نتيجهای كه از فعاليت جداگانه هنر و دین عايدمان میشود
گروه فعالیتهای قرآنی: يك هنرمند آييني و هشت سال دفاع مقدس معتقد است دو حوزه هنر و دین به صورت جدا در حال فعالیت هستند و همين امر باعث شده است نتيجه مطلوبی به عنوان خروجی كار محقق نشود.
غلامرضا مسعودی، عکاس و جانباز هشت سال دفاع مقدس در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، با اشاره به اینکه میتوان با ممزوج کردن مفاهیم قرآنی و هنر، شاهد خروجی قابل تأثیری در این زمینه باشیم، اظهار کرد: میتوان با برخی اقدامات جنبي بر هنر، خروجی قابل توجهی داشت.
وی با بیان اینکه متأسفانه در سالهای اخیر، این اتفاق در هنرهایی مانند سینما، عکس و ... خود را نشان نداده است و آنگونه که باید و شاید بازخوردی در جامعه نداشته است، اظهار کرد: دلیل اصلی این امر نیز این بوده که در هنرهای اسلامی و درک مفاهیم قرآن با مشکل مواجه هستیم.
اين هنرمند با پیشنهاد اینکه باید کاری کرد که فعالان قرآنی با هنر قرآنی آشنا شوند و یا اینکه هنرمندان با مفاهیم قرآن آشنا شوند، گفت: با تحقق آن شاهد خواهیم بود خروجی هنر ضعیف نخواهد بود؛ این امر نيز در جامعهای که مبانی هنر از قرآن دورتر میشود، امری ضروری است. به دلیل اینکه نتوانستهایم این ارتباط را برقرار کنیم، خروجی مدنظر نیز به دست نیامده است.
به گفته مسعودی، اشکال کار در این بوده که این دو مقوله، به صورت جداگانه فعال هستند و هر کدام کار خود را میکند؛ هنر به عنوان هنر روز، مفهومی را طراحی کرده است که از آن خودش نیست و از آن طرف(غرب) وارد شده است. معناها از غرب وارد هنر شده و فرهنگ مهاجمی دارد. البته میتوان گفت نه تنها از غرب وارد شده است، بلکه از کشورهای مسلمانی باشد که بر مبنای دین اسلام عمل نمیکنند؛ این کشورها بر اساس فتوای خود عمل میکنند و تعاریف عجیبی از خود بروز میدهند.
وی ادامه داد: متأسفانه گاهي اوقات شاهد هستيم هنر به نوعی گرتهبرداری از غرب است که در برخي آثار از جمله سینما به خوبی مشهود است و خروجی آن برگرفته از هنر آن سوی مرزهاست. میتوان گفت هنری که در حال حاضر عرضه شده، یک کپیبرداری است و یا ملغمهای از چند هنر بوده که به اجرا درآمده است.
فعالان قرآني، مفهوم قرآنيبه هنرمندان القا كنند
اين هنرمندآييني و دفاع مقدس معتقد است در این ارتباط فعالان قرآنی نتوانستهاند مفهوم قرآنی را به هنرمندان القا کنند تا هنرمند بتواند هنر قرآنی ـ دینی عرضه کند. باید گفت تا وقتی که مفهومی به هنرمند القا نشود نمیتواند هنری از خود بروز دهند. هنرمند باید مفهوم موردنظر را از واقعیت عینی اتخاذ کند تا شاهد خروجی هنر قرآنی باشیم. مفهوم مابه ازای خارجی داشته باشد تا به عنوان مبانی دینی فکری از آنها استفاده کند. هنر نباید به گونهای باشد که برای فرش قرمز تهیه شود. خروجی هنری که توسط هنرمندان تولید میشود و در خارج از کشور عرضه میشود، باید مبانی فکری انقلاب اسلامی را منعکس کند.
مسعودی تصریح کرد: در این باره میتوان گفت افکار دینی نزد افرادی است که ابزار هنري ندارند و ابزار هنر نیز نزد افرادی است که از ابزار دینی دور هستند. به همین دلیل شاهد هستیم این دو هم با یکدیگر جفت نمیشوند و هنر از مباني که به دنبالش بوده به دور مانده است.
وی به بیان خاطرهای از عبدالباسط و پخش قرائت وي در خیابانهای نیویورک اشاره کرد و گفت: زمانی كه قرائت این قاری بزرگ پخش میشود و مردم نیویورک با توجه به اینکه به زبان عربی واقف نبودند ولی با توجه به اینکه قرائت عبدالباسط صدای الهي بود كه روح و صدایي معنويي داشت، مردم جذب آن شدند.
ضرورت ورود دستگاههاي اجرايي و حمايت از اين ضرورت
مسعودی در ادامه به اهمیت آموزش در این مقوله اشاره کرد و گفت: تا زمانی که هنر از آن طرف باشد و هنر و آموزش اسلامی ـ قرآنی نباشد و هیچ ارگانی در این زمینه پیشقدم نباشد، نباید انتظار هنر قرآنی داشته باشیم. باید امکانات لازم برای عرضه هنر داشته باشد. کاری کرد که بازخورد داشته باشد و به گونهای هنر را معرفی کنیم که بازخورد دنیایی و نمود عینی داشته باشد. یعنی هنر ماندگار باشد همان گونه که سالیان سال از هنر مسجد جامع شوشتر و اصفهان میگذرد و اینها ماندگار شدهاند. شاهد هستیم هنر اسلامی به فکر باقیات صالحات بوده است و در فکر این بوده که کاری کند تا خروجی آن ماندگار شود.
عكاس هشت سال دفاع مقدس گریزی در این ارتباط به مقوله وقف زد و گفت: در گذشته شاهد بودیم مردم به مقوله وقف اهمیت زیادی میدادند. وقف هنر است؛ هنری که در قالب گذشت از مال و دارایی فرد منعکس میشود.
مسعودی با تصریح بر اینکه امکان ورود هنرمندان به حوزه علمیه فراهم شود، اظهار کرد: به گونهای میتوان گفت حوزه علمیه متولی امور دینی و مذهبی در جامعه است، بنابراین باید این امکان فراهم شود که زمینه ورود هنرمندان فراهم شود و حوزه علمیه بین حلقه ارتباط مردم و دین بیشتر از این زمینهساز ارتباط باشد.
مسعودی در بخشی دیگر از سخنان خود به الگوسازی غرب در زمینه هنر اشاره کرد و گفت: آنها توانستهاند هنرمندان خود را معرفی کنند یعنی مابه ازای هنر خود، خروجی داشتهاند. حال بپرسیم در دین اسلام و در جامعه کنونی، وضعیت ما به چه صورت است و آیا هنرمندان توانستهاند اقدام به عرضه و معرفی الگوی هنر دینی کنند.
دين و هنر نزديكتر شوند
به گفته این هنرمند دینی، این مسأله مستلزم برقراری ارتباط نزدیکی بین دین و هنر است. هنر نیازمند بهرهگیری از معنای واقعی است تا بتواند حرفی برای گفتن داشته باشد.
وی ادامه داد: باید شخصی نسبت به اینکه اشراف کاملی نسبت به مفاهیم قرآنی داشته باشد و در زمینه هنر نیز فعالیتی داشته باشد، بیاید و دست به انتقال افکار مرتبط با هنراسلامی زند. گذشتگان نه دانشگاه زیبا رفتهاند و نه آموزش لازم را فراگرفتهاند، اما میبینیم با گذشت 700 سال از هنرشان، هنوز هنر ماندگاری به جا مانده است. آنها به صورت قلبی، هنر را فراگرفتهاند. ما نیز سعی نکنیم به صورت مقطعی به مقوله هنر موضوعی بپردازیم و مقطعی با آن برخورد کنیم.
اين عكاس دفاع مقدس وی ادامه داد: مشکل اساسی ما این است که دو حوزه هنر و دین به صورت جدا در حال فعالیت هستند، در حالی که در گذشته هنرمندان ارادت خاصی به مقوله دین داشتهاند.
وی در پایان پیشنهاد داد مدیر ما قرآنی باشند تا هنر بتواند به منصه ظهور برسد. سعی کنیم تولید ما هنری لذتبخش باشد. هنر به سمتی برود که بیشتر به سمت دین و عرفان قدم بردارد. هنر هنرمند نه تنها به روز باشد بلکه در عین حال اسلامی نیز باشد.
