رعایت الگوی مصرف؛ معرف هویت و شخصیت مصرفکننده
گروه اجتماعی: رعایت الگوی مصرف معرف هویت و شخصیت مصرفکننده است و از جمله وظایف دینداری و ایمانی، تدبیر و برنامهریزی در زندگی است، از آنجاییکه الگوی مصرف، حاصل مجموعه پیامهایی است که نگرش مردم را شکل میدهد و در رفتارشان تبلور مییابد، از اینرو، روش و منش متقین، رعایت الگوی مصرف است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، یکی از اصول اخلاق اقتصادی، رعایت الگوی مصرف است. هرچند انسان در همه بخشها و حوزههای زندگی به الگو نیازمند است، لیکن وقتی سخن از الگوی مصرف به میان میآید، ذهن به حوزه اقتصادی، تبادر پیدا میکند و در این زمینه بهترین الگو، همان الگوی قرآن و سیره ائمه اطهار(ع) است.
مراد و منظور از اصلاح الگوی مصرف، بهرهمندی و استفاده درست، بهجا و اندازه از امکانات، منابع و نعمتهای خدادادی و پرهیز از اتلاف وقت و هدر دادن آن است. اهمیت اصلاح الگوی مصرف بر کسی پوشیده نیست. برای اینکه در حوزه اقتصاد، اگر الگوی مصرف رعایت نشود، تمام زحماتی که در بخش تولید و توزیع کشیده میشود از بین میرود.
در تعالیم اقتصادی اسلام، بیشترین دستورات راجع به تنظیم و اصلاح الگوی مصرف، وارد شده بهطوریکه بسیاری از احکام عبادی، اخلاقی، سیاسی و اجتماعی مبتنی بر این موضوع است. خداوند متعال در قرآن کریم در آیات متعدد نسبت به داشتن الگوی مصرف در زندگی تاکید و از هرگونه بیبرنامگی و بیحد و حساب بودن در مصرف نهی فرموده، چنانکه در سوره مائده آیه ۸۷ در این رابطه فرموده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تُحَرِّمُواْ طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللّهُ لَكُمْ وَلاَ تَعْتَدُواْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ؛ اى كسانىكه ايمان آوردهايد چيزهاى پاكيزهاى را كه خدا براى [استفاده] شما حلال كرده حرام مشماريد و از حد مگذريد كه خدا از حدگذرندگان را دوست نمیدارد».
این آیه به ما میفهماند که اصلاح الگوی مصرف بهمعنای مصرف نکردن و تحریم قسمتی از مواهب الهی نیست؛ بلکه مقصود داشتن معیار و میزان و حدود و مرز در مصرف است. همچنین خداوند در آیه ۸۸ سوره مائده در این رابطه فرموده است: «وَكُلُواْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّهُ حَلاَلًا طَيِّبًا وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِيَ أَنتُم بِهِ مُؤْمِنُونَ؛ و از آنچه خداوند روزى شما گردانيده حلال و پاكيزه را بخوريد و از آن خدايى كه بدو ايمان داريد پروا داريد».
خدای متعال در این آیه دستور به بهره گرفتن از نعمتهای الهی کرده و تنها شرط آنرا رعایت الگوی مصرف میداند. یعنی؛ رعایت تقوا و پرهیزکاری در بهرهگیری از منابع و مواهب. همچنین آیه ۵۷ سوره بقره، ۶۰ سوره بقره، ۸۱ سوره طاها، ۱۶۸ سوره بقره و آیه ۶۶ سوره مائده به این مبحث اشاره دارد.
اصلاح الگوی مصرف موجب برکت زندگی و رشد و توسعه اقتصادی میشود
اصلاح الگوی مصرف موجب برکت زندگی و رشد و توسعه اقتصادی میشود کمااینکه در حدیثی امام جعفرصادق(ع) فرمود: «گروهی به پیامبراکرم(ص) از اینکه گندمشان به زودی تمام میشود، شکایت کردند. حضرت سؤال کردند: آیا به هنگام مصرف اندازه دارید؟ پیمانه میکنید یا همینطور بیحد و حساب مصرف میکنید؟ گفتند: یا رسولالله بیقاعده و بیحساب مصرف میکنیم. حضرت فرمود: به هنگام مصرف پیمانه کنید و اندازه داشته باشید که اینکار بر برکت میافزاید».
اصلاح الگوی مصرف، از نشانههای ایمان است. در یک نظام ارزشی، رعایت الگوی مصرف معرف هویت و شخصیت مصرف کننده است و از جمله وظایف دینداری و ایمانی، تدبیر و برنامهریزی در زندگی است.اصلاح الگوی مصرف، رفتار پرهیزکاران است. امام علی(ع) در خطبه متقین در توصیف پرهیزکارن فرمود: «از نشانههای هر کدامشان این است که او را در دینداری نیرومند میبینی و در حال توانگری میانهرو».
از آنجاییکه الگوی مصرف، حاصل مجموعه پیامها و علائم است که نگرش مردم را شکل دهد و در رفتارشان تبلور مییابد، از اینرو، روش و منش متقین، رعایت الگوی مصرف است.
برای اصلاح الگوی مصرف نیاز به فرهنگسازی و اعمال روش و رویه و داشتن الگوی مناسب است برای اصلاح الگوی مصرف رعایت اصولی الزامی است که از جمله آنها میتوان به رعایت حد و اندازه در مصرف اشاره کرد.
خداوند متعال در قرآن یکیاز صفات ممتاز عبادالرحمان را رعایت حد و اندازه در مصرف میدانند و در آیه ۶۷ سوره فرقان میفرماید: «وَالَّذِينَ إِذَا أَنفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَلِكَ قَوَامًا؛ و كسانیاند كه چون انفاق كنند نه ولخرجى مىكنند و نه تنگ میگيرند و ميان اين دو [روش] حد وسط را برمیگزينند».
در این آیه شریفه، اصل انفاق کردن را مسلم گرفته: چون انفاق یکیاز مصارف انسان است لیکن آنچه مهم است، کیفیت انفاق و مصرف است. قرآن میفرماید: انفاق و مصرف، باید دور از هرگونه اسراف و سختگیری باشد. در تعالیم اسلامی و آموزههای دینی همان اندازه که اسراف، کار ناپسند و زشت است، بخل و سختگیری و خسیس بودن نیز به همان اندازه زشت، ناپسند و نکوهیده است. اسلام، نه اجازه اسراف در مصرف داده و نه اجازه بخل و تنگچشمی. آنچه از آیات و روایات استفاده میشود آن است که دو نوع مصرف در زندگی مطرود است: یکی ریاضت اقتصادی و ضیق و تنگ گرفتن بر زندگی و دیگری زندگی اشرافی و اسرافی. اسلام برای مصرف محدودیت قایل است و نمیگذارد از حد اعتدال خارج گردد.
در حدیثی پیامبراکرم(ص) فرموده است: «سه گروه از امت من دعایشان مستجاب نمیشود: یکی از آنها کسی است که خداوند به او مال فراوان داده، ولی او مالش را هدر داده است».
یکی دیگر از اصول لازم برای اصلاح الگوی مصرف، حفاظت و بهرهجویی صحیح اموال است.حفاظت و بهرهجویی صحیح از اموال فردی و عمومی یک ضرورت است.ضایع کردن مال، صورتهای گوناگونی دارد؛ یکی از آنها آن است که بهموقع رسیدگی نشود مثلا: زمین یا زراعت بهموقع آبیاری نشود اموال در انبار خوب نگهداری نشود، استاندارد رعایت نشود.
امام صادق(ع) فرمود: برای انسان پس از مرگ چیزی سختتر از این نیست که از خود «مال صامت» برجای گذارد.راوی میگوید: پرسیدم: مال صامت چیست؟ فرمود: مال صامت، آن مالی است که نه خود از آن بهره میبرد و نه دیگران».همچنین در روایتی است که امام علی(ع) دستور داد از جوانی که مال را تباه میکرد و خوب تولید نمیکرد، جلوگیری کردند تا اینکه به سر عقل آمد.
مراد و منظور از اصلاح الگوی مصرف، بهرهمندی و استفاده درست، بهجا و اندازه از امکانات، منابع و نعمتهای خدادادی و پرهیز از اتلاف وقت و هدر دادن آن است. اهمیت اصلاح الگوی مصرف بر کسی پوشیده نیست. برای اینکه در حوزه اقتصاد، اگر الگوی مصرف رعایت نشود، تمام زحماتی که در بخش تولید و توزیع کشیده میشود از بین میرود.
در تعالیم اقتصادی اسلام، بیشترین دستورات راجع به تنظیم و اصلاح الگوی مصرف، وارد شده بهطوریکه بسیاری از احکام عبادی، اخلاقی، سیاسی و اجتماعی مبتنی بر این موضوع است. خداوند متعال در قرآن کریم در آیات متعدد نسبت به داشتن الگوی مصرف در زندگی تاکید و از هرگونه بیبرنامگی و بیحد و حساب بودن در مصرف نهی فرموده، چنانکه در سوره مائده آیه ۸۷ در این رابطه فرموده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تُحَرِّمُواْ طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللّهُ لَكُمْ وَلاَ تَعْتَدُواْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ؛ اى كسانىكه ايمان آوردهايد چيزهاى پاكيزهاى را كه خدا براى [استفاده] شما حلال كرده حرام مشماريد و از حد مگذريد كه خدا از حدگذرندگان را دوست نمیدارد».
این آیه به ما میفهماند که اصلاح الگوی مصرف بهمعنای مصرف نکردن و تحریم قسمتی از مواهب الهی نیست؛ بلکه مقصود داشتن معیار و میزان و حدود و مرز در مصرف است. همچنین خداوند در آیه ۸۸ سوره مائده در این رابطه فرموده است: «وَكُلُواْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّهُ حَلاَلًا طَيِّبًا وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِيَ أَنتُم بِهِ مُؤْمِنُونَ؛ و از آنچه خداوند روزى شما گردانيده حلال و پاكيزه را بخوريد و از آن خدايى كه بدو ايمان داريد پروا داريد».
خدای متعال در این آیه دستور به بهره گرفتن از نعمتهای الهی کرده و تنها شرط آنرا رعایت الگوی مصرف میداند. یعنی؛ رعایت تقوا و پرهیزکاری در بهرهگیری از منابع و مواهب. همچنین آیه ۵۷ سوره بقره، ۶۰ سوره بقره، ۸۱ سوره طاها، ۱۶۸ سوره بقره و آیه ۶۶ سوره مائده به این مبحث اشاره دارد.
اصلاح الگوی مصرف موجب برکت زندگی و رشد و توسعه اقتصادی میشود
اصلاح الگوی مصرف موجب برکت زندگی و رشد و توسعه اقتصادی میشود کمااینکه در حدیثی امام جعفرصادق(ع) فرمود: «گروهی به پیامبراکرم(ص) از اینکه گندمشان به زودی تمام میشود، شکایت کردند. حضرت سؤال کردند: آیا به هنگام مصرف اندازه دارید؟ پیمانه میکنید یا همینطور بیحد و حساب مصرف میکنید؟ گفتند: یا رسولالله بیقاعده و بیحساب مصرف میکنیم. حضرت فرمود: به هنگام مصرف پیمانه کنید و اندازه داشته باشید که اینکار بر برکت میافزاید».
اصلاح الگوی مصرف، از نشانههای ایمان است. در یک نظام ارزشی، رعایت الگوی مصرف معرف هویت و شخصیت مصرف کننده است و از جمله وظایف دینداری و ایمانی، تدبیر و برنامهریزی در زندگی است.اصلاح الگوی مصرف، رفتار پرهیزکاران است. امام علی(ع) در خطبه متقین در توصیف پرهیزکارن فرمود: «از نشانههای هر کدامشان این است که او را در دینداری نیرومند میبینی و در حال توانگری میانهرو».
از آنجاییکه الگوی مصرف، حاصل مجموعه پیامها و علائم است که نگرش مردم را شکل دهد و در رفتارشان تبلور مییابد، از اینرو، روش و منش متقین، رعایت الگوی مصرف است.
برای اصلاح الگوی مصرف نیاز به فرهنگسازی و اعمال روش و رویه و داشتن الگوی مناسب است برای اصلاح الگوی مصرف رعایت اصولی الزامی است که از جمله آنها میتوان به رعایت حد و اندازه در مصرف اشاره کرد.
خداوند متعال در قرآن یکیاز صفات ممتاز عبادالرحمان را رعایت حد و اندازه در مصرف میدانند و در آیه ۶۷ سوره فرقان میفرماید: «وَالَّذِينَ إِذَا أَنفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَلِكَ قَوَامًا؛ و كسانیاند كه چون انفاق كنند نه ولخرجى مىكنند و نه تنگ میگيرند و ميان اين دو [روش] حد وسط را برمیگزينند».
در این آیه شریفه، اصل انفاق کردن را مسلم گرفته: چون انفاق یکیاز مصارف انسان است لیکن آنچه مهم است، کیفیت انفاق و مصرف است. قرآن میفرماید: انفاق و مصرف، باید دور از هرگونه اسراف و سختگیری باشد. در تعالیم اسلامی و آموزههای دینی همان اندازه که اسراف، کار ناپسند و زشت است، بخل و سختگیری و خسیس بودن نیز به همان اندازه زشت، ناپسند و نکوهیده است. اسلام، نه اجازه اسراف در مصرف داده و نه اجازه بخل و تنگچشمی. آنچه از آیات و روایات استفاده میشود آن است که دو نوع مصرف در زندگی مطرود است: یکی ریاضت اقتصادی و ضیق و تنگ گرفتن بر زندگی و دیگری زندگی اشرافی و اسرافی. اسلام برای مصرف محدودیت قایل است و نمیگذارد از حد اعتدال خارج گردد.
در حدیثی پیامبراکرم(ص) فرموده است: «سه گروه از امت من دعایشان مستجاب نمیشود: یکی از آنها کسی است که خداوند به او مال فراوان داده، ولی او مالش را هدر داده است».
یکی دیگر از اصول لازم برای اصلاح الگوی مصرف، حفاظت و بهرهجویی صحیح اموال است.حفاظت و بهرهجویی صحیح از اموال فردی و عمومی یک ضرورت است.ضایع کردن مال، صورتهای گوناگونی دارد؛ یکی از آنها آن است که بهموقع رسیدگی نشود مثلا: زمین یا زراعت بهموقع آبیاری نشود اموال در انبار خوب نگهداری نشود، استاندارد رعایت نشود.
امام صادق(ع) فرمود: برای انسان پس از مرگ چیزی سختتر از این نیست که از خود «مال صامت» برجای گذارد.راوی میگوید: پرسیدم: مال صامت چیست؟ فرمود: مال صامت، آن مالی است که نه خود از آن بهره میبرد و نه دیگران».همچنین در روایتی است که امام علی(ع) دستور داد از جوانی که مال را تباه میکرد و خوب تولید نمیکرد، جلوگیری کردند تا اینکه به سر عقل آمد.
