کد خبر: 3548200
تاریخ انتشار : ۰۳ آذر ۱۳۹۵ - ۱۵:۵۳
یادداشت واره/ یدالله مشهور:

تنها 10 درصد از مؤسسات قرآنی خودکفا هستند

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: برخی از مؤسسات قرآنی توانسته‌اند، امکانات و تجهیزات لازم و فضای مناسبی برای فعالیت‌های خود فراهم کنند و با ارئه برنامه‌های متنوع و فعالیت‌های متعدد قرآنی و جذب مخاطبان متعدد تا حدودی روی پای خود بایستند و خودکفا باشند.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) به نقل از«اتقان نیوز»، یدالله مشهور، معاونت امور تشکل‌های و مجامع اتحادیه تشکل‌های قرآن و عترت کشور، در یادداشتی در خصوص راهکارهای استقلال مالی مؤسسات قرآنی، به بیان خدمات مؤسسات و ابعاد فعالیت خودجوش فرهنگی این مراکز و آثار این نوع فعالیت‌ها برای نظام، پرداخته و در ادامه به بیان ضرورت حمایت از این مراکز فرهنگی می‌پردازد.
متن این یادداشت به شرح ذیل است:
عشق و علاقه دیرینه ملت بزرگ ایران به قرآن و اهل بیت (ع) موجب آن شد تا پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی بسیاری از مشتاقان مبادرت به تأسیس تشکل‌ها، مراکز و مؤسسات قرآنی کنند.
حاصل این همت و تلاش بزرگ مردمی وجود بیش از 5000 مؤسسه قرآنی و بیش از 2000 شعبه مؤسسات در سراسر کشور است که ما امروز شاهد فعالیت قرآنی آن‌ها هستیم.
خوشبختانه این مؤسسات و شعب فعال آن‌ها توانسته‌اند علاوه بر ترویج و گسترش فعالیت‌ها و آموزش‌های قرآنی وسیع در عرصه‌های مختلف و همه گروه‌های سنی برای بیش از 150 هزار نفر از نیروهای تحصیل‌کرده، خلاق و مبتکر و علاقه‌مند قرآنی اشتغال‌زایی کنند که عمده بار مالی آن بر عهده مردم است، اگر به طور متوسط به هر یک از این 150 هزار نفر، تحصیل‌کرده تقریباً جوان، از طرف مؤسسات قرآنی مردمی با احتساب بیمه و مالیات ماهیانه 1 میلیون تومان پرداخت شود، ماهیانه از طرف مؤسسات قرآن و عترت مبلغ 150 میلیارد تومان به دولت جمهوری اسلامی کمک می‌شود. (یعنی مؤسسات قرآنی با اشتغال‌زایی برای بیش از 150 هزار نفر، بار بسیار سنگینی را از روی دوش دولت برداشته و به آن کمک کرده اند)، اما مطلب بسیار مهم‌تر اینکه مؤسسات قرآن و عترت با اجرای هزاران برنامه و فعالیت و طرح در زمینه قرآن و عترت سالانه میلیون‌ها نفر را با مفاهیم و معانی و تفسیر قرآن و آموزه‌های حیات بخش آن آشنا و آموزش می‌دهند و از بروز آسیب‌های اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی و ... در کشور جلوگیری می‌کنند و این اقدامی است که از عهده هیچ دستگاه آموزشی بر نمی‌آید.
با نگاه آماری به رده‌های سنی، جنسیتی و تحصیلی ملاحظه می‌شود که بیش از 80 درصد مدیران و مسئولان موسسات در رده سنی بین 30 تا 35 سال هستند، همچنین بیش از 75 درصد این مدیران، مسئولان و مربیان و مدرسان قرآنی مؤسسات، از بانوان هستند و مدرک تحصیلی بالای 85 درصد از نیروهای مؤسسات نیز لیسانس و بالاتر از آن است.
در یک نظرسنجی که در خصوص آسیب‌های مربوط به اجرای فعالیت‌های قرآنی از 300 نفر از مدیران مؤسسات قرآنی سراسر کشور به عمل آمد بالاترین فراوانی پاسخ‌ها مربوط به گویه‌ها و گزارهای زیر بود.
 
1-  مشکلات مربوط به نداشتن و عدم دسترسی به ساختمان و فضای آموزشی و تجهیزات کافی و مناسب به – روز
 
2- مشکلات ناشی از عدم حمایت مالی مؤثر توسط دستگاه‌های ذی ربط
 
3- آسیب‌های ناشی از عدم مشارکت‌های مردمی و استقبال ضعیف مخاطبین از فعالیت‌های قرآنی
 
این امر بیانگر وجود یک چالش اساسی برای ادامه کار و حیات موسسات و فعالیت‌های قرآنی است.
 
مطلب دیگر نگاه ما به هزینه‌های متوسط ماهانه مؤسسات و میزان درآمد آن‌ها و مقایسه این دو با هم است.
 در یک بررسی که در این زمینه صورت گرفت سر جمع متوسط هزینه‌های مؤسسات در ده عنوان اصلی هزینه‌ها مانند اجاره بها، هزینه‌های انرژی، ملزومات غیر سرمایه‌ای هزینه‌های آموزشی و کمکـ آموزشی، حق الزحمه اساتید، حقوق و دستمزد کارکنان و .... هر مؤسسه به طور متوسط ماهانه 7 میلیون تومان هزینه دارد و متوسط درآمدهای مؤسسه در 8 شاخص درآمدی مانند درآمدهای ناشی از کلیه فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی، تبلیغی و ترویجی درآمدهای ناشی از کلیه امور تولیدی مکتوب و غیرمکتوب، درآمدهای ناشی از کلیه امور مربوط به تبرعات و خیرین جمعاً به حدود 3.5 میلیون تومان در ماه می‌رسد.
با مقایسه دو رقم هزینه‌ها و درآمدهای مؤسسات، به کسری 3.5 میلیون تومانی ماهانه می‌رسیم، یعنی مؤسسات علی رغم تمام تلاش‌های خود فقط 50 درصد هزینه‌های ضروری خود را می‌توانند تأمین کنند، تا چه رسد به سود و منفعت.
در ادامه به دسته بندی مؤسسات از نظر توانمندی درامدی و خودکفایی و خوداتکایی می‌پردازیم.
دسته اول مؤسساتی هستند که در سال‌های اولیه انقلاب و یا حتی برخی قبل از انقلاب تأسیس شده و در طول زمان توانسته‌اند با ارائه برنامه‌های متنوع قرآنی به جذب مخاطب پرداخته و به درجه ای از خودکفایی برسند، عمده این موسسات در تهران و مراکز استان‌های بزرگ چون فارس، آذربایجان، اصفهان، خراسان رضوی، یزد و... قرار دارند.
 البته این نکته را باید یادآور شویم که خود این موسسات هم در سال‌های قبل از حمایت‌های بسیار بالای متولیان قرآنی استفاده کرده اند و با استفاده از همین کمک‌ها توانسته‌اند به خرید ساختمان و یا تجهیز فضای مورد نیاز خود بپردازند.
این دسته از مؤسسات در شرایط حال، خودکفا بوده و کمتربه حمایت نیاز دارند. حتی بعضی از آن‌ها می‌توانند معین و حامی چند مؤسسه کوچک درمناطق کمتر توسعه یافته قرار گیرند. البته تعداد این مؤسسات در سطح کشور کمتر از 100 مؤسسه است.
دسته دوم مؤسساتی هستند که در دهه هفتاد آغاز به فعالیت کردند و بیشتر در شهرهای بزرگ هستند.
این مؤسسات تقریباً توانسته‌اند امکانات و تجهیزات لازم و فضای مناسبی برای فعالیت‌های خود فراهم نکرده و با ارئه برنامه‌های متنوع و فعالیت‌های متعدد قرآنی و جذب مخاطبان متعدد تا حدودی روی پای خود بایستند و خودکفا باشند البته این دسته هم بی نیاز از حمایت نیستند تعداد این مؤسسات نیز در سطح کشور حدود 10 درصد کل مؤسسات است.
دسته سوم موسساتی هستند که در دهه هشتاد ثبت شده و آغاز به کار کرده اند یعنی از سال 1380 تا 1387 که تعدادشان حدود 20 درصد کل مؤسسات است.
 این دسته به جز تعداد بسیار معدودی از ان ها اوضاع متوسطی از نظر فضا، امکانات و تجهیزات دارند، اما، فعالیت‌های قرآنی خوبی دارند در حالی که بی نیاز از حمایت مالی نیستند این دسته از مؤسسات در مناطق مختلف کشور پراکنده شده‌اند.
دسته چهارم مؤسساتی هستند که در فاصله سال‌های 88 تاکنون با توجه به شکل گیری نهادهای متولی قرآنی از جمله معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شورای توسعه فرهنگ قرآنی و... و ایجاد فضای مناسب برای انجام فعالیت‌های قرآنی و خیز مشتاقان و علاقه‌مندان برای تأسیس موسسات قرآن و عترت تأسیس شده‌اند.
 تعداد آن مؤسسات به حدود 65 درصد کل مؤسسات می‌رسد و بسیاری از آن‌ها در مناطق محروم، مرزی و نقاط پرخطر فرهنگی و روستاها و شهرهای کوچک و حتی حاشیه شهرهای مختلف هستند، این این طیف عظیم از موسسات که لبیک گویان به عرصه خدمت به قران و نشر معارف آن پرداخته‌اند دل را به وعده و وعیدهای مسئولان خوش کرده و با رشادت به جهاد قرآنی خود ادامه می‌دهند تا فضای جامعه را به عطر قرآن عطرآگین و مردم هر کوی و برزن را با معارف قرآن و سیره اهل بیت (ع) آشنا و زمینه عمل به آن‌ها را در جامعه فراهم نمایند.
اما چندسالی است که با بی‌مهری مسئولان کشور مواجه شده و حمایتی جدی از آن‌ها نشده است.
آنچه تا کنون در این نوشتار بیان شده است به این خاطر بود که با قاطعیت و با دلیل اثبات نماییم که نظام جمهوری اسلامی (مجلس و دولت) باید از برنامه‌ها و فعالیت‌های قرآن و عترت کشور مصوب و به ویژه از مؤسسات قرآن و عترت حمایت نمایند. 
زیرا به فرموده رهبر عظیم الشان حضرت آیت الله خامنه ای ((اشاعه و ترویج فرهنگ قرآنی سنگین‌ترین مسئولیت نظام اسلامی است))
 1-  قانون مالیات‌های مستقیم و دیگر اصول مربوط به امور مالیاتی و مفاد بند (ل) ماده 139، بخشودگی برای موسساتی که تاکنون موفق به تکمیل و ارسال اظهارنامه‌های مالیاتی نشده‌اند و تعیین یک فرصت کافی جهت رفع این چالش‌ها برای همه موسسات.
 2- تغییر و اصلاح و اطلاع رسانی و اجرای ماده 20 و سایر موارد طرح حمایت از موسسات قرآنی و فرهنگی و مساجد در خصوص معافیت آن‌ها از پرداخت هزینه‌های انشعاب و مصرف آب، برق، گاز و .... ارائه چند مدل و الگوی متفاوت به منظور تطبیق شرایط مؤسسات با این الگوها و مدل‌ها و تسهیل در معافیت‌ها، هم اکنون این موضوع یکی از مشکلات اساسی و مهم موسسات مردمی است.
3-  موضوع تخفیف و معافیت بیمه کارکنان شاغل و مربیان و مدرسان مراکز و مؤسسات قرآنی طبق ماده 5 این قانون، بر اساس این ماده از قانون بیمه «از 23 درصد حق بیمه سهم کارفرما، باید فقط 3 درصد آن توسط مؤسسات پرداخت و 20 درصد آن از محل ماده 5 توسط خود بیمه تأمین گردد»، هم اکنون در قریب به اتفاق مؤسسات از این تخفیف و بخشودگی به دلیل وجود نا هماهنگی در امور بیمه‌ها استفاده نمی‌شود.
4- به استناد ماده 15 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مساجد، کانون‌های فرهنگی ورزشی مساجد و بسیج، از هزینه‌های نظام مهندسی در هنگام ساخت و ساز معاف هستند. این معافیت باید الزاماً در مؤسسات قرآن و عترت  نیز اعمال گردد.
5- به استناد مصوبه هیئت وزیران 50 درصد از هزینه‌های ساخت و ساز مراکز فرهنگ و هنری_ کانون‌های ورزشی جوانان بسیج و مساجد باید از طرف مراکز و ذی ربط تأمین گردد، این مصوبه باید جهت مؤسسات قرآن و عترت از طرف همان متولیان اعمال و تأمین گردد.
 6- به استناد نقشه جامع شهرها، در هر شهر و منطقه به ویژه در مناطق و شهرک‌های جدید التاسیس فضایی با کار بری فرهنگی لحاظ می‌شود که باید بخشی از این فضا در اختیار مؤسسات قرآن و عترت که آمادگی ساخت و ساز دارند، قرار گیرد.
7- باید کلیه شهرداری‌ها به استناد یک دستورالعمل سراسری موظف گردند تا به کلیه هزینه‌هایی که برای صدور پروانه ساختمان از طریق شهرداری‌ها وصول می‌شود در خصوص مؤسسات قرآن و عترت معافیت ویژه قائل شوند. علاوه بر این معافیت از آنجایی‌که تمام شهرداری‌ها بودجه‌های خاصی برای فعالیت فرهنگی و قرآنی دارند، باید ساز و کاری فراهم گردد تا با تعامل مشترک این بودجه به مؤسسات قرآنی جهت اجرای فعالیت‌های قرآنی شهرداری و از طریق برون سپاری، تعلق گیرد.
8- همان‌گونه که مؤسسات و مراکز فرهنگی و هنری از 50 درصد هزینه‌های پستی معاف هستند، موسسات قرآن و عترت نیز باید شامل این معافیت پستی شوند.
 9- از آنجایی که درآمدهای مالیاتی باید طرف هزینه‌های عمومی در کشور شود و فعالیت‌های فرهنگی و قرآنی یکی از موارد مهم و اساسی خدمات عمومی و در جهت رشد و تعالی و سلامت اجتماعی جامعه و خانواده است باید بخشی از درآمد مالیاتی به فعالیت‌های قرآن و عترت در موسسات مردمی اختصاص یابد.
10- تعریف بسته‌های حمایتی مشخص و اختصاص آن به مؤسسات به صورت سالانه مستمر
11- پایش و تجمیع مؤسسات کوچک در مناطقی که شرایط فعالیت برای آن‌ها محدود است و ایجاد یک مؤسسه توانمند و قوی با شرایط بهتر و مطلوب تر در چنین شرایطی امکان حمایت از موسسه جدید آسان تر و عملی تر خواهد بود.
captcha