یک مدرس دانشگاه تشریح کرد:
بایدها و نبایدهای مواجهه با شبکههای اجتماعی
گروه اجتماعی: مدرس دانشگاه و مسئول انفورماتیک تبلیغات اسلامی استان ایلام با بیان اینکه فرهنگ استفاده از شبکههای اجتماعی باید به هنگام ورود این تکنولوژیها در دسترس افراد قرار گیرد، گفت: متاسفانه در بیشتر کشورهایی که صرفاً مصرف کننده این نوع تکنولوژیها هستند فرهنگ بومی استفاده از آن را پس از فراگیرشدن عرضه میکنند که موجب تهدیداتی از این ناحیه میشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از ایلام، با ورود به عصر اطلاعات یا عصر مجازی شرایط جدیدی خلق شده است که بیشتر امور روزانه زندگی بشر به صورت مجازی صورت میگیرد، از امور اقتصادی، آموزشی، بانکی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، سرگرمی، خبری و ... گرفته تا روابط خانوادگی و دوستانه میتوان در قالب فعالیتهای رایانهای و شبکه اینترنتی قرار داد، لذا با توجه به گستره این فعالیتها، اهمیت این موضوع نیز باید با دقت نظر بیشتری مورد بررسی قرار گیرد.
با ظهور تکنولوژی شبکههای اجتماعی و فراگیر شدن آنها، استفاده از این نوع شبکهها در بین جوامع مختلف در همه ردههای سنی به طرز چشمگیری گسترش یافته است. مطالعات گستردهای که روی شبکههای اجتماعی انجام شده، نشان میدهند که سطح فعالیت این شبکهها بسیار متنوع بوده و فعالیت از سطح خانواده شروع شده و به سطوح بالاتر و ارتباط بین ملتها تعمیم مییابد، و بدین ترتیب شبکههای اجتماعی، نقش بسیار مهمی را در ارتباطات بین اعضاء، حل مشکلات آنها، رساندن آنان به اهداف مورد نظر در شبکه دارند.
اعضای این شبکههای اجتماعی، فهرستی از دوستان خود را نگهداری میکنند و علایق خود را نسبت به موضوعاتی مانند فیلم، موسیقی، کتاب و عکس بیان میدارند. اگر ما شبکههای اجتماعی را مانند تیغ دو لبه تشبیه کنیم این ابزار میتواند اثرات مفید و هم اثرات مخربی را برجای بگذارد، گرچه در این میان تخصص و آگاهی داشتن از نحوه استفاده از این ابزارها میتواند نتیجه را به سمت مثبت بودن آن سوق دهد، اما این نکته ضروری است که فرهنگ استفاده از این ابزارها باید به هنگام ورود این تکنولوژیها در دسترس افراد قرار گیرد. متاسفانه در بیشتر کشورهایی که صرفاً به عنوان مصرف کننده این نوع تکنولوژیها محسوب میشوند، فرهنگ بومی استفاده از آن را پس از فراگیرشدن و گذر زمان زیاد، عرضه میکنند که این امر موجب تهدیدات و خطراتی از این ناحیه میشود. نکته قابل تأملی که در این جا مطرح میشود، ماهیت مجازی بودن و قابل لمس نبودن این نوع تکنولوژی است که باعث میشود، تهدیدها و فرصتها به طور واضح و آشکار بیان نشده و باعث شود که یک فرد، خانواده و حتی یک جامعه در معرض خطرات جدی قرار گیرند، با اینکه شبکههای اجتماعی دارای مزایایی از قبیل:
• گسترش روابط انسانی افراد در سطح یک جامعه و یا بینالملل، که باعث میشود این افراد بتوانند عقاید و باورهای خود را بیان کنند.
• به اشتراک گذاری اطلاعات زیاد و ارزشمند، با سرعت بالا با دیگر افراد و در هر مکان امری که پیش از این اصلاٌ ممکن نبود و یا اگر امکان پذیر بود، زحمت های فراوانی داشت.
در مجموع میتوان گفت که:
• گسترش تعاملات اجتماعی و فرهنگی
• ایجاد شبکههای تخصصی و یا عمومی برای تبادل تجربیات، افکار و عقاید
• کاهش هزینه های ارتباطات و سرعت بخشیدن به ارتباطات و تبادل اطلاعات از مهم ترین مزایای شبکههای اجتماعی است.
از سوی دیگر، اگر با دقت بیشتری به این موضوع بنگریم، متوجه خواهیم شد که از یک طرف افراد اطلاعات با ارزش خود را که مشتمل بر سلایق، عقاید و افکار خود بوده را در این شبکهها با دیگر افراد به اشتراک میگذارند، از طرف دیگر، صاحبان و سازندگان این نوع شبکهها، با فروش این اطلاعات و همچنین تبلیغات و ترافیک گستردهای که در شبکه ایجاد میکنند، منابع مالی هنگفتی را بدست می آورند، ضمناٌ با پشتبانیهای مالی که از طرف برخی از نهادهای امنیتی و اطلاعاتی (که در پشت پرده این سناریو قرار دارند)، از مالکین شبکهها میشود با در اختیار دادن اطلاعات کاربران عضو در این شبکهها، داده کاویهای بسیاری از آنها، صورت میپذیرد. از این رو استفاده نابجا و بدون آگاهی از جوانب این گونه شبکهها که با ظاهری فریبنده افراد را به عضویت خود در میآورند، میتواند آثار زیان باری را در پی داشته باشند. در مجموع شاید بتوان گفت که:
• اتلاف وقت و کاهش بازدهی به خصوص در میان نوجوانان و جوانان.
• افشاء اطلاعات شخصی و نقض حریم خصوصی.
• جرایم سایبری به خصوص اقدامات غیراخلاقی، ضدامنیتی و ضدمذهبی.
• ایجاد گسست تدریجی و ملایم در روابط خانوادگی و هویت زدایی از مفهوم خانواده.
• تلاش برای جهت دهی فکری اعضای شبکهها.
• و ایجاد زمینه برای جمعآوری اطلاعات از کشورهای مختلف با مقاصد خاص، از مهمترین نکات منفی این گونه شبکههاست.
به هرحال شبکههای اجتماعی که در ابتدا مکانی برای برقراری ارتباطی ساده میان گروهی از کاربران بود، امروز علاوه بر کارکردهای مثبت ارتباطی به ابزاری پیچیده برای تأمین مقاصد سیاسی و امنیتی برخی کشورهای خاص، تبدیل شده است. این واقعیت مشخص میکند که دولت علاوه بر وظیفه فراهم کردن امکان استفاده سالم و مدیریت شده از شبکههای اجتماعی باید با نوعی نظارت دقیق و هوشمند، امکان سوء استفاده کشورهای بیگانه، از اطلاعات جاری در این شبکهها را کنترل کنند.
نوشتار: امیر بلوچی؛ مدرس دانشگاه و مسئول انفورماتیک تبلیغات اسلامی استان ایلام
با ظهور تکنولوژی شبکههای اجتماعی و فراگیر شدن آنها، استفاده از این نوع شبکهها در بین جوامع مختلف در همه ردههای سنی به طرز چشمگیری گسترش یافته است. مطالعات گستردهای که روی شبکههای اجتماعی انجام شده، نشان میدهند که سطح فعالیت این شبکهها بسیار متنوع بوده و فعالیت از سطح خانواده شروع شده و به سطوح بالاتر و ارتباط بین ملتها تعمیم مییابد، و بدین ترتیب شبکههای اجتماعی، نقش بسیار مهمی را در ارتباطات بین اعضاء، حل مشکلات آنها، رساندن آنان به اهداف مورد نظر در شبکه دارند.
اعضای این شبکههای اجتماعی، فهرستی از دوستان خود را نگهداری میکنند و علایق خود را نسبت به موضوعاتی مانند فیلم، موسیقی، کتاب و عکس بیان میدارند. اگر ما شبکههای اجتماعی را مانند تیغ دو لبه تشبیه کنیم این ابزار میتواند اثرات مفید و هم اثرات مخربی را برجای بگذارد، گرچه در این میان تخصص و آگاهی داشتن از نحوه استفاده از این ابزارها میتواند نتیجه را به سمت مثبت بودن آن سوق دهد، اما این نکته ضروری است که فرهنگ استفاده از این ابزارها باید به هنگام ورود این تکنولوژیها در دسترس افراد قرار گیرد. متاسفانه در بیشتر کشورهایی که صرفاً به عنوان مصرف کننده این نوع تکنولوژیها محسوب میشوند، فرهنگ بومی استفاده از آن را پس از فراگیرشدن و گذر زمان زیاد، عرضه میکنند که این امر موجب تهدیدات و خطراتی از این ناحیه میشود. نکته قابل تأملی که در این جا مطرح میشود، ماهیت مجازی بودن و قابل لمس نبودن این نوع تکنولوژی است که باعث میشود، تهدیدها و فرصتها به طور واضح و آشکار بیان نشده و باعث شود که یک فرد، خانواده و حتی یک جامعه در معرض خطرات جدی قرار گیرند، با اینکه شبکههای اجتماعی دارای مزایایی از قبیل:
• گسترش روابط انسانی افراد در سطح یک جامعه و یا بینالملل، که باعث میشود این افراد بتوانند عقاید و باورهای خود را بیان کنند.
• به اشتراک گذاری اطلاعات زیاد و ارزشمند، با سرعت بالا با دیگر افراد و در هر مکان امری که پیش از این اصلاٌ ممکن نبود و یا اگر امکان پذیر بود، زحمت های فراوانی داشت.
در مجموع میتوان گفت که:
• گسترش تعاملات اجتماعی و فرهنگی
• ایجاد شبکههای تخصصی و یا عمومی برای تبادل تجربیات، افکار و عقاید
• کاهش هزینه های ارتباطات و سرعت بخشیدن به ارتباطات و تبادل اطلاعات از مهم ترین مزایای شبکههای اجتماعی است.
از سوی دیگر، اگر با دقت بیشتری به این موضوع بنگریم، متوجه خواهیم شد که از یک طرف افراد اطلاعات با ارزش خود را که مشتمل بر سلایق، عقاید و افکار خود بوده را در این شبکهها با دیگر افراد به اشتراک میگذارند، از طرف دیگر، صاحبان و سازندگان این نوع شبکهها، با فروش این اطلاعات و همچنین تبلیغات و ترافیک گستردهای که در شبکه ایجاد میکنند، منابع مالی هنگفتی را بدست می آورند، ضمناٌ با پشتبانیهای مالی که از طرف برخی از نهادهای امنیتی و اطلاعاتی (که در پشت پرده این سناریو قرار دارند)، از مالکین شبکهها میشود با در اختیار دادن اطلاعات کاربران عضو در این شبکهها، داده کاویهای بسیاری از آنها، صورت میپذیرد. از این رو استفاده نابجا و بدون آگاهی از جوانب این گونه شبکهها که با ظاهری فریبنده افراد را به عضویت خود در میآورند، میتواند آثار زیان باری را در پی داشته باشند. در مجموع شاید بتوان گفت که:
• اتلاف وقت و کاهش بازدهی به خصوص در میان نوجوانان و جوانان.
• افشاء اطلاعات شخصی و نقض حریم خصوصی.
• جرایم سایبری به خصوص اقدامات غیراخلاقی، ضدامنیتی و ضدمذهبی.
• ایجاد گسست تدریجی و ملایم در روابط خانوادگی و هویت زدایی از مفهوم خانواده.
• تلاش برای جهت دهی فکری اعضای شبکهها.
• و ایجاد زمینه برای جمعآوری اطلاعات از کشورهای مختلف با مقاصد خاص، از مهمترین نکات منفی این گونه شبکههاست.
به هرحال شبکههای اجتماعی که در ابتدا مکانی برای برقراری ارتباطی ساده میان گروهی از کاربران بود، امروز علاوه بر کارکردهای مثبت ارتباطی به ابزاری پیچیده برای تأمین مقاصد سیاسی و امنیتی برخی کشورهای خاص، تبدیل شده است. این واقعیت مشخص میکند که دولت علاوه بر وظیفه فراهم کردن امکان استفاده سالم و مدیریت شده از شبکههای اجتماعی باید با نوعی نظارت دقیق و هوشمند، امکان سوء استفاده کشورهای بیگانه، از اطلاعات جاری در این شبکهها را کنترل کنند.
نوشتار: امیر بلوچی؛ مدرس دانشگاه و مسئول انفورماتیک تبلیغات اسلامی استان ایلام
