فخاری تأکید کرد:
ارتباطات اجتماعی قرآنی همچنان خالی از دغدغه
گروه فعالیتهای قرآنی: استاد دانشگاه اراک در نشست «گفتمانسازی سبک زندگی قرآنی» گفت: هنوز ارتباطات اجتماعی قرآنی علی رغم آسیبهای جدی که وجود دارد به عنوان دغدغه یا مسئله مطرح نشده است و تا زمانی که این اتفاق نیفتد به دنبال راه حل نیز نخواهیم رفت.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، نشست «گفتمانسازی سبک زندگی قرآنی» از طرحهای مصوب شورای توسعه فرهنگ قرآنی استان مرکزی، به همت جهاد دانشگاهی و مشارکت ایکنا با محور ارتباطات اجتماعی با حضور سعید فخاری، سرپرست امور پردیسهای دانشگاه فرهنگیان در استان مرکزی و استاد دانشگاه اراک برگزار و بخش اول آن منتشر شد. بخش پایانی نشست به شرح زیر است.
فخاری با تأکید بر اینکه باید نحوه زیستن و مهارت زندگی آموزش داده شود گفت: وقتی درباره آموزش صحبت میکنیم فکر به سمت کلاس، درس و معلم میرود، همیشه این طور نیست، خیلی از آموزشها غیرمستقیم اتفاق میافتد، یعنی آموزشهای دینی هم وقتی موفق هستند که غیرمستقیم باشند، مثلاً وقتی امام صادق(ع) میفرماید:«قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ(ع) كُونُوا دُعَاةَ النَّاسِ بِغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ لِيَرَوْا مِنْكُمُ الِاجْتِهَادَ وَ الصِّدْقَ وَ الْوَرَع» یا «کونوا دعاه الناس باعمالکم» یعنی این رفتار فرد است که به دیگران میگوید چه کاری خوب است و چه کاری بد؛ یعنی آموزش غیرمستقیم.
وی ادامه داد: در واقع ما یک تربیت داریم، یک کنترل بین این دو فرق است، امروز شاهد جابجایی در جایگاه کنترل و تربیت هستیم همه معتقدند آموزش و پرورش یا رسانه ملی وظیفه تربیتی دارد اما آنچه اتفاق میافتد کنترل است. تربیت یعنی اینکه زمینهها را فراهم کنیم تا فرد از درون خودش رشد کند یعنی آنچه خوبی در وجود دارد به فعلیت برسد از جمله همین روابط اجتماعی که مبتنی بر قرآن است، ولی کنترل یعنی نظارت بر اینکه فرد چه کاری انجام میدهد و جنبه تربیتی ندارد تا زمانیکه رفتار ما جنبه کنترلی داشته باشد در ایجاد رفتار قرآنی موفق نخواهیم بود.
استاد دانشگاه اراک افزود: اگر به رفتار پیامبراکرم(ص) نگاهی بیاندازیم میبینیم که کسی در سلام کردن بر ایشان پیشی نگرفت، این در حالی است که آغاز روابط اجتماعی سلام است، سلام نامی از نامهای خداوند است.« اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَ مِنْكَ السَّلاَمُ وَ لَكَ السَّلاَمُ وَ إِلَيْكَ يَعُودُ السَّلاَمُ». یا مثلاً از نشانههای عباد الرحمن در این آیه آمده«وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً »(الفرقان/63) یعنی آنهایی که بندگان ویژه خداوند هستند دو ویژگی منحصر به فرد دارند اول اینکه متواضعانه در روی زمین راه میروند دوم اینکه اگر با آدمی مواجه شوند که حرف بیربطی به آنها زد به سلامت از کنارش رد میشوند.
وی تأکید کرد: این موارد بیانگر روابط اجتماعی مبتنی بر قرآن است، این تربیت باید در خانواده فراهم شود، دین ما قبل از تولد برای تربیت بچه برنامه دارد نه از زمان کودکی که غرب ادعا میکند، والدین قبل از اینکه بنای خانواده شکل بگیرد باید آموزشهای فرزند پروری را یاد گرفته باشند. متأسفانه آموزشی در زمینه تشکیل خانواده سالم به جوانها داده نمیشود.
فخاری ادامه داد: تاکنون ارتباطات اجتماعی برای ما دغدغه نبوده و به آن نپرداختیم. در یک نگاه کلی میبینیم نحوه ارتباط بین بزرگتر و کوچکتر و در تمام سطوح جامعه تا چه میزان آسیب دارد، مثلاً در رعایت حقوق همسایه و حتی ارتباطات درون خانواده مشکلات زیادی وجود دارد اما هنوز به عنوان دغدغه مطرح نشده است.
استاد دانشگاه اراک تصریح کرد: 37 سال از انقلاب اسلامی میگذرد انقلابی که صیانت از خانوداه از کارکردهای اصلی آن بود اما در ادامه چقدر برای این هدف برنامهریزی شد؟ نکته دیگر اینکه شبکههای اجتماعی حتی اگر باب میل ما نباشد وجود دارند و از آنجایی که تهدید و فرصت در این شبکهها جمع است تنها امری که میتواند در این زمینه کمک کند استفاده همراه با آگاهی است. امکانات میتواند به نقش اجتماعی افراد کمک کند البته نمیتوان نقش دولتها را در این زمینه نادیده گرفت برنامههای شبکه مجازی باید کنترل شود. از آنجایی که روابط اجتماعی دارای حوزههای مختلفی از قبیل خانواده، دوستان، آشنایان و.. میشود باید قدرت مدیریت این روابط را داشته باشیم.
سرپرست امور پردیسهای دانشگاه فرهنگیان در استان مرکزی ادامه داد: جایگاه پدر و مادر در آموزههای دینی کاملا خاص است. وقتی خداوند متعال میفرماید:«وَ قَضى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً كَريما»(الاسراء/23) اشاره به همین جایگاه دارد درواقع موفقیت فرزندان به دعای پدر و مادر گره خورده ، از طرف دیگر والدین نیز در ارتباط با فرزندان وظایفی دارند که ارتباط درون خانواده را میسازد.
وی تصریح کرد: در روابط اجتماعی قبل از اینکه با فردی ارتباط بگیریم باید هدف از این ارتباط را مشخص کنیم اهدافی مثل همکار، شریک زندگی و ... دوم اینکه سطح این ارتباط کجاست؟ مثلاَ وقتی میخواهیم زمینه ارتباط برای ازدواج را فراهم کنیم طبیعتاً ارتباط و شناخت گستردهتری میطلبد در روابط دوستانه نیز سطح ارتباط باید مشخص باشد در قرآن آمده؛«يا وَيْلَتى لَيْتَني لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَليلاً»(الفرقان/28)؛ ای کاش فلانی را دوست خود نمیگرفتم یا«لَقَدْ أَضَلَّني عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جاءَني وَ كانَ الشَّيْطانُ لِلْإِنْسانِ خَذُولا»(الفرقان/29(. پس ارتباط با چه کسی و میزان ارتباط، دنیا و آخرت ما را میسازد.
استاد دانشگاه اراک ادامه داد: در نحوه شناخت دوست توصیههایی شده از جمله رفتار فرد در حالت عصبانیت یا در مسافرت، به طور کلی مدلهایی برای ما طراحی شده تا بدون شناخت، دوست یا شریک زندگی انتخاب نکنیم و بدون برنامه ارتباط را شکل ندهیم. ضمن اینکه هر ارتباطی نیاز به سنخیت هم دارد.
فخاری در پایان گفت: در زمینه ارتباطات اجتماعی خیلی کم کاری شده است، هنوز ارتباطات اجتماعی قرآنی علی رغم آسیبهای جدی که وجود دارد به عنوان دغدغه یا مسئله مطرح نشده است و تا زمانی که این اتفاق نیفتد به دنبال راه حل نیز نخواهیم رفت.
مطالب مرتبط
