چگونه «گارد» موجود در قبال امر به معروف را باز کنیم؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) جواد هاشمیان، معاون دولت بر مردم ستاد امر به معروف و  نهی از منکر است. در خصوص اقدامات انجام شده این معاونت به گفت‌وگو با ایکنا پرداخت. آنچه از نظر می‌گذرانید حاصل مصاحبه است.

* چه فعالیت‌های شاخصی طی چند ماه گذشته در بخش شما انجام شد؟

تشکیل شوراهای امر به معروف و توجه به بازسازی و نوسازی شوراها، تقویت شورای‌های امر به معروف در وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و استان‌ها مهم‌ترین فعالیت‌هایی بود که از سال گذشته آغاز شد. همچنین تشکیل گروه‌های یاوران معروف و آموزش یاوران معروف از دیگر اقدامات ما به شمار می‌رود. در سال 95 با توجه به تصویب قانون ترکیب شورا تغییراتی را باید انجام می‌دادیم که مهمترین موضوع امسال اجرایی شدن امر به معروف در نظام اداری کشور است، یعنی گروه‌های یاوران معروف در نظام اداری کشور باید با تمام قوت در سال 95 ادامه یابد چراکه در اجرای امر به معروف مهم‌ترین نقش را یاوران معروف انجام می‌دهند.

یاوران معروف چه کسانی هستند؟

یاوران معروف کسانی هستند که آموزش‌هایی را دریافت و به دولت برای ایجاد سلامت اداری در راستای پیشرفت اقتصاد مقاومتی، کمک می‌کنند. اگر دولت بخواهد اقتصاد مقاومتی را در نظام اداری دنبال کند، بالاخره باید بازوانی داشته باشد تا بتواند به آنها اعتماد بیشتر داشته باشد؛ بنابراین یاوران معروف می‌توانند این نقش را برای دولت داشته باشند و به دولت کمک کنند. برای اینکه کارها بهتر و روان‌تر انجام شود، با استفاده از هنر امر به معروف و نهی از منکر، موانع برطرف می‌شود، پس در نظام اداری کشور یاوران معروف، اجرای امر به معروف را به عهده خواهند گرفت. همچنین آنها هم با حفظ کرامت اشخاص، تذکر لسانی را جدی می‌گیرند و در هر جایی که منکری دیده شود، یاوران معروف حتماً تذکر می‌دهند و پیگیری خواهند کرد تا این منکری که به وجود آمده یا دیده شده برطرف شود؛ ضمن اینکه همکاران خودشان را برای ترویج و تبلیغ مصادیق معروف ترغیب و تشویق می‌کنند، یعنی خوبی‌های که می‌تواند در نظام اداری شکل بگیرد که درگذشته وجود نداشته است باید به وجود بیاید و اگر هم این خوبی‌ها وجود دارد، باید توسعه یابد که دراین حوزه هم یاوران معروف ورود پیدا می‌کنند و در نهایت اینکه مدیران باید این بحث را در سال 95 جدی بگیرند که هم نقدپذیر و هم نقاد باشند. این بحث را با نگاه امر به معروف و نهی از منکر در نظام اداری به طور جدی دنبال می‌کنیم.

مهم‌ترین موضوعی که مورد اقدام یاوران معروف است، چه موضوعی است؟

مهمترین موضوعی که به عنوان یک منکر در نظام اداری کشور شاهد هستیم، موضوع اسراف است. برای مثال اگر اسراف در انرژی، برق، آب، کاغذ وجود دارد، شورای امر به معروف باید برای آن تدبیر کند. تدبیری که این اسراف یا کلا مرتفع شود و یا به حداقل خودش برسد. موضوعات دیگری هم وجود دارد که به شوراها ابلاغ خواهیم کرد. برای مثال حفظ بیت المال، رزق حلال از جمله موضوعاتی است که باید در نظام اداری مورد توجه قرار بگیرد. در واقع باید نظام اداری به گونه‌ای باشد که وقتی کسی به اداره‌ای مراجعه می‌کند، باید فضای آن همچون یک اداره اسلامی و اداره‌ اخلاق مدار باشد تا کار مردم روان‌تر انجام شود. نکته مهم دیگر این است که هم شورای امر به معروف و هم یاوران معروف همگی تلاش می‌کنند تا امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یک رفتار سازمانی نهادینه شود.

در مورد پوشش‌های اسلامی کارکنان آیا برنامه‌ای در نظردارید؟

یکی از موضوعاتی که شوراهای امر به معروف، پیگیری و نظارت می‌کنند، رعایت حجاب و عفاف هست که البته سال گذشته این موضوع در دستور کار شوراها بود. این اقدام به طور جدی در نظام اداری کشور دنبال شد و ما فکر می‌کنیم که از نظر رعایت حجاب و عفاف شوراها توانسته‌اند موفقیت‌های خوبی داشته باشند.

ممکن است در برنامه شما پیشنهادی برای یکدست شدن لباس ادارات وجود داشته باشد؟

ما فکر می‌کنیم پوشش‌ها یکدست است و ابلاغی که در نظام اداری وجود دارد، دو نوع پوشش بیشتر نیست. اول استفاده از حجاب برتر یعنی چادر و دوم پوششی که تعریف شده است و می‌توان به مقنعه و مانتو، شلوار و رنگهای مناسبی که در بخشنامه آمده است، اشاره کرد. خوشبختانه این موضوعات در ادارات مورد توجه است و رعایت می‌شود. در اداراتی که این موضوع رعایت نمی‌شود، حتما شوراها ورود پیدا می‌کنند. روال کار شوراها به این گونه است که ابتدا آموزش‌های لازم را ارائه می‌کنند و در نهایت اگر تخلفی وجود داشت با آن تخلف برخورد می‌کنند.

موضوع امر به معروف و نهی از منکر از سال‌های قبل پیگیری می‌شود اما این موضوع کمتر مورد استقبال مردم قرار گرفته است؛ دلیل عدم استقبال چیست؟

در حوزه اجتماعی موضوع آن فرق می‌کند. در حوزه اداری که مورد توجه ماست، مطلب دیگری است. شاید در حوزه اجتماعی علت آن این باشد که ما نتوانسته‌ایم مردم را در خصوص فواید اجرای امر به معروف آموزش دهیم و اینکه اگر هر کسی نسبت به منکری که مشاهده می‌کند و تذکر لازم را ندهد، مرتکب آن منکر شده است چراکه کار منکر را پذیرفته و تذکر لازم را نمی‌دهد. اگر مردم بدانند که وقتی نسبت به منکرات در جامعه بی‌تفاوت می‌شوند و به راحتی از کنار آن عبور می‌کنند، تعداد تخلفات و منکرات در جامعه بیشتر می‌شود، اما اگر همه این مسئولیت را داشته باشند تا هر منکری را که مشاهده کردند، تذکر دهند، قطعا جامعه‌ای با نشاط‌تر، خوش اخلاق‌تر و شاداب‌تر خواهیم داشت. فایده امر به معروف را باید برای مردم بیشتر از این تشریح کنیم تا هر جایی که مردم احساس نیاز کردند ورود کنند و در آن فضا تأثیرگذار باشند. این رفتار سبب پیشرفت و سلامت اخلاقی جامعه می‌شود.

امر به معروف و نهی از منکر برای جلوگیری از مشکلات مربوطه نیازمند فرهنگسازی است. این آموزش‌ها چگونه باید ارائه شود؟

دستگاهای فرهنگ‌ساز به رسالت خودشان در تبیین امر به معروف در آگاه‌سازی مردم به خوبی عمل نکرده‌اند و اگر دستگاه‌های فرهنگ‌ساز هم به لحاظ آموزشی و فرهنگی ورود جدی داشته باشند و به وظیفه خودشان عمل کنند و به مردم بگویند که یک نظارت همگانی در جامعه باید شکل بگیرد، یعنی مردم در امر به معروف و نهی از منکر مسئولیت‌پذیر باشند، حتما مردم یک نگاه جدیدی در حوزه امر به معروف پیدا می‌کند و به این حوزه ورود خواهند کرد. معتقدم دستگا‌ه‌های متولی فرهنگ و آموزش جامعه نباید از تبیین امر به معروف و نهی از منکر برای مردم غفلت کنند. همچنین امر به معروف و نهی از منکر هم باید با نیت خیر انجام شود و اگر با نیت خیرخواهی باشد، پذیرش هم بهتر خواهد شد و دیگر «گارد» جامعه باز می‌شود به این جهت اگر امر به معروف و نهی از منکر با بیان خیرخواهی با زبان خیرخواهی با نیت خیر خواهی انجام شود، طرف مقابل احساس می‌کند به هر حال در جایی از کارش اشکالی وجود داشته و باید پذیرای اشکالش باشد. در جامعه اسلامی مردم باید آئینه یکدیگر باشند و اگر کسی اشکالی با دیدن آئینه در صورت خودش می‌بیند حتماً شکستن آئینه خطاست و تلاش می‌کند که آن اشکالش را برطرف کند. جامعه اسلامی را باید به این نقطه برسانیم. این مهم‌ترین کاری است که ما هم در نظام اداری و هم در نظام اجتماعی باید انجام دهیم. همچنین باید این موضوع را در مدارس و دانشگاه‌ها فرهنگسازی کنیم که اگر کسی در جایی به اخلاق، رفتار و گفتارمان اشکالی گرفت، باید از او تشکر کنیم نه آنکه پاسخ آن را با سیلی بدهیم. اشکال گرفتن نسبت به یک کار خلاف و یا یک منکر نباید باعث درگیری شود بلکه باید از این کار تشکر و تقدیر شود و این موضوع را باید در جامعه فرهنگسازی کنیم.

پرکاری‌های فرهنگی در خارج از مرزهای ایران چه تاثیری می‌تواند بر فرهنگ داخلی ما داشته باشد؟

دشمنان جمهوری اسلامی از ابتدای انقلاب تلاش کرده‌اند تا اول در نظام و سپس تغییر در رفتار مردم ایجاد کنند. آنها تلاش می‌کنند تا بی‌توجهی به ارزش‌های اجتماعی، اخلاقی و اسلامی در جامعه به وجود بیاورند و تلاش‌های آنهاست که گاها در نگاه فرهنگی جوانان ما اثر گذاشته است و نظام هم متقابلا تلاش می‌کند تا بیشتر جوانها را با هویت ایرانی و اسلامی، اخلاقی و دینی آشنا کند تا آن مقاومتی که باید در مقابل تهاجم و امواجی که برای فرهنگ کشور جمهوری اسلامی ارسال می‌شود، تاثیر آن کمتر شود و یا بلااثر باشد. این مقابله‌ای است که بین جمهوری اسلامی و فرهنگ مردم ایران و تهاجم فرهنگی دشمن را شاهد هسستیم و ما دائما این را می‌توانیم رصد کنیم. در این مقابله‌ و تهاجمی که وجود دارد، نیامده‌ایم نقش تأثیر‌گذار امر به معروف و نهی از منکر را برای مردم تبیین کنیم که اولین درس آن بیداری و هوشیاری است. همین که مردم متوجه می‌شوند که باید تذکر بدهند و نباید بی تفاوت باشند، مهم‌ترین راه مقابله با تهاجم دشمن است؛ چراکه ما با ارتقای دانش مردم در حوزه امر به معروف و نهی از منکر در آنها این آمادگی و هوشیاری را به وجود می‌آوریم که نباید در مقابل هجمه دشمن بی تفاوت یا تماشاچی باشیم. مثل اینکه خانه‌ای آتش گرفته و همسایه این منزل در خانه نشسته است می‌گوید که بالاخره آتش نشانی می‌آید و آتش را خاموش می‌کند. جامعه همین طور است و اگر مردم ما بیاموزند که هر منکری که در جامعه می‌بینند مثل یک گلوله آتشی است که ممکن است دامن آنها را هم به آتش بکشد، لذا باید هوشیار و بیدار باشند و مقابله کنند و در نهایت بیداری و هوشیاری خودشان را حفظ کنند.