قدر؛ شبی برای پیمان بستن به قرآن و عترت
گروه اندیشه: شب قدر شبی برای پیمان بستن به قرآن و عترت است و کسی نمیتواند به عظمت این شب پی ببرد، شبی که بهتر از هزار ماه تقریباً به اندازه عمر طولانی هر انسان است و عمل در آن شب از عمل در هزار ماه که شب قدر در آن نباشد، برتر است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در آیات قرآن به شب قدر بسیار اهمیت داده شده است و در روایات نیز به بزرگی این شب، اشارات بسیاری شده است.
در قرآن کریم سوره قدر تماماً درباره این شب بزرگ است؛ هرچه عظمت قرآن کریم را بیشتر بشناسیم، به اهمیت شب قدر نیز بیشتر پی میبریم چرا که نزول قرآن کریم در شب قدر بوده است.
در تمام سال، شبى به عظمت و فضیلت شب قدر نمىرسد. شبی که بهتر از هزار ماه (بیش از 83 سال) تقریباً به اندازه عمر طولانی هر انسان است و عمل در آن شب از عمل در هزار ماه (بیش از 83 سال) که شب قدر در آن نباشد، برتر است.
ائمه معصوم(ع) شب قدر را بهطور دقیق، تعیین نکردهاند و آن را مردد در میان سه شب نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم رمضان ذکر کردهاند، تا مؤمنان با انجام اعمال شبهاى قدر، در هر سه شب و بهدست آوردن حال خوشِ معنوى و کسب فیض در این شبها، به آمادگى کامل، جهت دریافت عنایات ویژه الهى دست یابند.
از سوی دیگر اهمیت شب قدر بهدلیل برنامهریزی خداوند برای عالم هستی در یک سال آینده در این شب است. آنچه خداوند متعال برای عالم هستی برنامهریزی و تقدیر میکند در لیلةالقدر است که به این موضوع در سوره «قدر» و همچنین در سوره «دخان» اشاره شده است.
در روایات، از ماه رمضان به عنوان «راسالسنه» یا آغاز سال نام برده شده و لیلةالقدر نیز آغاز سال برای اهل ایمان است. یعنی جدا از هر سال رسمی که کشورها برای خود دارند، آنچه مؤمنان را جمع میکند ماه رمضان و از ماه مبارک رمضان نیز شب قدر است.
بیشترین کرامت شبهای قدر مربوط به شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان است ولی نباید شبهای 19 و 21 ماه مبارک را از یاد ببریم و در این شبها از خداوند باید برای خود تقدیر خوب بخواهیم.
اعمال مشترک شبهای قدر
غسل شب قدر است که گفته شده بهتر است غسل شبهاى قدر را مقارن غروب آفتاب انجام دهند که نماز مغرب را با غسل بخوانند.
دو رکعت نماز بخواند؛ که در هر رکعت بعد از حمد، هفت مرتبه سوره «قُل هُوَ اللّه» را تلاوت کند و بعد از پایان نماز، هفتاد مرتبه بگوید: اَسْتَغْفِرُ اللّهَ وَ أَتُوبُ اِلَیْهِ».
از دیگر اعمال مشترک شبهای قدر، زیارت امام حسین(ع)، قرائت دعای جوشنکبیر و احیا داشتن است. یعنى این شب را تا صبح بیدار باشد و با عبادت و دعا و تلاوت قرآن و جلسات سخنرانى دینى و پرسش و پاسخهاى مذهبى و یا مطالعه کتابهاى تفسیر و عقاید و مواعظ سپرى کند.
همچنین، تلاوت سورههای «عنکبوت» و «روم»، هزار مرتبه سوره قدر، خواندن و تکرار دعای «اللهم کن لولیک حجة ابن الحسن ...»، دعای اللهم امددلی فی عمری واوسع لی فی رزقی ...»، تلاوت قرآن کریم، دعای «یا باطنا فی ظهوره و یا ظاهراً فی بطونه... « از دیگر اعمل سفارش شده در شبهای قدر بهویژه شب بیستوسوم هستند.
آیتالله سیداحمد میرعمادی، نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه خرمآباد در گفتوگو با خبرنگار ایکنا با تسلیت ایام شهادت مولیالموحدین امام علی(ع) با بیان اینکه تقوا اولین و آخرین سفارش امام علی(ع) بوده، اظهارکرد: امام علی(ع) میفرمایند: هیچ شرافتی بالاتر از اسلام، هیچ عزتی بالاتر از تقوا، هیچ شفاعت کنندهای بالاتر از توبه و هیچ گنجی بینیاز کنندهتر از قناعت نیست، لذا این موارد دستورالعمل زندگی انسان هستند.
وی ادامه داد: شب ضربت خوردن امام علی(ع) مصادف با اولین شب از شبهای قدر و این شبها بسیار فضیلت دارند، بهطوری که شب نزول قرآن صامت و عروج قرآن ناطق بوده و در این شبها قرآن از آسمان نازل شد اما قرآن ناطق یعنی امام علی(ع) از زمین به آسمان صعود کرد.
امام جمعه خرمآباد با تاکید بر این که شب قدر پیمان بستن به قرآن و عترت بوده و کسی نمیتواند به عظمت این شب پی ببرد، تصریح کرد: قرآن کتاب هدایت و علی(ع) هادی امت است و قرآن نسخه شفابخش بوده و علی(ع) طبیب شفادهنده و شب قدر شب موعظه و ذکر بوده و علی(ع) بهترین موعظهگر است لذا باید به نصیحتهای این امام بزرگ عمل کنیم.
آیتالله میرعمادی با اشاره به اینکه قدر شب امامت و ولایت و پیمان بستن با قرآن و عترت است، شب قدر شب تعیین سرنوشت و تجدید عهد و پیمان با ولایت و رهبری است، بیان کرد: برای درک این شب، هزار شب باید زحمت کشید و رسول خدا(ص) در حدیث ثقلین سفارشهای زیادی بر غنیمت شمردن شب قدرداشتند.
علی(ع)؛ میزان سنجش اعمال
وی در رابطه با شخصیت امام علی(ع)، گفت: در قرآن کریم واژه میزان از واژههایی است که فراوان بهکار رفته است که منظور از این میزان امام علی(ع) است.
میرعمادی بیان کرد: مقصود از آسمان رسول خدا است که خدا به او رفعت داده و او را بالابرده و مقصود از میزان امام علی(ع) است که خداوند او را بهعنوان امام منصوب کرده است.
امام جمعه خرمآباد عنوان کرد: در سوره «الرحمن» خدا در سه آیه هفت تا 9 چهار کلمه میزان و وزن بهکاربرده است که به فرموده امام رضا(ع) این میزان و وزن به امام علی(ع) تفسیر شده است.
میرعمادی با اذعان به اینکه شیخ مفید فرمود مقصود از موازین امیرالمومنین(ع) و فرزندان مطهرش هستند و در زیارتنامه امام علی(ع) نیز منظور از میزان اعمال، حضرت علی(ع) است، بیان کرد: ترازو چیزی است که با آن اشیاء را اندازهگیری میکنند و برای هر چیز میزان و ترازوی خاصی وجود دارد مثل گندم و جو را به کیلو میسنجند، طلا را با قیرت و پارچه را با متر میسنجند.
نماینده ولیفقیه در استان لرستان با بیان اینکه طبیعی است که در مسائل معنوی نیز باید میزانی داشته باشیم تا اعمال را بسنجیم، گفت: اعمال انسان جسم نیستند پس میزان آن جسمانی نیست چراکه سنجیدن اخلاق، عقاید، نماز و روزه و سنجش صحت آن است که بدون تردید مقصود از میزان اعمال، اثرگذاری عمل است و اثری که از خود به جایی میگذارد، حائز اهمیت است.
وی عنوان کرد: تأثیرگذاری اعمال را باید باکسی که تکلیف را بر ما مشخص کرده است بسنجیم با توجه به اینکه عقاید، اخلاق و اعمال ما توسط انبیاء و اوصیا آورده شده پس آنها میزان سنجش اعمال هستند و بر همین اساس است که میگوییم اعمال ما باید به امضای امام زمان برسد.
میرعمادی افزود: حضرت علی(ع) حق محض است و میزان چیزی است که حق را نشان میدهد، میزان باید عدل باشد پس حضرت علی(ع) عدالت است.
وی با بیان اینکه امام علی(ع) میران اعمال و شاخص سنجش اعمال انسان در روز قیامت است، بیان کرد: هر عملی که مشابهت با امام علی(ع) داشته باشد قبول است و اگر مشابهت نداشته باشد قبول نیست چراکه امام علی(ع) میزان و شاخص است.
وی با بیان اینکه یکی از آیاتی که در قرآن به حضرت علی(ع) تطبیق داده شده آیه نبأ است، چنانکه خداوند متعال در آیه 6 سوره حجرات فرموده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن جَاءکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَیَّنُوا أَن تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَی مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ؛ ای کسانیکه ایمان آوردهاید اگر فاسقی برایتان خبری آورد نیک وارسی کنید مبادا به نادانی گروهی را آسیب برسانید و (بعد) از آنچه کردهاید پشیمان شوید».
میرعمادی افزود: خداوند متعال در پنج آیه سوره نبأ میفرماید: «ای پیامبر آنها از چه چیزی با یکدیگر سؤال میکند، از خبر بزرگ و با اهمیت، همان خبری که پیوسته در آن اختلاف دارند؛ چنین نیست که آنها فکر میکنند بهزودی میفهمند».
وی عنوان کرد: در این پنج آیه سوره نبأ خداوند متعال با یک استفهام تعجببرانگیز سؤال میکند از چه چیزی به یکدیگر سؤال میکند بنابراین در اینجا مسئله مطرح است که خبر بزرگ چیست؟ و مردم از نبأ عظیمی که در آن اختلاف دارند و از آن سؤال میکنند مقصود چیست؟ کمااینکه مفسران در نتیجه این آیه شریفه احتمالاتی دادند که مقصود از نبأ عظیم قیامت و معاد است که مردم نسبت به قیامت اختلاف دارند.
نماینده ولیفقیه در لرستان بیان کرد: در احتمال دوم برخی گفتند که مقصود از نبأ عظیم قرآن است و عدهای دیگر گفتند معارف قرآن، اصول و عقاید است اما در این میان بعضی از قرائن و روایات اهل شیعه وسنی نقلشده که مقصود از نبأ عظیم حضرت علی ابن ابیطالب است.
میرعمادی تصریح کرد: در خبر عظیمی که مردم نسبت به آن اختلافنظر دارند و سؤال میکنند اگر قیامت گفته شود پیام جدیدی ندارد برای اینکه کفار و مشرکان از روز نخست راجع به قیامت اختلافنظر داشتند بنابراین اگر بخواهد پیام جدیدی به مردم بدهد نبأ عظیم امیرالمومنین حضرت علی(ع) است تا آیه پیام جدیدی را ارائه دهد.
وی خاطرنشان کرد: نبأ عظیم خبر پُرفایدهای همانند ولایت امیرالمؤمنین علی(ع) است و هیچ چیزی بهاندازه ولایتپذیری حضرت علی(ع) پرفایده نیست چراکه اعتقادات، اخلاق و عبادات ما بهوسیله ولایت جهتگیری وخودش را نشان میدهد.
در قرآن کریم سوره قدر تماماً درباره این شب بزرگ است؛ هرچه عظمت قرآن کریم را بیشتر بشناسیم، به اهمیت شب قدر نیز بیشتر پی میبریم چرا که نزول قرآن کریم در شب قدر بوده است.
در تمام سال، شبى به عظمت و فضیلت شب قدر نمىرسد. شبی که بهتر از هزار ماه (بیش از 83 سال) تقریباً به اندازه عمر طولانی هر انسان است و عمل در آن شب از عمل در هزار ماه (بیش از 83 سال) که شب قدر در آن نباشد، برتر است.
ائمه معصوم(ع) شب قدر را بهطور دقیق، تعیین نکردهاند و آن را مردد در میان سه شب نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم رمضان ذکر کردهاند، تا مؤمنان با انجام اعمال شبهاى قدر، در هر سه شب و بهدست آوردن حال خوشِ معنوى و کسب فیض در این شبها، به آمادگى کامل، جهت دریافت عنایات ویژه الهى دست یابند.
از سوی دیگر اهمیت شب قدر بهدلیل برنامهریزی خداوند برای عالم هستی در یک سال آینده در این شب است. آنچه خداوند متعال برای عالم هستی برنامهریزی و تقدیر میکند در لیلةالقدر است که به این موضوع در سوره «قدر» و همچنین در سوره «دخان» اشاره شده است.
در روایات، از ماه رمضان به عنوان «راسالسنه» یا آغاز سال نام برده شده و لیلةالقدر نیز آغاز سال برای اهل ایمان است. یعنی جدا از هر سال رسمی که کشورها برای خود دارند، آنچه مؤمنان را جمع میکند ماه رمضان و از ماه مبارک رمضان نیز شب قدر است.
بیشترین کرامت شبهای قدر مربوط به شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان است ولی نباید شبهای 19 و 21 ماه مبارک را از یاد ببریم و در این شبها از خداوند باید برای خود تقدیر خوب بخواهیم.
اعمال مشترک شبهای قدر
غسل شب قدر است که گفته شده بهتر است غسل شبهاى قدر را مقارن غروب آفتاب انجام دهند که نماز مغرب را با غسل بخوانند.
دو رکعت نماز بخواند؛ که در هر رکعت بعد از حمد، هفت مرتبه سوره «قُل هُوَ اللّه» را تلاوت کند و بعد از پایان نماز، هفتاد مرتبه بگوید: اَسْتَغْفِرُ اللّهَ وَ أَتُوبُ اِلَیْهِ».
از دیگر اعمال مشترک شبهای قدر، زیارت امام حسین(ع)، قرائت دعای جوشنکبیر و احیا داشتن است. یعنى این شب را تا صبح بیدار باشد و با عبادت و دعا و تلاوت قرآن و جلسات سخنرانى دینى و پرسش و پاسخهاى مذهبى و یا مطالعه کتابهاى تفسیر و عقاید و مواعظ سپرى کند.
همچنین، تلاوت سورههای «عنکبوت» و «روم»، هزار مرتبه سوره قدر، خواندن و تکرار دعای «اللهم کن لولیک حجة ابن الحسن ...»، دعای اللهم امددلی فی عمری واوسع لی فی رزقی ...»، تلاوت قرآن کریم، دعای «یا باطنا فی ظهوره و یا ظاهراً فی بطونه... « از دیگر اعمل سفارش شده در شبهای قدر بهویژه شب بیستوسوم هستند.
آیتالله سیداحمد میرعمادی، نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه خرمآباد در گفتوگو با خبرنگار ایکنا با تسلیت ایام شهادت مولیالموحدین امام علی(ع) با بیان اینکه تقوا اولین و آخرین سفارش امام علی(ع) بوده، اظهارکرد: امام علی(ع) میفرمایند: هیچ شرافتی بالاتر از اسلام، هیچ عزتی بالاتر از تقوا، هیچ شفاعت کنندهای بالاتر از توبه و هیچ گنجی بینیاز کنندهتر از قناعت نیست، لذا این موارد دستورالعمل زندگی انسان هستند.
وی ادامه داد: شب ضربت خوردن امام علی(ع) مصادف با اولین شب از شبهای قدر و این شبها بسیار فضیلت دارند، بهطوری که شب نزول قرآن صامت و عروج قرآن ناطق بوده و در این شبها قرآن از آسمان نازل شد اما قرآن ناطق یعنی امام علی(ع) از زمین به آسمان صعود کرد.
امام جمعه خرمآباد با تاکید بر این که شب قدر پیمان بستن به قرآن و عترت بوده و کسی نمیتواند به عظمت این شب پی ببرد، تصریح کرد: قرآن کتاب هدایت و علی(ع) هادی امت است و قرآن نسخه شفابخش بوده و علی(ع) طبیب شفادهنده و شب قدر شب موعظه و ذکر بوده و علی(ع) بهترین موعظهگر است لذا باید به نصیحتهای این امام بزرگ عمل کنیم.
آیتالله میرعمادی با اشاره به اینکه قدر شب امامت و ولایت و پیمان بستن با قرآن و عترت است، شب قدر شب تعیین سرنوشت و تجدید عهد و پیمان با ولایت و رهبری است، بیان کرد: برای درک این شب، هزار شب باید زحمت کشید و رسول خدا(ص) در حدیث ثقلین سفارشهای زیادی بر غنیمت شمردن شب قدرداشتند.
علی(ع)؛ میزان سنجش اعمال
وی در رابطه با شخصیت امام علی(ع)، گفت: در قرآن کریم واژه میزان از واژههایی است که فراوان بهکار رفته است که منظور از این میزان امام علی(ع) است.
میرعمادی بیان کرد: مقصود از آسمان رسول خدا است که خدا به او رفعت داده و او را بالابرده و مقصود از میزان امام علی(ع) است که خداوند او را بهعنوان امام منصوب کرده است.
امام جمعه خرمآباد عنوان کرد: در سوره «الرحمن» خدا در سه آیه هفت تا 9 چهار کلمه میزان و وزن بهکاربرده است که به فرموده امام رضا(ع) این میزان و وزن به امام علی(ع) تفسیر شده است.
میرعمادی با اذعان به اینکه شیخ مفید فرمود مقصود از موازین امیرالمومنین(ع) و فرزندان مطهرش هستند و در زیارتنامه امام علی(ع) نیز منظور از میزان اعمال، حضرت علی(ع) است، بیان کرد: ترازو چیزی است که با آن اشیاء را اندازهگیری میکنند و برای هر چیز میزان و ترازوی خاصی وجود دارد مثل گندم و جو را به کیلو میسنجند، طلا را با قیرت و پارچه را با متر میسنجند.
نماینده ولیفقیه در استان لرستان با بیان اینکه طبیعی است که در مسائل معنوی نیز باید میزانی داشته باشیم تا اعمال را بسنجیم، گفت: اعمال انسان جسم نیستند پس میزان آن جسمانی نیست چراکه سنجیدن اخلاق، عقاید، نماز و روزه و سنجش صحت آن است که بدون تردید مقصود از میزان اعمال، اثرگذاری عمل است و اثری که از خود به جایی میگذارد، حائز اهمیت است.
وی عنوان کرد: تأثیرگذاری اعمال را باید باکسی که تکلیف را بر ما مشخص کرده است بسنجیم با توجه به اینکه عقاید، اخلاق و اعمال ما توسط انبیاء و اوصیا آورده شده پس آنها میزان سنجش اعمال هستند و بر همین اساس است که میگوییم اعمال ما باید به امضای امام زمان برسد.
میرعمادی افزود: حضرت علی(ع) حق محض است و میزان چیزی است که حق را نشان میدهد، میزان باید عدل باشد پس حضرت علی(ع) عدالت است.
وی با بیان اینکه امام علی(ع) میران اعمال و شاخص سنجش اعمال انسان در روز قیامت است، بیان کرد: هر عملی که مشابهت با امام علی(ع) داشته باشد قبول است و اگر مشابهت نداشته باشد قبول نیست چراکه امام علی(ع) میزان و شاخص است.
وی با بیان اینکه یکی از آیاتی که در قرآن به حضرت علی(ع) تطبیق داده شده آیه نبأ است، چنانکه خداوند متعال در آیه 6 سوره حجرات فرموده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن جَاءکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَیَّنُوا أَن تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَی مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ؛ ای کسانیکه ایمان آوردهاید اگر فاسقی برایتان خبری آورد نیک وارسی کنید مبادا به نادانی گروهی را آسیب برسانید و (بعد) از آنچه کردهاید پشیمان شوید».
میرعمادی افزود: خداوند متعال در پنج آیه سوره نبأ میفرماید: «ای پیامبر آنها از چه چیزی با یکدیگر سؤال میکند، از خبر بزرگ و با اهمیت، همان خبری که پیوسته در آن اختلاف دارند؛ چنین نیست که آنها فکر میکنند بهزودی میفهمند».
وی عنوان کرد: در این پنج آیه سوره نبأ خداوند متعال با یک استفهام تعجببرانگیز سؤال میکند از چه چیزی به یکدیگر سؤال میکند بنابراین در اینجا مسئله مطرح است که خبر بزرگ چیست؟ و مردم از نبأ عظیمی که در آن اختلاف دارند و از آن سؤال میکنند مقصود چیست؟ کمااینکه مفسران در نتیجه این آیه شریفه احتمالاتی دادند که مقصود از نبأ عظیم قیامت و معاد است که مردم نسبت به قیامت اختلاف دارند.
نماینده ولیفقیه در لرستان بیان کرد: در احتمال دوم برخی گفتند که مقصود از نبأ عظیم قرآن است و عدهای دیگر گفتند معارف قرآن، اصول و عقاید است اما در این میان بعضی از قرائن و روایات اهل شیعه وسنی نقلشده که مقصود از نبأ عظیم حضرت علی ابن ابیطالب است.
میرعمادی تصریح کرد: در خبر عظیمی که مردم نسبت به آن اختلافنظر دارند و سؤال میکنند اگر قیامت گفته شود پیام جدیدی ندارد برای اینکه کفار و مشرکان از روز نخست راجع به قیامت اختلافنظر داشتند بنابراین اگر بخواهد پیام جدیدی به مردم بدهد نبأ عظیم امیرالمومنین حضرت علی(ع) است تا آیه پیام جدیدی را ارائه دهد.
وی خاطرنشان کرد: نبأ عظیم خبر پُرفایدهای همانند ولایت امیرالمؤمنین علی(ع) است و هیچ چیزی بهاندازه ولایتپذیری حضرت علی(ع) پرفایده نیست چراکه اعتقادات، اخلاق و عبادات ما بهوسیله ولایت جهتگیری وخودش را نشان میدهد.
