غافلگیری ناشر برای شاعر/ احتشامی: من یک شاعر شهر گریزم
سی و سومین «شب شاعر» اختصاص به بزرگداشت خسرو احتشامی داشت که او گفت: من یک شاعر شهر گریزم، افرادی که با غزلهای من روبرو میشوند فضای روستایی را میبیند چون از کودکی با اسب و تیر و تفنگ بزرگ شدم و اینها در ذهنیت من جای دارد.
* اسماعیلی: استاد احتشامی در سن 16 سالگی در وادی ادبیات گام نهاد
بر اساس این گزارش، رضا اسماعیلی از شاعران کشورمان با بیان اینکه استاد
احتشامی از غزلسرایان بزرگی است که در غزل فریاد عالمگیر دارد، ابراز داشت:
وقتی غزلهای رنگین استاد احتشامی را می خوانیم مینیاتورهای ایرانی یا
شاهکارهای استاد فرشچیان را در آنها میبینیم. در این اشعار ظرافتهای زندگی
و هنر ایرانی اسلامی دیده میشود.
به گفته اسماعیلی، استاد احتشامی در سن 16 سالگی در وادی ادبیات گام نهاد
«حماسه حریر» اولین اثر وی است که با مقدمه استاد گرمارودی منتشر شد.
این شاعر همچنین با بیان اینکه غزلهای او در واقع راه را برای نسلی از
جوانان شاعر باز کرد تا با این زبان مدرن و معاصر دست به خلق غزلهایی با
این سبک و سیاق داشته باشد. این اتفاق باعث شده بسیاری از شاعران ما تحت
تاثیر استاد باشند.
وی با بیان اینکه استاد احتشامی شاگرد مکتب حافظ و صائب است و در غزل بلند آوازه شناخته شده است، گفت: وی متاثر از سبک افغانی است ولی این سبک به لهجه امروز باکدها و کلیدهای نسل امروز همخوانی دارد و با ذوق انسان امروز مطابقت میکند و به قول آقای بیابانکی غزلهای احتشامی نیمایی است. او از قابلیتهای گفتمان نیمایی استفاده کرده و در حالی که قالب اشعارش کلاسیک است ولی گویش نیمایی و زبان نیمایی را آثار او به ذهن متبادل میکند.
وی همچنین با بیان اینکه استاد احتشامی به اصفهان تعلق خاطر دارد و یک مجموعه از غزلهای وی به گویش اصفهانی چاپ شده، گفت: بارون و با رفتن نام این مجموعه غزل است که منتشر شده اما در کنار تالیف او در دانشگاه نیز مشغول به تحصیل است.
اسماعیلی همچنین ضمن بیان اینکه بهره او از ایل قشقایی در غزلها نشاندهنده اصالتش است، گفت: در عین حال دایره تاثیرگذاریاش منحصر به اصفهان نشده و شاعران امروز از زبان او بهره بردند. احتشامی انسانی شاعر و شاعری انسان است.
* امینی: اساتید معتقدند ادب نفس بر ادب درس مقدم است
در ادامه اسماعیل امینی با تاکید بر این مطلب که بزرگانی هستند که ابعاد شخصیتی و کار علمی و هنری آنها تاثیرگذار است به گونهای که یک صفت نمیتوانیم برای آنها به کار ببریم، گفت: زمانی درباره یکی از بزرگان تعبیری تحت عنوان فرهنگستان یک نفری را به کار بردند برخی بزرگان مثل موسوی گرمارودی، استاد آهی و آقای احتشامی به تنهایی یک فرهنگستان هستند هم کار علمی، پژوهشی،خلاقانه و آموزشی میکنند.
امینی ضمن بیان اینکه مهمترین راهی که برای انتقال تجربه و دانش داریم همین امر است، گفت: اگرچه امروز تقسیمبندیهای بسیاری صورت گرفته ولی ارتباط انسانی بسیار مهم است. اساتید بزرگ وقتی درس میدادند در ابتدای تدریس میگفتند ادب نفس بر ادب درس مقدم است. هر که میخواهد چیزی را بیاموزد باید نقش خود را بیاموزد که مهارش به دست عقل باشد.
به گفته این شاعر تجربه سالیانی که هم شاعری هم معلمی کردم این است اگر میخواهیم حرفمان تاثیرگذار باشد تنها از طریق آموختن فنون بلاغت به آن نخواهیم رسید. بلکه باید ببینم اندوخته و آموختههای ما چه تاثیری بر رفتار و سلوک ما میگذارد. وقتی درباره احتشامی صحبت باشد با سربلندی میگوییم آنچه در کتابهای تاریخ ادبیات درباره اساتید برجسته آمده اینها فقط آرزوها و تصورات ذهنی نبوده است. زیرا بزرگانی همانند او موسوی گرمارودی، اسرافیلی و آهی گواهانی هستند تا ما بگوییم آنچه در شعر شنیده و در کتابها خواندهایم تجربیات عینی افراد بوده که در طی کمالات انسانی محقق شدند.
* اسفندقه: استاد احتشامی به من گفت شعر را ترک نکن زیرا شعر عزیز است
در ادامه مرتضی امیری اسفندقه در سخنانی کوتاه ضمن بیان اینکه شعر احتشامی دست مرا از دوران نوجوانی و 19 سالگی گرفت، گفت: او به من گفت شعر را ترک نکن زیرا شعر عزیز است و شعر احتشامی از جمله اشعاری است که در خانه من از سوی تمامی اعضای خانواده حفظ شده است.
وی با اشاره به اخفانیه میان خود و استاد احتشامی گفت: باید او را استاد خطاب کنم هر چند میان ما اخفانیهای سروده شده است. کودکانگی ناب، فروغگانگی ناب و نماز بیادعا در اشعار او جریان دارد.
* غافلگیری ناشر برای شاعر
پرویز بیگی حبیبآبادی با اعلام یک خبر ضمن اشاره به رونمایی موقت مجموعه شعر استاد احتشامی تحت عنوان اینکه عاشق منم یا قناری گفت: این کتاب هفته پیش مجوز گرفت و در حال حاضر در انتظار ویرایش نهایی استاد است اما برای رونمایی اولیه نسخهای از آن را به این مراسم آوردم.
آهی در بخشی از سخنان خود عنوان کرد: افلاطون، شاعر را انسانی مقلّد طبیعت میداند، اما بسیاری در نقد او عنوان میکنند که شاعر نه تنها مقلّد بلکه دستیار طبیعت است. از سوی دیگر ما مفتخریم که شعر، یگانه عاملی است که هویت ملی ما را به نمایش میکشد. در سرزمین ما که استبدادزدگی، تاریخی هزاران ساله دارد، شعر توانسته هویت بیابد و اصالت ما را به ما نمایش دهد. اینگونه است که بزرگان دیگر در تعریفشان از شعر در سرزمین ما به این مسئله اشاره میکنند و البته در کنار آن، از عاملی به نام «خیالانگیزی» نیز یاد میکنند.
وی در ادامه با اشاره به خسرو احتشامی و اشعار او گفت: به باور من در 1200 سال عمر شعر فارسی هرگز این جریان به مانند این دو دهه اخیر دارای اعتلا و اوج نبوده است. این مسئله را هم از نظر کیفیت و هم از نظر کمیت عنوان میکنم و در کنار آن میگویم که چه بخواهیم و چه نخواهیم بدون در نظر گرفتن دهه 50، استاد احتشامی را باید تأثیرگذارترین شاعر روزگاران خود طی دهههای اخیر بدانیم.
* آهی: در سرزمین ما استبدادزدگی، تاریخی هزاران ساله دارد، شعر توانسته هویت بیابد و اصالت ما را نمایش دهد
حسین آهی در این مراسم با اشاره به خسرو احتشامی و اشعار او گفت: مفتخریم که شعر، یگانه عاملی است که هویت ملی ما را به نمایش میکشد. در سرزمین ما که استبدادزدگی، تاریخی هزاران ساله دارد، شعر توانسته هویت بیابد و اصالت ما را نمایش دهد. اینگونه است که بزرگان دیگر در تعریفشان از شعر در سرزمین ما به این مسئله اشاره میکنند و البته در کنار آن، از عاملی به نام «خیالانگیزی» نیز یاد میکنند؛ به باور من در 1200 سال عمر شعر فارسی هرگز این جریان به مانند این دو دهه اخیر دارای اعتلا و اوج نبوده است. این مسئله را هم از نظر کیفیت و هم از نظر کمیت عنوان میکنم و در کنار آن میگویم که چه بخواهیم و چه نخواهیم بدون در نظر گرفتن دهه 50، استاد احتشامی را باید تأثیرگذارترین شاعر روزگاران خود طی دهههای اخیر بدانیم.
سخنران بعدی این مراسم سید علی موسوی گرمارودی شاعر و مترجم قرآن کریم و نهجالبلاغه بود.
* گرمارودی: شاعران بزرگ تنها زمانی شاعرند که در تصرف شعر باشند
موسوی گرمارودی در این مراسم مقاله بلندی را در توصیف شعر و ادبیات خسرو احتشامی قرائت کرد.
وی در بخشی از این مقاله بلند عنوان کرد: در میان شاعران فارسی میتوان سه دسته را متمایز از یکدیگر قرار داد؛ دسته اول معناگرایان که شعر ابزاری برای ابلاغ معانی مد نظرشان بوده است، دسته دوم شاعرانی که تنها به فرم و قالب برای بیان دل بسته بودند و دسته سوم شاعرانی که معنا را با الفاظ فاخر بیان کردهاند و به باور من آقای احتشامی از دسته سوم است؛ یعنی از شاعرانی که شعر به سراغشان میآید، نه اینکه آنها به سراغ شعر بروند، همانند آن چیزی که ما در حافظ میبینیم.
این استاد ادبیات با بیان این مطلب که شاعران بزرگ تنها زمانی شاعرند که در تصرف شعر باشند و شعر به سراغ آنها بیاید؛ گویی که شعر ناب تنها کشف رابطهای است که شاعر آن را دیده است، تصریح کرد: به باور من برخی از غزلهای آقای احتشامی به خاطر روایی بودن به صورت یکپارچه و تصویری بودن، به گونهای سروده شده که این تصاویر، تمام غزل را دربر میگیرد که این اتفاق به باور من بسیار قابل توجه است.
موسوی گرمارودی همچنین از قصد خود برای تهیه گزیدهای از تمامی دفاتر شعری خسرو احتشامی و انتشار آنها خبر داد.
* احتشامی: من یک شاعر شهر گریزم
خسرو احتشامی در پایان این نشست که برای یک عمر شاعرانگیاش برگزار شده بود، گفت: من یک شاعر شهر گریزم، افرادی که با غزلهای من روبرو میشوند فضای روستایی را میبیند چون از کودکی با اسب و تیر و تفنگ بزرگ شدم و اینها در ذهنیت من جای دارد.
وی افزود: خاندان من حدود 500 سال پیش با توجه به اسناد خانوادگی که ایرج افشار آنها را بررسی کرد به اصفهان آمدند. در میان اسناد فرمان شاه عباس با مهر دیده میشود که برای پدران من فرستاده است.
احتشامی همچنین با بیان اینکه نگاههای شاعرانه از کودکی آغاز میشود مثل موسیقی، افزود: من در خانوادهای بزرگ شدم که این مسائل در آن بود. شبهای زمستان در کنار خانواده مثنوی و نظامی میخواندیم و من در محیطی بزرگ شدم که زندگی ایلی و روستایی صورت میگرفت و به رسومات پایبند بودیم.
وی با بیان اینکه به درس دل نمیدادم اما با اساتید بزرگی همدوره بودم، گفت: آرام آرام با اساتید بزرگ آشنا شدم و به راه ادامه دادم. سربازی رفتم. بعد از آن چند سال راهی هند شدم. حدود 7 ماهی به کارگردانی پرداختم و نهایت در جواهر لعل ساکن شدم. پس از مدتی برگشتم و ازدواج کردم. من فارغالتحصیل تاریخ هستم اما در رشته فلسفه در مقطع کارشناسی ارشد درس را رها کردم. اما جوانان باید شعر را جدی بگیرند.
