همسرآزاری؛ معضلی اجتماعی
گروه اجتماعی: همسر آزاری یک پدیده و معضل اجتماعی است که با بالا بردن سطح فرهنگی جامعه، مهارتهای زندگی، بهبود شرایط زندگی و نیز توجه به سنتها و احادیث بزرگان دینی و ترویج فرهنگ دینی در امر ازدواج و روابط خانوادگی و اجتماعی میتوان این معضل اجتماعی را به حداقل رساند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، شکستن حرمت دیگران و بیاعتنایی به حقوق آنان، ضمن اینکه شایسته یک زندگی اجتماعی نیست بلکه از بیماری روحی متجاوزان حکایت دارد.
یکی از مهمترین حرمتهایی که باید در خانواده حفظ شود، حرمت پدر و مادر است البته زن و شوهر هر کدام باید جهت در حرمت یکدیگر بهویژه در نزد فرزندان تلاش کنند تا فرزندانشان نیز حرمت یکدیگر و پدر و مادر را حفظ کنند اگر در یک خانواده با کوچکترین اختلاف بین زن و شوهر هر کدام سعی کنند حرمت دیگری را بشکنند تضمینی وجود ندارد که فرزندان حرمت آنها را حفظ کنند.
متاسفانه در خانوادههایی که یکی از زوجین از طرف همسرش مورد آزار قرار میگیرد درحین این اختلافها احتمال زیادی وجود دارد که با رد و بدل شدن حرفهایی حرمت آنها در نزد فرزندانشان شکسته شود که باید مواظب بود در هر اختلافی حرمتها حفظ شود.
همسر آزاری
همسرآزاری از پدیدههای اجتماعی، بدون محدودیت زمانی و مکانی است و در تمامی جوامع و فرهنگها وجود دارد.همسرآزاری در برخی موارد از طریق تنبیه بدنی زن توسط شوهر انجام میگیرد و در برخی موارد نیز آزار همسر از شیوههای دیگر صورت میگیرد.
همسرآزاری یا تنبیه بدنی زنان توسط همسران خاص جوامع عقبافتاده و کمتر توسعه یافته و یا غیر مسلمان نیست در هر جامعهای چه عقب افتاده و چه توسعه یافته و پیشرفته ممکن است شاهد آزار زنان توسط شوهرانشان یا بالعکس آزار شوهران توسط همسرانشان باشیم و میتوان گفت تنبیه بدنی بانوان ریشه بشری داشته و در شمار بیماریهای اجتماعی و ناهنجاریهای روانی است و برای درمان آن مشارکت و همفکری جامعهشناسان و روانشناسان و رهبران مذهبی لازم است.
واژه همسرآزاری که در اذهان عموم بهعنوان خشونت شوهرعلیه زن بهکار میرود، در تمام اعصار و جوامع وجود داشته است و با نهایت تأسف در جوامع امروز نیز علیرغم فضای به ظاهر طرفدار حقوق زنان رو به افزایش است.
زن از نگاه قرآن
آیاتی از قرآن کریم در رابطه با زنان و حقوق زنان از جمله ارث، مهریه، نفقه، طلاق و ازدواج نازل شده و نازل شدن سورهای بهنام «نساء» نشانگر اهمیت این مسئله از نگاه قران و اسلام است.
در آیه 34 سوره نساء آمده است: «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِّلْغَیْبِ بِمَا حَفِظَ اللّهُ وَاللاَّتِی تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِی الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَکُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَیْهِنَّ سَبِیلًا إِنَّ اللّهَ کَانَ عَلِیًّا کَبِیرًا؛ مردان سرپرست زنانند بهدلیل آنکه خدا برخى از ایشان را بر برخى برترى داده و [نیز] بهدلیل آنکه از اموالشان خرج مىکنند پس زنان درستکار فرمانبردارند [و] به پاس آنچه خدا [براى آنان] حفظ کرده اسرار [شوهران خود] را حفظ مىکنند و زنانى را که از نافرمانى آنان بیم دارید [نخست] پندشان دهید و [بعد] در خوابگاهها از ایشان دورى کنید و [اگر تاثیر نکرد] آنان را ترک کنید پس اگر شما را اطاعت کردند [دیگر] بر آنها هیچ راهى [براى سرزنش] مجویید که خدا والاى بزرگ است».
همچنین، در آیه 12 سوره نساء آمده است: «وَلَکُمْ نِصْفُ مَا تَرَکَ أَزْوَاجُکُمْ إِن لَّمْ یَکُن لَّهُنَّ وَلَدٌ فَإِن کَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَکُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَکْنَ مِن بَعْدِ وَصِیَّةٍ یُوصِینَ بِهَا أَوْ دَیْنٍ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَکْتُمْ إِن لَّمْ یَکُن لَّکُمْ وَلَدٌ فَإِن کَانَ لَکُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَکْتُم مِّن بَعْدِ وَصِیَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَیْنٍ وَإِن کَانَ رَجُلٌ یُورَثُ کَلاَلَةً أَو امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِکُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ فَإِن کَانُوَاْ أَکْثَرَ مِن ذَلِکَ فَهُمْ شُرَکَاء فِی الثُّلُثِ مِن بَعْدِ وَصِیَّةٍ یُوصَى بِهَآ أَوْ دَیْنٍ غَیْرَ مُضَآرٍّ وَصِیَّةً مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ عَلِیمٌ حَلِیمٌ».
در این آیه خداوند متعال فرموده است: «و نیمى از میراث همسرانتان از آن شما [شوهران] است اگر آنان فرزندى نداشته باشند و اگر فرزندى داشته باشند یک چهارم ماترک آنان از آن شماست [البته] پس از انجام وصیتى که بدان سفارش کردهاند یا دینى [که باید استثنا شود] و یک چهارم از میراث شما براى آنان است اگر شما فرزندى نداشته باشید و اگر فرزندى داشته باشید یک هشتم براى میراث شما از ایشان خواهد بود [البته] پس از انجام وصیتى که بدان سفارش کردهاید یا د ینى [که باید استثنا شود] و اگر مرد یا زنى که از او ارث مىبرند کلاله [=بىفرزند و بىپدر و مادر] باشد و براى او برادر یا خواهرى باشد پس براى هر یک از آن دو یک ششم [ماترک] است و اگر آنان بیش از این باشند در یک سوم [ماترک] مشارکت دارند [البته] پس از انجام وصیتى که بدان سفارش شده یا د ینى که [باید استثنا شود به شرط آنکه از این طریق] زیانى [به ورثه] نرساند این استسفارش خدا و خداست که داناى بردبار است».
روایات بسیاری از پیامبر اسلام در مورد مهربانی و عطوفت به زنان وارد شده و مردان را از زدن زنان باز داشته، مانند این روایت که پیامبر فرمود: «ایضرب احدکم المرأة ثم یظل معانقها؛ آیا زن را کتک میزنید، سپس میخواهید با او همآغوش باشید؟!»حتی در احکام فقهی برای زدن زنان که منجر به آسیب مانند کبودی بدن شود، دیه تعیین شده است.
دین اسلام زندگی خشونتبار و وضع نکبتبار زنان را در زمان جاهلیت دگرگون کرد و اینان را از زنده به گور شدن یا محرومیت از حقوق اجتماعی و مالی رهایی بخشید، نیز میان زن و مرد تبعیض (نه تفاوت) ننهاد، یعنی براساس عرف و فرهنگ زمانه، امتیازات را عادلانه میان زن و مرد تقسیم کرد.
بنابر آنچه گفتیم روا شمردن تنبیه بدنی زنان (آن هم پس از مراحلی و با شرایطی) فقط به سبب اوضاع دشوار اجتماعی است. مقصد و هدف شریعت (دین) از وضع هر حکمی، مصالح و منافع جمعی (امت) است، از اینرو در قضاوت در مورد هر حکمی میباید مصلحت جمعی را در نظر گرفته، به منافع صنف و گروهی بسنده نکرد.
دین اسلام برای نهاد خانواده در نظام اجتماعی، ارزش بسیار بالایی قائل است و آنرا عامل ایجاد سکینه و آرامش بین اعضای خانواده و جامعه میشمارد، بدین لحاظ حقوق و تکالیفی را برای اعضای خانواده معین کرده و آنها را به رعایت این موارد ترغیب و تشویق کرده است و داشتن روابط سالم و اخلاقی را در کانون خانواده مبتنی بر رهایی از خودبینی و خودخواهی و رعایت احترام متقابل، گذشت و فداکاری، ایثار و دگرخواهی، توجه به مصلحت خانواده و مودّت و رحمت قرار داده است.
از اینرو معصومین(ع) در روایات مختلف، زن و مرد را دعوت به خوشرفتاری با یکدیگر کردهاند. از پیامبر گرامی اسلام(ص) در مورد خوشرفتاری مردان با زنان روایت شده است که: «اکمل المؤمنین ایماناً احسنهم خلقاً و خیارکم خیارکم لنسائهم؛ کاملترین مؤمنان از حیث ایمان خوشاخلاقترین آنهاست و شایستهترین شما کسانی هستند که با زن خود خوشرفتارترند».
امام صادق(ع) هم در مورد خوشرفتاری زنان فرموده است: «هرگاه زنی، شب را به عبادت بیدار باشد، در حالیکه شوهرش بهخاطر پایمال کردن حقش، از او خشمگین است، تا زمانیکه او را راضی نکند، نمازش مورد قبول واقع نمیشود».
قرآن نیز در رابطه با رعایت و تقدم مصلحت خانواده میفرماید: «اگر در مواردی یکی از زوجین بعد از ازدواج، همسرش را بر اساس معیارهای خود مطلوب نداند، ولی زندگی با او را ادامه دهد و با وی خوشرفتاری نماید، خداوند به چنین فردی وعده خیر کثیر میدهد».
پیامبر اکرم(ص) همچنین فرموده است: «هر مردی که با سخنان خود، همسرش را آزار دهد خداوند از او بخشش و صدقهای را قبول نمیکند تا زن خود را راضی کند. اگرچه آن مرد روز را روزه بگیرد، شبها را شب زندهداری کند، در راه خدا برده آزاد نماید و در راه خدا جهاد کند، چنین شوهری اولین کسی است که وارد جهنم میشود».
پیامبر اکرم(ص) فرمود: «آیا به شما بگویم بدترین زنها کیست؟ زنى است که در میان خانواده خودش خوار بوده ولى نزد شوهرش تکبر مىکند، نازا و کینهتوز است، از کار زشت پرهیزى ندارد، وقتى شوهرش نیست زینت خود را به دیگران نشان مىدهد، ولى بر شوهرش امتناع مىکند، به سخن شوهرش گوش نمىکند و اطاعت او نمىنماید».
و نیز فرمود: «بهترین زنهاى شما زنى است بچهزا و مهربان و باعفت باشد، نزد خانواده - پدر و مادر - عزیز و نزد شوهر متواضع باشد، زیبائى و زینت خود را وقف شوهر کند و از دیگران بپوشاند، سخن شوهر را گوش کند و از او اطاعت نماید».
راهکارهای مذهبی
اعتقادات مذهبی در کاهش برخوردهای تند در خانواده مؤثر است. اعتقاد به فرامین الهی و احادیث ائمه اطهار میتواند بهعنوان نگهبان رفتار انسان را کنترل کند. در اسلام، حقوق زن و مرد بهخوبی مشخص شده است همچنانکه حضرت علی(ع) میفرماید: «جهاد زن، نیکو شوهرداری کردن است و پیامبر(ص) نیز میفرمایند: «بهترین مردان شما کسانی هستند که با همسر خود با اکرام برخورد نمایند در چنین زندگی مشکلات به آسانی از طریق گفتوگو برطرف خواهد شد.
شوهرآزاری
باید توجه داشت همسرآزاری فقط مختص به زنان نیست گاهی هم اتفاق میافتد که یک زن با روشها و رفتارهایی موجبات آزار شوهر خود را فراهم آورد و با انجام برخی کارها باعث میشود حرمت همسر وی بهعنوان پدر، در نزد فرزندانش شکسته شود.در تعریف «شوهرآزاری» گفته میشود: رفتاری آزار دهنده از سوی زن علیه شوهر که در محیط خانواده بهوقوع میپیوندد و حقوق او را پایمال میکند، البته ممکن است جنبه روانی، جنسی، اقتصادی، جسمی داشته باشد.
شوهرآزاری میتواند ابعاد و مصادیق مختلفی مثل تخریب حیثیت و آبروی شوهر، شکستن حرمت پدر در نزد فرزندان، فحاشی و انتساب صفات ناشایست، عدم توجه به خواست و انتظارات شوهر، تبعیض بین خویشاوندان خود و شوهر، بزرگنمایی مسائل جزئی، مقایسه نامناسب همسر با سایر مردان و مسائلی از این حیث داشته باشد.
بعضی از خشونتهای زنان، به روح و روان شوهر آسیب میرساند و او را تحت فشارهای روحی و روانی قرار میدهد. معمولاً این نوع آزردگی، شیوع بیشتری داشته و بهصورت غیرمستقیم اثرات مخربی برجای میگذارد.
یکی از بارزترین مصادیق آزار روانی مردان در خانواده، از بین بردن حرمت و احترام نقش پدری آنهاست. رفتارهای اهانتآمیز و پرخاشگرانه از سوی زن در نزد فرزندان، میتواند اقتدار و ابهت پدر را در محیط خانواده مخدوش کند و ضمن شکستن غرور و شخصیت وی، عزت نفس او را لگدمال نماید، در حالیکه توصیههای مؤکد دینی در راستای تقویت توانمندی و نظارت پدر در خانواده، به جهت حفظ استحکام بنیان خانواده و ممانعت از کجرویهای اعضای خانواده میباشد.
برخی از زنان دائماً همسر خود را با همسر بستگان یا همکاران و دوستان خود مقایسه میکنند و در این شرایط تنها جنبههای منفی شوهر خود را میبینند و آنها را برجسته میکنند و بهدنبال آن، خود نیز احساس کمبود و محرومیت در زندگی مینمایند.
در چنین شرایطی، تفاوتهای فردی و فرصتهای نابرابر افراد مورد توجه قرار نمیگیرد. با ادامه این روش، بهتدریج زبان به شکایت و اعتراض گشوده و امتیازات دیگران را به رخ شوهر میکشند و با گفتار و کردار خود، موجب اذیت و آزار شوهر میشوند.
از جمله مسائلی که لازم است هر یک از زوجین برای استحکام بنیان خانواده بدان توجه کنند، چشمپوشی از مسائل جزئی و کماهمیتی است که در زندگی زناشویی پدید میآید. در حالیکه برخی از زنان در قبال این مسائل حساسیت بیش از اندازه داشته و آنها را بهعنوان مسائلی بزرگ و مهم جلوه میدهند؛ در نتیجه نمیتوانند برای حل آنها برخورد مناسبی داشته باشند و موفقیتی کسب کنند.
یکی از وظایف اساسی زن، به جهت نقش آن درجلوگیری از انحرافات اخلاقی همسر، ارضای نیاز جنسی شوهر است، زیرا تأمین این نیاز ضمن آنکه یکی از کارکردهای اصلی خانواده محسوب میشود، از آلودگیهای اخلاقی و جنسی افراد جامعه جلوگیری میکند.
در برخی از موارد، اجتناب همسر از انجام این وظیفه، میتواند مرد را به جهت مواجهه با زنان دیگر و تحریک غریزی، دچار عصیان و گناه کند و یا در اثر مقاومت و خودداری از ارضای نامشروع، با مشکلات روحی و روانی مواجه نماید، بهویژه اگر چنین رفتاری در سالهای اولیه ازدواج رخ دهد که تمایل همسر به برقراری ارتباط جنسی بیشتر است، اثرات تخریبی محرومیت جنسی بیشتر خواهد بود. از اینرو در اسلام مسأله تمکین زن از شوهر در هنگام نیاز مرد، از حقوق شوهر محسوب میشود.
باید توجه داشت که رفتارهای خشن زنان با مردان ممکن است در نهایت صورت جنایی پیدا کند و به همسرکشی بیانجامد. به همین دلیل است که کارشناسان معمولاً حل مشکلات را بهصورت ریشهای و مستمر و در طول زمان پیشنهاد میکنند.
تشکیل 818 پرونده مربوط به همسرآزاری در پزشکی قانونی لرستان
حمیدرضا نظیفی، مدیرکل پزشکی قانونی لرستان در رابطه با همسرآزاری، گفت: در شش ماه نخست سالجاری 818 فقره پرونده همسر آزاری اعم از زن آزاری و شوهر آزاری در پزشکی قانونی لرستان تشکیل شده است که این آمار در مقایسه نسبت به مدت مشابه سال قبل تغییری نداشته است.
وی بیان کرد: با توجه به اینکه در اغلب موارد مربوط به همسر آزاری زوج یا زوجه به محاکم قضایی و پزشکی قانونی مراجعه نمیکنند، آمار دقیقی از میزان همسر آزاری در دست نیست و بر اساس آمار مراجعهکنندگان به مراکز پزشکی قانونی استان در شش ماه نخست امسال، از 818 مورد همسر آزاری ثبتشده814 مورد زنان و چهار مرد شاکی بودند.
نظیفی با بیان اینکه در مدت مشابه سال گذشته نیز 818 مورد پرونده همسر آزاری در مراکز پزشکی قانونی لرستان ثبت شد، تصریح کرد: از مراجعین همسر آزاری در شش ماه نخست سال گذشته نیز 806 زن و 12 مرد شاکی بودهاند.
وی با اشاره به کاهش شوهر آزاری بیان کرد: در حالی این موضوع امسال با کاهش مواجه بوده که بهطور معمول مردان بابت آن به پزشکی قانونی و دستگاه قضایی مراجعه نمیکنند.
عضو شورای قضایی استان لرستان افزود: همسر آزاری به شکلهای مختلف در جوامع بروز میکند و در هر خانوادهای با هر شرایط و موقعیت اجتماعی ممکن است نمونهای از همسر آزاری وجود داشته باشد. همچنین شوهر آزاری بیشتر در قالب پرخاش کلامی بروز میکند و به طور طبیعی در این حالت پزشکی قانونی نمیتواند مرجعی برای تشخیص و تشکیل پرونده باشد.
وی گفت: از آنجاییکه افراد آزاردیده برای انجام معاینات و تعیین نوع صدمهها به سازمان پزشکی قانونی کشور مراجعه میکنند، این امر زمینه مناسبی را جهت انجام بررسیهای علمی یافتن راهحلهای مناسب در زمینه رفع مشکلات ناشی از همسر آزاری در این سازمان فراهم ساخته است.
مدیرکل پزشکی قانونی لرستان همسر آزاری را یک پدیده و معضل اجتماعی دانست و افزود: با بالا بردن سطح فرهنگی جامعه، مهارتهای زندگی، بهبود شرایط زندگی و نیز توجه به سنتها و احادیث بزرگان دینی و ترویج فرهنگ دینی در امر ازدواج و روابط خانوادگی و اجتماعی میتوان موارد همسر آزاری را به حداقل رساند.
یکی از مهمترین حرمتهایی که باید در خانواده حفظ شود، حرمت پدر و مادر است البته زن و شوهر هر کدام باید جهت در حرمت یکدیگر بهویژه در نزد فرزندان تلاش کنند تا فرزندانشان نیز حرمت یکدیگر و پدر و مادر را حفظ کنند اگر در یک خانواده با کوچکترین اختلاف بین زن و شوهر هر کدام سعی کنند حرمت دیگری را بشکنند تضمینی وجود ندارد که فرزندان حرمت آنها را حفظ کنند.
متاسفانه در خانوادههایی که یکی از زوجین از طرف همسرش مورد آزار قرار میگیرد درحین این اختلافها احتمال زیادی وجود دارد که با رد و بدل شدن حرفهایی حرمت آنها در نزد فرزندانشان شکسته شود که باید مواظب بود در هر اختلافی حرمتها حفظ شود.
همسر آزاری
همسرآزاری از پدیدههای اجتماعی، بدون محدودیت زمانی و مکانی است و در تمامی جوامع و فرهنگها وجود دارد.همسرآزاری در برخی موارد از طریق تنبیه بدنی زن توسط شوهر انجام میگیرد و در برخی موارد نیز آزار همسر از شیوههای دیگر صورت میگیرد.
همسرآزاری یا تنبیه بدنی زنان توسط همسران خاص جوامع عقبافتاده و کمتر توسعه یافته و یا غیر مسلمان نیست در هر جامعهای چه عقب افتاده و چه توسعه یافته و پیشرفته ممکن است شاهد آزار زنان توسط شوهرانشان یا بالعکس آزار شوهران توسط همسرانشان باشیم و میتوان گفت تنبیه بدنی بانوان ریشه بشری داشته و در شمار بیماریهای اجتماعی و ناهنجاریهای روانی است و برای درمان آن مشارکت و همفکری جامعهشناسان و روانشناسان و رهبران مذهبی لازم است.
واژه همسرآزاری که در اذهان عموم بهعنوان خشونت شوهرعلیه زن بهکار میرود، در تمام اعصار و جوامع وجود داشته است و با نهایت تأسف در جوامع امروز نیز علیرغم فضای به ظاهر طرفدار حقوق زنان رو به افزایش است.
زن از نگاه قرآن
آیاتی از قرآن کریم در رابطه با زنان و حقوق زنان از جمله ارث، مهریه، نفقه، طلاق و ازدواج نازل شده و نازل شدن سورهای بهنام «نساء» نشانگر اهمیت این مسئله از نگاه قران و اسلام است.
در آیه 34 سوره نساء آمده است: «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِّلْغَیْبِ بِمَا حَفِظَ اللّهُ وَاللاَّتِی تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِی الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَکُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَیْهِنَّ سَبِیلًا إِنَّ اللّهَ کَانَ عَلِیًّا کَبِیرًا؛ مردان سرپرست زنانند بهدلیل آنکه خدا برخى از ایشان را بر برخى برترى داده و [نیز] بهدلیل آنکه از اموالشان خرج مىکنند پس زنان درستکار فرمانبردارند [و] به پاس آنچه خدا [براى آنان] حفظ کرده اسرار [شوهران خود] را حفظ مىکنند و زنانى را که از نافرمانى آنان بیم دارید [نخست] پندشان دهید و [بعد] در خوابگاهها از ایشان دورى کنید و [اگر تاثیر نکرد] آنان را ترک کنید پس اگر شما را اطاعت کردند [دیگر] بر آنها هیچ راهى [براى سرزنش] مجویید که خدا والاى بزرگ است».
همچنین، در آیه 12 سوره نساء آمده است: «وَلَکُمْ نِصْفُ مَا تَرَکَ أَزْوَاجُکُمْ إِن لَّمْ یَکُن لَّهُنَّ وَلَدٌ فَإِن کَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَکُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَکْنَ مِن بَعْدِ وَصِیَّةٍ یُوصِینَ بِهَا أَوْ دَیْنٍ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَکْتُمْ إِن لَّمْ یَکُن لَّکُمْ وَلَدٌ فَإِن کَانَ لَکُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَکْتُم مِّن بَعْدِ وَصِیَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَیْنٍ وَإِن کَانَ رَجُلٌ یُورَثُ کَلاَلَةً أَو امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِکُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ فَإِن کَانُوَاْ أَکْثَرَ مِن ذَلِکَ فَهُمْ شُرَکَاء فِی الثُّلُثِ مِن بَعْدِ وَصِیَّةٍ یُوصَى بِهَآ أَوْ دَیْنٍ غَیْرَ مُضَآرٍّ وَصِیَّةً مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ عَلِیمٌ حَلِیمٌ».
در این آیه خداوند متعال فرموده است: «و نیمى از میراث همسرانتان از آن شما [شوهران] است اگر آنان فرزندى نداشته باشند و اگر فرزندى داشته باشند یک چهارم ماترک آنان از آن شماست [البته] پس از انجام وصیتى که بدان سفارش کردهاند یا دینى [که باید استثنا شود] و یک چهارم از میراث شما براى آنان است اگر شما فرزندى نداشته باشید و اگر فرزندى داشته باشید یک هشتم براى میراث شما از ایشان خواهد بود [البته] پس از انجام وصیتى که بدان سفارش کردهاید یا د ینى [که باید استثنا شود] و اگر مرد یا زنى که از او ارث مىبرند کلاله [=بىفرزند و بىپدر و مادر] باشد و براى او برادر یا خواهرى باشد پس براى هر یک از آن دو یک ششم [ماترک] است و اگر آنان بیش از این باشند در یک سوم [ماترک] مشارکت دارند [البته] پس از انجام وصیتى که بدان سفارش شده یا د ینى که [باید استثنا شود به شرط آنکه از این طریق] زیانى [به ورثه] نرساند این استسفارش خدا و خداست که داناى بردبار است».
روایات بسیاری از پیامبر اسلام در مورد مهربانی و عطوفت به زنان وارد شده و مردان را از زدن زنان باز داشته، مانند این روایت که پیامبر فرمود: «ایضرب احدکم المرأة ثم یظل معانقها؛ آیا زن را کتک میزنید، سپس میخواهید با او همآغوش باشید؟!»حتی در احکام فقهی برای زدن زنان که منجر به آسیب مانند کبودی بدن شود، دیه تعیین شده است.
دین اسلام زندگی خشونتبار و وضع نکبتبار زنان را در زمان جاهلیت دگرگون کرد و اینان را از زنده به گور شدن یا محرومیت از حقوق اجتماعی و مالی رهایی بخشید، نیز میان زن و مرد تبعیض (نه تفاوت) ننهاد، یعنی براساس عرف و فرهنگ زمانه، امتیازات را عادلانه میان زن و مرد تقسیم کرد.
بنابر آنچه گفتیم روا شمردن تنبیه بدنی زنان (آن هم پس از مراحلی و با شرایطی) فقط به سبب اوضاع دشوار اجتماعی است. مقصد و هدف شریعت (دین) از وضع هر حکمی، مصالح و منافع جمعی (امت) است، از اینرو در قضاوت در مورد هر حکمی میباید مصلحت جمعی را در نظر گرفته، به منافع صنف و گروهی بسنده نکرد.
دین اسلام برای نهاد خانواده در نظام اجتماعی، ارزش بسیار بالایی قائل است و آنرا عامل ایجاد سکینه و آرامش بین اعضای خانواده و جامعه میشمارد، بدین لحاظ حقوق و تکالیفی را برای اعضای خانواده معین کرده و آنها را به رعایت این موارد ترغیب و تشویق کرده است و داشتن روابط سالم و اخلاقی را در کانون خانواده مبتنی بر رهایی از خودبینی و خودخواهی و رعایت احترام متقابل، گذشت و فداکاری، ایثار و دگرخواهی، توجه به مصلحت خانواده و مودّت و رحمت قرار داده است.
از اینرو معصومین(ع) در روایات مختلف، زن و مرد را دعوت به خوشرفتاری با یکدیگر کردهاند. از پیامبر گرامی اسلام(ص) در مورد خوشرفتاری مردان با زنان روایت شده است که: «اکمل المؤمنین ایماناً احسنهم خلقاً و خیارکم خیارکم لنسائهم؛ کاملترین مؤمنان از حیث ایمان خوشاخلاقترین آنهاست و شایستهترین شما کسانی هستند که با زن خود خوشرفتارترند».
امام صادق(ع) هم در مورد خوشرفتاری زنان فرموده است: «هرگاه زنی، شب را به عبادت بیدار باشد، در حالیکه شوهرش بهخاطر پایمال کردن حقش، از او خشمگین است، تا زمانیکه او را راضی نکند، نمازش مورد قبول واقع نمیشود».
قرآن نیز در رابطه با رعایت و تقدم مصلحت خانواده میفرماید: «اگر در مواردی یکی از زوجین بعد از ازدواج، همسرش را بر اساس معیارهای خود مطلوب نداند، ولی زندگی با او را ادامه دهد و با وی خوشرفتاری نماید، خداوند به چنین فردی وعده خیر کثیر میدهد».
پیامبر اکرم(ص) همچنین فرموده است: «هر مردی که با سخنان خود، همسرش را آزار دهد خداوند از او بخشش و صدقهای را قبول نمیکند تا زن خود را راضی کند. اگرچه آن مرد روز را روزه بگیرد، شبها را شب زندهداری کند، در راه خدا برده آزاد نماید و در راه خدا جهاد کند، چنین شوهری اولین کسی است که وارد جهنم میشود».
پیامبر اکرم(ص) فرمود: «آیا به شما بگویم بدترین زنها کیست؟ زنى است که در میان خانواده خودش خوار بوده ولى نزد شوهرش تکبر مىکند، نازا و کینهتوز است، از کار زشت پرهیزى ندارد، وقتى شوهرش نیست زینت خود را به دیگران نشان مىدهد، ولى بر شوهرش امتناع مىکند، به سخن شوهرش گوش نمىکند و اطاعت او نمىنماید».
و نیز فرمود: «بهترین زنهاى شما زنى است بچهزا و مهربان و باعفت باشد، نزد خانواده - پدر و مادر - عزیز و نزد شوهر متواضع باشد، زیبائى و زینت خود را وقف شوهر کند و از دیگران بپوشاند، سخن شوهر را گوش کند و از او اطاعت نماید».
راهکارهای مذهبی
اعتقادات مذهبی در کاهش برخوردهای تند در خانواده مؤثر است. اعتقاد به فرامین الهی و احادیث ائمه اطهار میتواند بهعنوان نگهبان رفتار انسان را کنترل کند. در اسلام، حقوق زن و مرد بهخوبی مشخص شده است همچنانکه حضرت علی(ع) میفرماید: «جهاد زن، نیکو شوهرداری کردن است و پیامبر(ص) نیز میفرمایند: «بهترین مردان شما کسانی هستند که با همسر خود با اکرام برخورد نمایند در چنین زندگی مشکلات به آسانی از طریق گفتوگو برطرف خواهد شد.
شوهرآزاری
باید توجه داشت همسرآزاری فقط مختص به زنان نیست گاهی هم اتفاق میافتد که یک زن با روشها و رفتارهایی موجبات آزار شوهر خود را فراهم آورد و با انجام برخی کارها باعث میشود حرمت همسر وی بهعنوان پدر، در نزد فرزندانش شکسته شود.در تعریف «شوهرآزاری» گفته میشود: رفتاری آزار دهنده از سوی زن علیه شوهر که در محیط خانواده بهوقوع میپیوندد و حقوق او را پایمال میکند، البته ممکن است جنبه روانی، جنسی، اقتصادی، جسمی داشته باشد.
شوهرآزاری میتواند ابعاد و مصادیق مختلفی مثل تخریب حیثیت و آبروی شوهر، شکستن حرمت پدر در نزد فرزندان، فحاشی و انتساب صفات ناشایست، عدم توجه به خواست و انتظارات شوهر، تبعیض بین خویشاوندان خود و شوهر، بزرگنمایی مسائل جزئی، مقایسه نامناسب همسر با سایر مردان و مسائلی از این حیث داشته باشد.
بعضی از خشونتهای زنان، به روح و روان شوهر آسیب میرساند و او را تحت فشارهای روحی و روانی قرار میدهد. معمولاً این نوع آزردگی، شیوع بیشتری داشته و بهصورت غیرمستقیم اثرات مخربی برجای میگذارد.
یکی از بارزترین مصادیق آزار روانی مردان در خانواده، از بین بردن حرمت و احترام نقش پدری آنهاست. رفتارهای اهانتآمیز و پرخاشگرانه از سوی زن در نزد فرزندان، میتواند اقتدار و ابهت پدر را در محیط خانواده مخدوش کند و ضمن شکستن غرور و شخصیت وی، عزت نفس او را لگدمال نماید، در حالیکه توصیههای مؤکد دینی در راستای تقویت توانمندی و نظارت پدر در خانواده، به جهت حفظ استحکام بنیان خانواده و ممانعت از کجرویهای اعضای خانواده میباشد.
برخی از زنان دائماً همسر خود را با همسر بستگان یا همکاران و دوستان خود مقایسه میکنند و در این شرایط تنها جنبههای منفی شوهر خود را میبینند و آنها را برجسته میکنند و بهدنبال آن، خود نیز احساس کمبود و محرومیت در زندگی مینمایند.
در چنین شرایطی، تفاوتهای فردی و فرصتهای نابرابر افراد مورد توجه قرار نمیگیرد. با ادامه این روش، بهتدریج زبان به شکایت و اعتراض گشوده و امتیازات دیگران را به رخ شوهر میکشند و با گفتار و کردار خود، موجب اذیت و آزار شوهر میشوند.
از جمله مسائلی که لازم است هر یک از زوجین برای استحکام بنیان خانواده بدان توجه کنند، چشمپوشی از مسائل جزئی و کماهمیتی است که در زندگی زناشویی پدید میآید. در حالیکه برخی از زنان در قبال این مسائل حساسیت بیش از اندازه داشته و آنها را بهعنوان مسائلی بزرگ و مهم جلوه میدهند؛ در نتیجه نمیتوانند برای حل آنها برخورد مناسبی داشته باشند و موفقیتی کسب کنند.
یکی از وظایف اساسی زن، به جهت نقش آن درجلوگیری از انحرافات اخلاقی همسر، ارضای نیاز جنسی شوهر است، زیرا تأمین این نیاز ضمن آنکه یکی از کارکردهای اصلی خانواده محسوب میشود، از آلودگیهای اخلاقی و جنسی افراد جامعه جلوگیری میکند.
در برخی از موارد، اجتناب همسر از انجام این وظیفه، میتواند مرد را به جهت مواجهه با زنان دیگر و تحریک غریزی، دچار عصیان و گناه کند و یا در اثر مقاومت و خودداری از ارضای نامشروع، با مشکلات روحی و روانی مواجه نماید، بهویژه اگر چنین رفتاری در سالهای اولیه ازدواج رخ دهد که تمایل همسر به برقراری ارتباط جنسی بیشتر است، اثرات تخریبی محرومیت جنسی بیشتر خواهد بود. از اینرو در اسلام مسأله تمکین زن از شوهر در هنگام نیاز مرد، از حقوق شوهر محسوب میشود.
باید توجه داشت که رفتارهای خشن زنان با مردان ممکن است در نهایت صورت جنایی پیدا کند و به همسرکشی بیانجامد. به همین دلیل است که کارشناسان معمولاً حل مشکلات را بهصورت ریشهای و مستمر و در طول زمان پیشنهاد میکنند.
تشکیل 818 پرونده مربوط به همسرآزاری در پزشکی قانونی لرستان
حمیدرضا نظیفی، مدیرکل پزشکی قانونی لرستان در رابطه با همسرآزاری، گفت: در شش ماه نخست سالجاری 818 فقره پرونده همسر آزاری اعم از زن آزاری و شوهر آزاری در پزشکی قانونی لرستان تشکیل شده است که این آمار در مقایسه نسبت به مدت مشابه سال قبل تغییری نداشته است.
وی بیان کرد: با توجه به اینکه در اغلب موارد مربوط به همسر آزاری زوج یا زوجه به محاکم قضایی و پزشکی قانونی مراجعه نمیکنند، آمار دقیقی از میزان همسر آزاری در دست نیست و بر اساس آمار مراجعهکنندگان به مراکز پزشکی قانونی استان در شش ماه نخست امسال، از 818 مورد همسر آزاری ثبتشده814 مورد زنان و چهار مرد شاکی بودند.
نظیفی با بیان اینکه در مدت مشابه سال گذشته نیز 818 مورد پرونده همسر آزاری در مراکز پزشکی قانونی لرستان ثبت شد، تصریح کرد: از مراجعین همسر آزاری در شش ماه نخست سال گذشته نیز 806 زن و 12 مرد شاکی بودهاند.
وی با اشاره به کاهش شوهر آزاری بیان کرد: در حالی این موضوع امسال با کاهش مواجه بوده که بهطور معمول مردان بابت آن به پزشکی قانونی و دستگاه قضایی مراجعه نمیکنند.
عضو شورای قضایی استان لرستان افزود: همسر آزاری به شکلهای مختلف در جوامع بروز میکند و در هر خانوادهای با هر شرایط و موقعیت اجتماعی ممکن است نمونهای از همسر آزاری وجود داشته باشد. همچنین شوهر آزاری بیشتر در قالب پرخاش کلامی بروز میکند و به طور طبیعی در این حالت پزشکی قانونی نمیتواند مرجعی برای تشخیص و تشکیل پرونده باشد.
وی گفت: از آنجاییکه افراد آزاردیده برای انجام معاینات و تعیین نوع صدمهها به سازمان پزشکی قانونی کشور مراجعه میکنند، این امر زمینه مناسبی را جهت انجام بررسیهای علمی یافتن راهحلهای مناسب در زمینه رفع مشکلات ناشی از همسر آزاری در این سازمان فراهم ساخته است.
مدیرکل پزشکی قانونی لرستان همسر آزاری را یک پدیده و معضل اجتماعی دانست و افزود: با بالا بردن سطح فرهنگی جامعه، مهارتهای زندگی، بهبود شرایط زندگی و نیز توجه به سنتها و احادیث بزرگان دینی و ترویج فرهنگ دینی در امر ازدواج و روابط خانوادگی و اجتماعی میتوان موارد همسر آزاری را به حداقل رساند.
ناشناس
| 
۰۹:۵۳ - ۱۳۹۵/۰۸/۱۷
پاسخ
آخه این چه نوع تیتر زدنه؟ یعنی از این گزارش یه تیتر جداب تر در نمی اومد؟ کمی سلیقه هم بد نیست. ایکنا دقت کن 
