به عید وصل تو نفس خویش کنم قربان

عید قربان عیدی است که انسان‌های آگاه را به یاد قربانگاه ابراهیمی می‌اندازد، قربانگاهی که درس فداکاری و جهاد را در راه خدای بزرگ به فرزندان آدم و اولیای خدا می‌دهد.

عمق جنبه‌های توحیدی و سیاسی این عمل را جزء انبیای عظام و اولیای کرام(ع)، هیچکس دیگری نمی‌تواند ادراک کند.

این پدر توحید و بت‌شکن جهان به ما و همه انسان‌ها آموخیت که قربانی در راه خدا، پیش از آنکه جنبه توحیدی و عبادی داشته باشد، جنبه‌های سیاسی و ارزش‌های اجتماعی دارد؛ به ما و همه ما آموخت که عزیزترین ثمره حیات خود را در راه خدا بدهید و عیدی بگیرید؛ خود و عزیزان خود را فدا کنید و دین خدا و عدل الهی را برپا کنید.

به همه ما؛ ذریه آدم فهماند که «مکه» و «منا» قربانگاه عاشقان است و اینجا محل نشر توجید و نفی شرک که دلبستگی به جان و عزیزان نیز شرک است.

به فرزندان آدم درس آموزنده جهاد در راه حق را داد که از این مکان عظیم نیز فداکاری و از خودگذشتگی را به جهانیان ابلاغ کرد.

ابراهيم(ع) از نسل نوح(ع) بود اما نمرود هم نسب به كشتی نجات همان پيامبر مي‌برد و مردمي كه شاهد مجازات گناهكاران با آب‌ها بودند، چنان آن را فراموش كردند كه اين بار به تماشاي آتشی آمدند كه قرار بود بت شكن را بسوزاند.

ابراهيم(ع) چنان بزرگ بود كه ميراثش به بزرگ‌ترين اديان جهان رسيد و سنت‌هايی كه بنيان‌گذاشت همچنان ادامه يافته است؛ امروزه ما حج ابراهيمی را از پيامبری داريم كه خانه كعبه را به كمك فرزند از نويافته خود بنا كرده است. ابراهيم(ع) از بزرگ‌ترين كاخ‌هاي زمان خود گذر كرده بود.

او در جواني به بارگاه نمرود رفت و نخوت اين پادشاه كه ادعاي خدايگاني جهان را داشت به چشم ديد. ابراهيم(ع) خود نيز از ثروت و مكنت بي‌بهره نبود اما خانه‌اي كه ساخت به‌دست 2تن و تنها از سنگ و خاك بنا شده بود تا نشانه‌ای از يكتاپرستی باشد و راه را به گمراهان نشان دهد و اینک خانه‌ای كه ابراهيم(ع) بنا كرده قبله مسلمانان است.

عید قربان عید شرافت بنی‌آدم است و کرامت انسانی‌اش جشن رها شدن از قید پدرانی است که جان فرزند خویش را نذر قربانگاه‌ها می‌کردند؛ عید قربان عید سربلند بیرون آمدن از امتحان عبودیت است و نقطه عطف آزادی در تاریخ اسارت‌ها و بردگی‌هایی که بر انسان تحمیل شده بود.

این عید سرآغاز حکومت توحید است و تولد ایمان و مرگ و تردید، در این روز تسلیم و تعظیم به شعائر الهی می‌کنیم و با قربانی حیوانات نه گوشت و خونشان بلکه تقوای شما به خداوند می‌رسد.

این قربانی کردن نماد شکرگزاری و خاکسازی و رهسپاری با دین حنیف ابراهیم(ع) است؛ این روز نماد انفاق و اتفاق‌های عزیزترین‌ها و بهترین‌ها و نشانه‌ای برای بندگی اطاعت سردادن به فرامین رب متعالی است.

قربانی کردن نردبان تقرب است و ذره شدن تا اوج ملکوت برای انسان‌ها است، چاقو زیر گلوی حرص نهادن و ریختن خون بخل دل از تیرگی‌ها شستن است.

آن روز ابراهیم (ع) در کنار آبی‌ترین تصور رسالت خویش به نمایشی سرخ فراخوانده می‌شد که صحنه رقابت آسمان با زمین بود و او باید میان اسماعیل و پروردگارش یکی را بر‌می‌گزید.

این روز نقطه رویارویی همه انسان‌ها با شیطان است، این عید قربان است، عیدی که در آن توحید ابراهیم(ع) در دوراهی انتخاب سخت می‌ایستد و ملائک نفس‌ها را برای تماشا حبس می‌کند.

اسماعیل و ابراهیم(ع) راه افتادند، سجاده‌ای به وسعت تمامی زمین در قربانگاه پسر، روبه راه شد. ابراهیم در برابر رسالت خویش خم می‌شود و رکوع می‌کند تا تیزی شمشیر خوی را دو برابر کند و تحفه‌ای را که برای اثبات صداقت خویش پیشکش آورده است، تقدیم کند؛ ولی شمشیر با حلق اسماعیل در نمی‌آمیزد و سرانجام سربلندی انسان در بلندترین قله تاریخ دلدادگی‌اش اتفاق می‌افتد.

ابراهیم(ع)! امتان تئ، بلندای سقف عشق را در معماری بندگی نشان داد و خدا تو را استعاره کرد برای عبرت مدعیان ایمان.

یادداشت از کتایون حمیدی