دوری از تعاملات روزمره در اعتكاف، مقدمه تفكر در دقايق خلقت است
گروه اجتماعی: حجتالاسلام والمسلمین كيانی اظهار كرد: معتكفان وقتی خود را از تعاملات روزمره و امور دنیا تهی کردند، به تفکر میرسند؛ تفکر در درون، بهترین و نزدیکترین راه برای تقرب است.
حجتالاسلام
والمسلمین منصور کیانی، مدیر مدرسه علمیه آیتالله قاضی دزفول در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، پيرامون توجه به ابعاد فردي اعتكاف و تفكر به عنوان عبادتي مهم در اين برنامه معنوي گفت: در میان عبادتها، نماز از همه
جامعتر و افضل است. نماز توأم با تفکر است؛ یعنی نتیجه نماز، تفکر است.
وي توضيح داد: آیه
معروف «رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ»(آل عمران، 191) كه در ابتداي نماز شب خوانده ميشود، در اثر توجه در نماز و نتیجه نماز خواندن است. آيه میفرماید:
خدایا قطعاً این دستگاههای حیرتانگیز هستی را باطل و بیهوده خلق نکردی و این نگاه با
تفکر عمیق به دست میآید و تفکر عمیق نیز فیالبداهه به دست نمیآید مگر در هنگام
عبادتهای خاص. عبادتها معمولاً ختم به تفکر میشود و نماز که افضل و جامع عبادات
است برانگیزاننده و محرک تفکر ما میشود.
تفکر در کجا بهتر جوشش پیدا میکند؟
كياني ادامه داد: تفکر در کجا بهتر جوشش پیدا میکند؟ در هنگامی که انسان از فكر کار و زندگی و درس و همسر و فرزند جدا شود و در محیط خلوت و مخصوصاً خلوتگاههای معنوی قرار گیرد. در زمانها و مکانها از لحاظ ذاتی تقدسی نهاده نشده است. زمانها نسبت به خدای تعالی بالسویه هستند. زمان، همان گذشت آنات و لحظات است و ذاتاً هیچگونه فرقی با يكديگر ندارند اما به لحاظ عوارض ارزش پیدا میکنند.
مدير مدرسه علميه آيتالله قاضي دزفول افزود: همینطور مکانها
نزد خدای متعال یکسان و مخلوق خدا هستند؛ اما از طریق برخی عوارضشان تقدس پیدا میکردند.
مکانها چگونه تقدس پیدا میکنند؟ خداوند میفرماید: «فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ؛ در خانههايى كه خدا رخصت داده كه [قدر و منزلت] آنها رفعت يابد و نامش در
آنها ياد شود در آن [خانه]ها هر بامداد و شامگاه او را نيايش مىكنند» (نور، 36). این
همان چیزي است که معتکفان دنبال آن هستند؛ افرادی هستند که دنبال کردن امور زندگی و
تجارت و کسب، مانع آنها از یاد خدا نمیشود. اینها خود را از غوطهوری در امور دنیا
جدا کردند و از اموري مثل ثروت و مکنت دنیا، جايگاهي عالیتر و راقيتر دیدند.
نورانيت مكانها، به ذكر و ياد خداست
وي ادامه داد: اينان نفس
خود را بسيار گرامی میدارند؛ لذا خانههایی را انتخاب کردند که در آن خانهها، صدای
ذکر خدا در شب و روز بلند است. اینها مکانهایی هستند که گویا با معنویات و نور
خدا احاطه شدهاند. گفتیم مکانها از قِبَل عوارض با یکدیگر تفاوت پیدا میکنند؛ به طور مثال
وقتی در مسجدی مکرر یاد خدا، تهلیل و تکبیر او بلند میشود، گویا اين محل نورانیت خاصی پیدا
میکند، فرد دنیازده وقتی وارد آنجا میشود، این بنا بر او تأثیر معنوی میگذارد؛
مثل شیشه عطری است که با وجود آنکه عطر آن تمام شده اما همچنان رایحه و بوی خوش
عطر از آن پراكنده ميشود. آن فضا و محل نیز چون مسکن و مأوای معابدان و زاهدان بوده که در آن ذکر
و تسبیح خدا را گفتهاند؛ کمکم افراد عابد مثل جای عطر خوشبو شدهاند.
اين مدرس حوزه علميه گفت: این مکانها به واسطه
این تکبیر و تهلیل مقدس شدهاند و لذا هر کس وارد آن میشود، از قِبَل این مکان
نورانیتی پیدا میکند. بهترین بیت بر روی زمین همان جایی است که خود قرآن درباره آن میفرماید:
«وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِّلنَّاسِ وَأَمْنًا
وَاتَّخِذُواْ مِن مَّقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى
إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَن طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ
وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ» ما این بیت یعنی مسجدالحرام را جاي امني براي مردم قرار داديم، از مقام ابراهیم، نمازگاهي بري خود اختيار كنيد و به این دو پیامبر جلیلالقدر؛ ابراهيم و اسماعيل گفتیم ای مردان خدایی بیایید خادم معتکفان،
رکوعکنندگان و سجودکنندگان باشید و خانه را برای آنها پاک کنید.
خانه خدا مركز جذب معنويات است
كياني افزود: اگر برای جذب معنویات و تقرب به خدا، مركزي قرار دهيد، اين مركز باید مکه باشد، چون تأثیر فوقالعادهای در این زمینه دارد؛ به طوری که برخی بزرگان و عرفای ما آنجا معتکف ميشدند و گاهی چند سال جارالله ميشدند؛ یعنی مجاور خدا ميشدند و این مجاورت تأثیر خود را گذاشته است. برخی از نویسندگان و بزرگان برای اینکه بتوانند از فیوضات و لمعات نورانی خدایی استفاده کنند مجاور چنین مسجدهایی شدند؛ چنانکه فتوحات مکیه را ابنعربی در مکه نوشت و فوائدالمدینه را ملا امین استرآبادی در مدینه نوشت.
وي بيان كرد: برادران و خواهرانی که در مساجد معتکف میشوند، کمکم و به تدریج از معنویت مساجد استفاده میکنند. اینها وقتی خود را از تعاملات روزمره و امور دنیا تهی کردند، به تفکر میرسند؛ تفکر در درون، بهترین و نزدیکترین راه برای تقرب است، «آنچه آمد اقرب از حبلالورید/ تیر فکرت را تو افکندی بعید» چرا میخواهی خدا را در دورها پیدا کنی؟ در درون خودتان بنگرید که چشمههای آن در درون خودتان است؛ اگر نتوانستید از نفس مجرد خودتان بهرهمند شوید در آیات آفاق تفکر کنید در پیچیدگیها و دقایق خلقت خود تفکر کنید. اگر انسان قدری در درون و خلقت خود فکر میکرد، همچنانکه خدا میفرماید: «سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنفُسِهِمْ»(فصلت، 53). نتیجه تفکر در آیات انفس و آفاق آن میشود که انسان به این میرسد که«حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ» هیچ مؤثری بجز خدا در عالم هستی نیست.
