آیتاللهالعظمی سبحانی:
آیتاللهالعظمی بروجردی شخصیت چندوجهی داشت/ ایجاد مکتب فقهی عظیم
گروه اجتماعی: آیتالله العظمی سبحانی بیان کرد: آیتاللهالعظمی بروجردی مکتب عظیمی در قم ایجاد کردند که البته در پیش از ایشان ایجاد شده بود ولی آن مرحوم این مکتب را به جایگاه عالی رساند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، آیتاللهالعظمی سبحانی امروز صبح 19 اسفندماه در پیش کنگره نکوداشت آیتاللهالعظمی بروجردی در مدرسه علمیه امام کاظم(ع) با اشاره به شخصیت چند وجهی مرحوم آیتاللهالعظمی بروجردی گفت: اگر کسی بخواهد درخصوص نجاشی سخن بگوید، این کار آسان است چون ایشان دارای بعد واحدی داشت ولی سخن گفتن در خصوص بزرگانی چون مرحوم بروجردی به دلیل چند وجهی بودن آسان نیست.
وی افزود: بزرگانی چون شیخ مفید که از نظر تاریخی، کلامی، فقاهت و نقل در مرتبه عالی بود دارای شخصیتی چند بعدی هستند و به هیچ عنوان نمی توان در خصوص شخصی که استاد بزرگانی چون سید مرتضی بوده است به راحتی سخن گفت.
وی عنوان کرد: از جمله این بزرگان میتوان به آیتاللهالعظمی بروجردی اشاره کرد که دارای شخصیتی چند بعدی بود؛ فارغ از مسایل علمی که ایشان در عالی ترین مراتب علمی بودند، شخصیت سیاسی و اجتماعی ایشان کم نظیر بود.
این مرجع تقلید بیان کرد: ایشان به خوبی از تمام تحولات بزرگ جهان اسلام مطلع بود زیرا این آگاهی از شروط اصلی مرجعیت است؛ علمیت به تنهایی مرجعیت را شکل نمی دهد لبکه یک مرجع باید از اوضاع و احوال جهان اسلام و جامعه آگاهی و بصیرت داشته باشد.
آیتالله سبحانی بیان کرد: مرحوم بروجردی به خوبی میدانستند که شیعه برای رشد در جهان اسلام باید با حوزه اهل سنت نیز ارتباط داشته باشند؛ ایشان در هنگام نقاهت، اولین سوالی که از اطرافیان کردند که شیخ قمی به قاهره رفته است یا خیر که این مساله نشان از اهمیت دادن ایشان به مساله تقریب بود؛ المختصرالنافع مرحوم محقق از سوی ایشان در قاهره منتشر شد که در ظرف دو ماه تمام نسخ در بازار تمام شد که نشان می داد ایشان در انتخاب این مضامین چه دقتی داشتند.
وی مرحوم آیتاللهالعظمی بروجردی را اولین عالمی دانست که درهای دنیا و غرب را به روی حوزه باز کرد، گفت: ایشان مسجد عظیمی در اروپا ساختند که عظمت آن امروز نیز امروز محفوظ است و ایشان جهان غرب را با ایران و شیعه مانوس کرد.
این مرجع تقلید با اشاره به بیانیه تاریخی مرحوم بروجردی در خصوص کشتار مسلمانان به دست هندوها افزود: ایشان به شدت نسبت به مشکلات جهان اسلام حساب بودند و تلاشهای بسیاری برای حل مشکلات مردم و مسلمانان انجام دادند.
وی در خصوص علمیت مرحوم آیتالله العظمی بروجردی اظهارکرد: آیتاللهالعظمی بروجردی بیش از 16 سال در حوزه علمیه قم به تدریس فقه مشغول بود و در این سالها مکتبی عظیمی را شکل داد که البته در گذشته نیز در حوزه وجود داشت ولی ایشان این مکتب را به جایگاه والای خود رساند.
وی عنوان کرد: از جمله ویژگیهای علمی فقهی ایشان، توجه خاص معظم له به مساله تاریخچه علوم به خصوص فقه بود و همیشه سعی میکردند که مسایل را به شکل تطبیقی بیان کنند؛
آیتاللهالعظمی سبحانی گفت: روش علمی ایشان به شکلی بود که معظم له بین دو فتوا مقایسه میکردند البته برخی به اشتباه گفتهاند که که ایشان می فرمودند که فقه شیعه، حاشیه بر فقه اهل سنت است که اهل سنت مسایل را مطرح میکردند و فقهای شیعه نیز این مطالب را از اهل بیت(ع) می پرسیدند که بنده گمان نمیکنم که ایشان چنین مطلبی بیان کرده باشند.
مرجع تقلید شیعیان اظهارکرد: مرحوم آیتاللهالعظمی بروجردی در مسایل مختلف اصول، ابتکارات خاصی داشتند؛ یکی از این مباحث ابتکاری، مساله ترتب است؛ از ابتکارات دیگر ایشان، مساله عمل به خبر واحد بود؛ در مسایل فقهی، ایشان به شهرت فتوایی علاقه مند بودند؛ در بحث فقهی نیز ایشان شهرت را به شهرت روایی، فتوایی و عملی تقسیم کردند؛ ایشان شهرت فتوایی را حجت میدانستند و می فرمودند که شهرت فتوایی عصر ائمه را قبول داشتند که این شهرت را نیز از روایات استکشاف میکردند.
وی با اشاره به قوت علمی ایشان در بحث ادبیات عرب گفت: معظم له استاد مسلم ادب بود؛ در تمام درسی که خدمت ایشان حضور داشتیم حتی ایشان یک بار نیز کلمهای را بر خلاف قواعد تکلم نمی کردند؛ اگر کسی نیز نامه و مکتوبی به ایشان می نوشت نیز ایشان مصر بودند که کسی در این مکاتبات مشکل ادبی نداشته باشد؛ نامههایی که ایشان به شیخ الازهر نوشتتند و مطالبی که در خصوص وضعیت هند و پاکستان نوشتند نشان می دهد که ایشان به ادب قدیم و جدید به خوبی احاطه داشتند.
آیتالله سبحانی با به ابعاد علمی کلامی مرحوم بروجردی بیان کرد: معظم له بر اسفار و فلسفه و قواعد فلسفه کاملا مسلط بودند؛ هنگامی که در سال 1328 شمسی مطلق مقید را تدریس می کردند، تقسیم ماهیات لابشرط و ... را به شکلی بیان کردند که گویا کتب فلسفی را امروز مطالعه کردهاند.
وی افزود: امام راحل در جلسات خصوصی از مقام فلسفی دو مرجع برای ما تعریف کردند که اول آیت الله شیخ محمد حسین اصفهانی و دوم آیت الله العظمی بروجردی بود؛ ایشان شاگرد آخوند کاشی و جهانگیر خان بودند؛ البته این مساله به این معنی نیست که ایشان همه آنچه در اسفار است را امضا کردهاند؛ آگاهی از مسایل فلسفی غیر از پذیرش تمام اموری است که از غیر معصوم به ما رسیده است.
آیت الله سبحانی با ذکر این مطلب که آیت الله العظمی بروجردی در زمینه رجال نیز صاحب سبک بود، تصریح کرد: پیش از مرحوم آیت الله بروجردی کمتر شاهد اجتهاد در زمینه رجال بودیم؛ ایشان بیان می فرمودند که قضاوت ما در خصوص افراد باید به شکل اجتهادی باشد؛ به عنوان مثال علی بن ابراهیم تلامیذ و مشایخی دارد که این مساله نشان می دهد که وی در چه سطحی بوده است.
وی با اشاره به خوش نفسی مرحوم بروجردی گفت: ابتکاری که ایشان در رجال داشتند شیخ محمد اردبیلی هم داشته است ولی با این جامعیت و تفصیل نبوده است ولی نکته مهم این است که مرحوم بروجردی از شیوه کار شیخ محمد اردبیلی اطلاع نداشتند و بعدها متوجه این فعالیت شدند؛ آیت الله العظمی بروجردی با توجه به اینکه می دانستند که روش کار ایشان جامع تر از مرحوم اردبیلی بود، کتاب مرحوم اردبیلی را با مقدمه اش چاپ کردند ولی کتاب خود را منتشر نکردند که نشان از خوش نفسی ایشان است.
این مرجع تقلید بیان کرد: قدرشناسی از دیگران، خصلت عالی دیگر ایشان، ایشان هنگامی که مطلبی را نقل میکرد، چنین گمان میکردیم که گویا این مطلب، منظور نظر خود ایشان است؛ معظم له سعی می کردند در نقل از دیگران هیچ کاستی در نقل نداشته باشند که این مساله حاکی از حق شناسی ایشان است.
