تفاوت عبادت و عبودیت
حجتالاسلام قرائتی در یکی از جلسات درسهایی از قرآن با اشاره به تفاوت عبادت و عبودیت به ویژگی افرادی که شیطان توانایی گمراه کردن آنها را ندارد، پرداخت.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، فارس نوشت: حجتالاسلام قرائتی اظهار کرد:
«وَ لَقَدْ خَلَقْناکُمْ ثُمَّ صَوَّرْناکُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلیسَ لَمْ یَکُنْ مِنَ السَّاجِدینَ»(اعراف/11) «لَقَدْ» یعنی همانا به تحقیق شما را آفریدیم. خدا میگوید: ما شما را آفریدیم. «صَوَّرْناکُمْ» به شما صورت دادیم. اول اصلتان را آفریدیم. بعد هم در رحم مادرها به شما شکل دادیم. گوش، بینی، چشم، قیافه و اصل شما را آفریدیم. قالب شما و شکل شما را درست کردیم. بعد به فرشتهها گفتیم: به آدم سجده کنید.
- انسان استعداد و لیاقتی دارد که به مقامی برسد که فرشتهها به او سجده کنند. خداوند با فرشتهها هم در میان گذاشت و گفت: من میخواهم آدم را خلق کنم. فرشتهها گفتند: آدم را خلق نکن. فرشتهها قبل از انسان بودند. ولی خدا به قبلیها گفت: به بعدیها سجده کنید. یعنی چه؟ یعنی اگر کسی لیاقتش از من بیشتر است، من نباید بگویم او بچه است. او لیاقت ندارد... تکبر را کنار بگذارید.
- «لَمْ یَکُنْ مِنَ السَّاجِدینَ» یعنی اصلا شیطان سجده کن نبود. او عبادت داشت اما عبودیت نداشت. عبادت و عبودیت با هم فرق دارد، عبادت به معنی خم و راست شدن است اما عبودیت یعنی روح تسلیم است.
- «قالَ ما مَنَعَکَ أَلاَّ تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُکَ قالَ أَنَا خَیْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنی مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طینٍ»(اعراف/12)«خَلَقْتَنی مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طینٍ» خداوند به ابلیس گفت: «ما مَنَعَکَ» چه چیز تو را مانع کرد؟ چه باعث شد که سجده نکنی؟ چه کسی جلوی تو را گرفت؟ گفتم: سجده کن. همه سجده کردند. تو چرا سجده نکردی؟ «إِذْ أَمَرْتُکَ» من به تو امر کردم که سجده کن. چرا سجده نکردی؟ «قالَ» گفت: «أَنَا خَیْرٌ مِنْهُ» من بهتر هستم. «أَنَا خَیْرٌ مِنْهُ» من بهتر هستم. هرکس بگوید: من بهتر هستم، باید بررسی کرد. اگر در مقابل خدا میگوید: من بهتر هستم. گردن کلفت است. اگر خدا گفت تسلیم باش. شیطان میگوید: «خَلَقْتَنی مِنْ نارٍ» نژاد من از آتش است. نژاد انسان از گِل است.
- «إِلاَّ عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصینَ»(حج/40) شیطان گفت که همه را جز مخلصین گمراه میکنم چون حریفشان نمیشوم. مخلصین انبیاء هستند. انبیاء را هم قبول داشت. قرآن راجع به انبیاء میگوید: اینها مخلصین هستند. معاد را هم قبول داشت. گفت: «قالَ أَنْظِرْنی إِلى یَوْمِ یُبْعَثُونَ»(اعراف/14) خدایا عمر من را تا روز قیامت طول بده. پس معلوم است که شیطان قیامت را قبول داشت. معاد هم قبول داشت؛ پس هرکس خدا، نبوت و معاد را قبول کند، آدم خوبی نیست.
- شیطان هم علم داشت، هم عبادت میکرد. ولی بخاطر تکبر سقوط کرد. «فَاخْرُجْ» کسی که تکبر کند، اخراج میشود. نتیجه کسی که میگوید: «أَنَا خَیْرٌ» من بهتر هستم، سقوط است. گفت: «أَنَا خَیْرٌ» برای همین به او گفتند: «فَاخْرُجْ»، «فَاهْبِطْ» یکی گفت و دوتا شنید.
«وَ لَقَدْ خَلَقْناکُمْ ثُمَّ صَوَّرْناکُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلیسَ لَمْ یَکُنْ مِنَ السَّاجِدینَ»(اعراف/11) «لَقَدْ» یعنی همانا به تحقیق شما را آفریدیم. خدا میگوید: ما شما را آفریدیم. «صَوَّرْناکُمْ» به شما صورت دادیم. اول اصلتان را آفریدیم. بعد هم در رحم مادرها به شما شکل دادیم. گوش، بینی، چشم، قیافه و اصل شما را آفریدیم. قالب شما و شکل شما را درست کردیم. بعد به فرشتهها گفتیم: به آدم سجده کنید.
- انسان استعداد و لیاقتی دارد که به مقامی برسد که فرشتهها به او سجده کنند. خداوند با فرشتهها هم در میان گذاشت و گفت: من میخواهم آدم را خلق کنم. فرشتهها گفتند: آدم را خلق نکن. فرشتهها قبل از انسان بودند. ولی خدا به قبلیها گفت: به بعدیها سجده کنید. یعنی چه؟ یعنی اگر کسی لیاقتش از من بیشتر است، من نباید بگویم او بچه است. او لیاقت ندارد... تکبر را کنار بگذارید.
- «لَمْ یَکُنْ مِنَ السَّاجِدینَ» یعنی اصلا شیطان سجده کن نبود. او عبادت داشت اما عبودیت نداشت. عبادت و عبودیت با هم فرق دارد، عبادت به معنی خم و راست شدن است اما عبودیت یعنی روح تسلیم است.
- «قالَ ما مَنَعَکَ أَلاَّ تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُکَ قالَ أَنَا خَیْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنی مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طینٍ»(اعراف/12)«خَلَقْتَنی مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طینٍ» خداوند به ابلیس گفت: «ما مَنَعَکَ» چه چیز تو را مانع کرد؟ چه باعث شد که سجده نکنی؟ چه کسی جلوی تو را گرفت؟ گفتم: سجده کن. همه سجده کردند. تو چرا سجده نکردی؟ «إِذْ أَمَرْتُکَ» من به تو امر کردم که سجده کن. چرا سجده نکردی؟ «قالَ» گفت: «أَنَا خَیْرٌ مِنْهُ» من بهتر هستم. «أَنَا خَیْرٌ مِنْهُ» من بهتر هستم. هرکس بگوید: من بهتر هستم، باید بررسی کرد. اگر در مقابل خدا میگوید: من بهتر هستم. گردن کلفت است. اگر خدا گفت تسلیم باش. شیطان میگوید: «خَلَقْتَنی مِنْ نارٍ» نژاد من از آتش است. نژاد انسان از گِل است.
- «إِلاَّ عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصینَ»(حج/40) شیطان گفت که همه را جز مخلصین گمراه میکنم چون حریفشان نمیشوم. مخلصین انبیاء هستند. انبیاء را هم قبول داشت. قرآن راجع به انبیاء میگوید: اینها مخلصین هستند. معاد را هم قبول داشت. گفت: «قالَ أَنْظِرْنی إِلى یَوْمِ یُبْعَثُونَ»(اعراف/14) خدایا عمر من را تا روز قیامت طول بده. پس معلوم است که شیطان قیامت را قبول داشت. معاد هم قبول داشت؛ پس هرکس خدا، نبوت و معاد را قبول کند، آدم خوبی نیست.
- شیطان هم علم داشت، هم عبادت میکرد. ولی بخاطر تکبر سقوط کرد. «فَاخْرُجْ» کسی که تکبر کند، اخراج میشود. نتیجه کسی که میگوید: «أَنَا خَیْرٌ» من بهتر هستم، سقوط است. گفت: «أَنَا خَیْرٌ» برای همین به او گفتند: «فَاخْرُجْ»، «فَاهْبِطْ» یکی گفت و دوتا شنید.
