد؛ یا اموال و خانههایتان را با مهاجران تقسیم کنید تا در بخشی از غنایم سهیم شوید یا اینکه از اموال و خانههاتان به مهاجران ندهيد كه در اين صورت همه غنایم به مهاجران تعلق ميگیرد. انصار پاسخ زیبایی دادند و گفتند: ما هم اموال و خانههامان را تقسیم میکنیم و هم چشمداشتي به غنايم جنگی نداریم. به این شکل مهاجران را بر خود مقدم داشتند و این آیه در وصف ایثارگری انصار نازل شد.
ابوعلي اظهار كرد: این آيه درسی برای ما دارد که به یکدیگر کمک کنیم؛ چه آن گاه که داشته باشیم و چه آن گاه که نداریم. چنانكه اكنون همسايگان ما نيز در جنگ هستند و احيانا به كشور ما مهاجرت ميكنند؛ مردم ما بايد طبق مقرراتي كه دولت تعيين ميكند پذيراي آنها باشد، آنها را احترام كنند و برادر خود بدانند. اينها درسهايي است كه قرآن به ما ميآموزد.
بهترین کرامتها ایثار است/نباید بگذاریم دیگران در
سختی و ناراحتی باشند
اين مدرس حوزه علميه با اشاره به جايگاه ايثار در روايات گفت: حضرت امیرالمومنین(ع) کلام زیبایی دارند؛ ایشان فرمود: «عندالایثار علي النفس تتبين جواهر الکرمات»: در زمینه ایثار، گوهر و رفعت روح افراد کریم النفس آشکار میشود. یا جای فرمودند: «خیرالمکارم الایثار» بهترین کرامتها ایثار است.
همچنین فرمودند: آيا با شكم سير بخوابم؛ در حاليكه در اطراف من شکمهای گرسنه و جگرهای تشنه وجود دارد. براين اساس باید پشتیبان و كمك حال یکدیگر باشیم، همه چیز را برای خود نخواهیم و از اينكه كمکي به دیگران شود خوشحال شویم. از نعمتهایی که به دیگران میرسد. خوشحال شویم. این اخلاق اسلامی است.
ابوعلي در پايان گفت: روایتی از امام باقر(ع) نقل است كه فرمود: حضرت علی بن حسین (ع) دارایی خود را دوبار در راه خدا تقسیم کرد. بر پايه اين آموزهها ما نيز باید بتوانيم گذشت کنیم و نباید بگذاریم دیگران در سختی و ناراحتی باشند.
