بدگمانی؛ تضعیفکننده پایههای برادری
گروه اجتماعی: بدگمانی پایههای اخوت و برادری را ضعیف و سست میکند؛ کمااینکه امام علی(ع) در این رابطه فرموده است: «کسیکه به تو گمان نیک میبرد، او را تصدیق کن».
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در طرفین دوستی، دو انسان قرار دارند؛ انسانهایی که گاه دچار اشتباه و خطا میشوند و بر اثر همین خطاها، رفاقتها دچار سردی میشود. از این سردیها نباید نومید شد و همه درها را نباید بست، بلکه باید فرصتی برای تجدید دوستیها باقی گذاشت. برای اینکه انسان خالی از فضیلت و حسنات نیست بلکه هرکس مزایای خوب و صفات پسندیدهای دارد لذا در دوستیها باید بر آن مزایا و خوبیها تکیه کرد.
اگر انسان دلیل عقلپسندی برای جدایی از دوست دارد نباید همه پُلها را خراب کند، بلکه باید به نیکیهایی تمسک کند که زمینه بازگشت دوستی را فراهم کند، چون احتمال دارد با این روش، دوست او روزی بازگردد.امام صادق(ع) به یکیاز دوستان خود فرمود: «وقتی از دوست خود جدا شدی، پشت سرش بدگویی مکن، زیرا با اینکار، راه برگشت او را میبندی، شاید تجربههای زندگی، وی را به راه آشتی بکشاند».
همچنین امام علی(ع) در کلام دیگری فرموده است: «دوست خود را به اندازهای دوست بدار، شاید روزی دشمن تو بشود، دشمنت را به مدارا دشمن بدار، شاید روزی دوست تو گردد» که مفهوم این سخن اعتدال در دوستی و دشمنی است.
خوشگمانی در اخوت و دوستی
بدگمانی پایههای اخوت و برادری را ضعیف و سست میکند، از اینرو به ما دستور داده شد: «کار برادر دینی خود را به بهترین وجهی مقرر دار تا آنکه دلیلی به دست تو آید که بر تو چیره شود و راه توجیه را بر تو بندد و به هیچ سخنی که از برادرت برآید بدگمان مباش تا محمل خوبی برای آن توانی یافت».
در روابط دوستی و برادری اگر برادری یا فرد دیگری، عمل یا گفتار انسان را حمل بر صحت نمود یا در ذهنش گمان خوش پیدا کرد باید او را تصدیق کرد و دیگر نباید ما بدگمان باشیم؛ مثلاً بگوییم او چاپلوسی و تملق میکند یا رفتار منافقانه دارد بلکه باید او را تصدیق کنیم.
برخی انسانها بهگونهای رفتار میکنند که مردم به آنها گمان نیک و حُسنظن پیدا میکنند؛ مثلاً اینکه انسانِ خیّر و نیکوکاری است، عالم یا باتقواست.با گذشت و رحیم است و ...، در اینصورت، هرگاه زمینه عمل کردن به یکیاز این نیکیها فرا رسید باید گمان نیک مردم را در مورد خود با عمل، تصدیق کرد.
همچنانکه پیامبرگرامی اسلام(ص) در فتح مکه از مردمی که تا آن زمان با او مخالف بودند، پرسید: در مورد من چه گمانی میبرید و چه میگویید؟ سهل بن عمرو، در پاسخ گفت: ما درباره تو جز خیر و خوبی، گمان نمیبریم، رسول خدا(ص) گفتار آنان را تصدیق کرد و فرمود: من به شما چیزی را میگویم که برادرم یوسف به برادرانش گفت: «باکی بر شما نیست، خداوند شما را بیامرزد و او ارحمالراحمین است».
ضایع نکردن حق برادری
امام علی(ع) در بخشی از نامه خود به امام حسنمجتبی(ع) فرموده است: «هرگز، حق برادرت را به اعتماد دوستی که با او داری ضایع مکن، زیرا آن کس که حقش را ضایع میکنی با تو برادار نخواهد بود.
گاهی شدتِ برادری و یکرنگی به مرحلهای میرسد که انسان، حقوق برادر خویش را رعایت نمیکند، میگوید: مسئلهای نیست با هم خیلی رفیق و صمیمی هستیم، دوست من از این حرف نمیرنجد، به این کمک احتیاج ندارد و ... حال آنکه باید مراقب بود اگر برای دوست، حقی است، شرط دوستی آن است که این حقوق، پاس داشته شود و به بهانه یکرنگی و صمیمیت فراوان، شخصیت و مقام او پایمال نشود.
اگر در اثر سهلانگاری و یا پندار غلط، حقوق دوست و رفیق، ضایع شود، دلسردی بهوجود میآید و دیگر دوستی، معنا نخواهد داشت.
اگر انسان دلیل عقلپسندی برای جدایی از دوست دارد نباید همه پُلها را خراب کند، بلکه باید به نیکیهایی تمسک کند که زمینه بازگشت دوستی را فراهم کند، چون احتمال دارد با این روش، دوست او روزی بازگردد.امام صادق(ع) به یکیاز دوستان خود فرمود: «وقتی از دوست خود جدا شدی، پشت سرش بدگویی مکن، زیرا با اینکار، راه برگشت او را میبندی، شاید تجربههای زندگی، وی را به راه آشتی بکشاند».
همچنین امام علی(ع) در کلام دیگری فرموده است: «دوست خود را به اندازهای دوست بدار، شاید روزی دشمن تو بشود، دشمنت را به مدارا دشمن بدار، شاید روزی دوست تو گردد» که مفهوم این سخن اعتدال در دوستی و دشمنی است.
خوشگمانی در اخوت و دوستی
بدگمانی پایههای اخوت و برادری را ضعیف و سست میکند، از اینرو به ما دستور داده شد: «کار برادر دینی خود را به بهترین وجهی مقرر دار تا آنکه دلیلی به دست تو آید که بر تو چیره شود و راه توجیه را بر تو بندد و به هیچ سخنی که از برادرت برآید بدگمان مباش تا محمل خوبی برای آن توانی یافت».
در روابط دوستی و برادری اگر برادری یا فرد دیگری، عمل یا گفتار انسان را حمل بر صحت نمود یا در ذهنش گمان خوش پیدا کرد باید او را تصدیق کرد و دیگر نباید ما بدگمان باشیم؛ مثلاً بگوییم او چاپلوسی و تملق میکند یا رفتار منافقانه دارد بلکه باید او را تصدیق کنیم.
برخی انسانها بهگونهای رفتار میکنند که مردم به آنها گمان نیک و حُسنظن پیدا میکنند؛ مثلاً اینکه انسانِ خیّر و نیکوکاری است، عالم یا باتقواست.با گذشت و رحیم است و ...، در اینصورت، هرگاه زمینه عمل کردن به یکیاز این نیکیها فرا رسید باید گمان نیک مردم را در مورد خود با عمل، تصدیق کرد.
همچنانکه پیامبرگرامی اسلام(ص) در فتح مکه از مردمی که تا آن زمان با او مخالف بودند، پرسید: در مورد من چه گمانی میبرید و چه میگویید؟ سهل بن عمرو، در پاسخ گفت: ما درباره تو جز خیر و خوبی، گمان نمیبریم، رسول خدا(ص) گفتار آنان را تصدیق کرد و فرمود: من به شما چیزی را میگویم که برادرم یوسف به برادرانش گفت: «باکی بر شما نیست، خداوند شما را بیامرزد و او ارحمالراحمین است».
ضایع نکردن حق برادری
امام علی(ع) در بخشی از نامه خود به امام حسنمجتبی(ع) فرموده است: «هرگز، حق برادرت را به اعتماد دوستی که با او داری ضایع مکن، زیرا آن کس که حقش را ضایع میکنی با تو برادار نخواهد بود.
گاهی شدتِ برادری و یکرنگی به مرحلهای میرسد که انسان، حقوق برادر خویش را رعایت نمیکند، میگوید: مسئلهای نیست با هم خیلی رفیق و صمیمی هستیم، دوست من از این حرف نمیرنجد، به این کمک احتیاج ندارد و ... حال آنکه باید مراقب بود اگر برای دوست، حقی است، شرط دوستی آن است که این حقوق، پاس داشته شود و به بهانه یکرنگی و صمیمیت فراوان، شخصیت و مقام او پایمال نشود.
اگر در اثر سهلانگاری و یا پندار غلط، حقوق دوست و رفیق، ضایع شود، دلسردی بهوجود میآید و دیگر دوستی، معنا نخواهد داشت.
