هدف اعتكاف خودسازی است/ جايگزينی برنامه مناسب پس از تحليه و تخليه

به گزارش خبرگزاري بين‌المللي قرآن(ايكنا) از خوزستان، سید یوسف موسوی‌محفوظی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز با حضور در تحريريه ايكناي خوزستان پيرامون ارتباط اعتکاف و قرآن کریم اظهار كرد: پیامبران گذشته در سنت اعتکاف خود را از مردم جدا می‌کردند در جایی توقف داشته و به عبادت، خودسازی، تفکر و اندیشیدن مشغول می‌شدند.

وی بیان کرد: اعتکاف از ریشه عکف و با کلماتی همچون معکوف، عاکف و یعتکفون به معنای توقف کردن و درنگ کردن در قرآن کریم آمده است. اگر کسی اعتکاف را به منظور ادای نذر انجام دهد روزه بر او واجب می‌شود.

در همه ادیان الهی عبادت با هدف خودسازی توصیه شده است

وی با اشاره به اینکه گاهی انسان‌ها به جداشدن از اجتماع، خانه و زندگی خود نیاز دارند، گفت: لازم است که افراد در تنهایی مشغول رسیدگی به خود شوند. در همه ادیان الهی عبادت با هدف خودسازی توصیه شده است.

هدف اعتكاف خودسازي است

موسوی‌محفوظی با تأکید بر اینکه هدف اصلی اعتکاف خودسازی است، گفت: حضرت موسی(ع)، ابراهیم(ع)، پیامبر اسلام(ص) و دیگر پیامبران الهی در تاریخ آمده که چند روزی را جدای از زندگی خود به عبادت مشغول می‌شدند.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز با اشاره به اینکه اعتکاف معنای درنگ کردن است، گفت: انسان با گوشه‌گیری به تفکر و اندیشیدن می‌پردازد. زمان جاهلیت افرادی بودند که با آنها احناف می‌گفتند. این افراد اعتکاف را برپا می‌کردند بدین صورت که چند روزی از اجتماع جدا می‌شدند. پس از ظهور اسلام این امر ادامه یافت اما عبادت رکن اصلی آن شد.

تفكر در كائنات و عبادت؛ شيوه اعتكاف پيغمبر اسلام(ص)

وی با اشاره به اعتکاف پیامبر اکرم(ص) گفت: ایشان اعتکافشان علاوه بر عبادت با تفکر در کائنات و طبیعت همراه بود و در هر آنچه که تسبیح خداوند از باد و باران و کوه و دشت و طبیعت را می‌گوید، تفکر می‌کردند.

محفوظی گفت: دین اسلام دارای مراتبی است که در نتیجه آن باعث تهذیب نفس می‌شود. اسلام، ایمان، یقین، ورع و اسلام‌ رتبه‌های این ایمان حقیقی هستند که اسلام آخرین به معنای تسلیم شدن محض در برابر خداوند است. بدان معنا که فرد مسلمان همه واجبات و مستحبات و امور مباح را بپذیرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز یکی از راه‌های تهذیب نفس و دستیابی به ايمان را اعتکاف عنوان کرد و افزود: با هدف اینکه انسان در یک مرحله توقف نکند و به دلیل درگیر شدن با مسائل زندگی روح انسان خسته و آلوده می‌شود، اعتکاف در دین اسلام توصیه شده است که علاوه بر سه روز ماه رجب در ده روز پایانی ماه رمضان نیز بر اساس توصیه‌های دینی سفارش شده است.

وی با بیان اینکه هر چه انسان بیشتر از دنیای اطراف، مادیات و علایق خود ببرد و همه توجه خود را به خداوند معطوف کند نتیجه اعتکاف بهتر خواهد بود، بيان كرد: این عمل نوعی آمادگی و تمرین برای مبارزه با نفس است. حضور در اجتماع همراه با عبادت. در نتیجه اعتکاف باید در انسان به وجود آيد و پس از آن نيز انسان معتكف در عهدی که با خداوند بسته برجا بماند و خداوند را حاضر و ناظر بر اعمال خود بداند.

اعتكاف؛ تمرين عابدانه حضور در اجتماع

محفوظی گفت: با وجود آنکه اعتکاف زمینه‌ای برای عبادت در اجتماع است، اما این حضور در جمع نباید باعث شود که معتکف از حالت اصلی اعتکاف خارج شود و منجر به گناه گردد. در اعتکاف هر چه که فرد غریب‌تر باشد نتیجه بهتری حاکم می‌شود.

زماني كه تخليه و تحليه در انسان رخ مي‌دهد بايد برنامه جايگزين و متناسب با آن نيز تدوين شود

وي پيرامون تخليه و تحليه در عبادات گفت: اگر مجموعه مسائل رشد را در عبادات نگاه کنیم یک بخشی از آنها تخلیه، فاصله گرفتن و جدا شدن است و یک بخش دیگر، تحلیه(زینت دادن و آراستن) است. در هر مرحله از طهارت(تخلیه)، تحلیه متناسب با آن وجود دارد. زماني كه تخليه و تحليه در انسان رخ مي‌دهد بايد برنامه جايگزين و متناسب با آن نيز تدوين شود كه اسلام براي همه حالات انسان برنامه دارد. نيمي از ایمان، پاک کردن و نصف دیگر آن تحلیه و آراستن است.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز با تأکید بر اینکه فرد معتکف آداب رفتاری را پس از اعتکاف از خود می‌گیرد، حال باید فرد به جایگزین‌سازی بپردازد، تصريح كرد: اسلام طرح و برنامه این جایگزینی را ارائه کرده است. معمولاً برای هر انسانی شک و تردید به وجود می‌آید که به ویژه که این امر در جوانان بیشتر مشهود است. بنابراین به قول استاد مطهری زمانی این شک و تردیدها خوب است که گذرگاه باشد و انسان را به فضائل بالاتر برساند.