منابع خودشناسی در تربیت

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، سؤال مهم این است که وقتی خودشناسی در تربیت این همه مهم است حال از کدام منابع و مصادر می‎توانیم خود را کشف کنیم؟ به عبارت دیگر منابع خداشناسی کدامند؟
در پاسخ به این سؤال سه منبع مهم را می‎توان معرفی کرد که این سه منبع عبارت از خداشناسی، رسالت انبیا و امامان، قرآن‌کریم هستند.
پرستش خدای متعال، جوهر معرفت است و غذای روح و جان به حساب می‎آید.همان‌طوری که خودشناسی، انسان را به خداشناسی می‎رساند، خداپرستی و بندگی خالصانه نیز آدمی را به حقیقت خالص خود می‎رساند.از این‌که در ماه رمضان بندگان خدا به‌ویژه به عبادت و دریافت دعوت شده‌اند، سِرش آن است که «لیلة‍القدر» در این ماه واقع است.بنابراین بین خداپرستی و درک خودشناسی، راز لطیفی نهفته است که در سایه بندگی و عشق خالص کشف می‎شود؛ یعنی عشق است که این معما را حل می‎کند.از این‌رو مولای متقیان علی(ع) در مورد پرستش حق فرمود: «پس همانا(پرستش) مایه استواری ایمان و باب نشر رحمت و معرفت الهی است».
بنابراین هرچه پرستش و بندگی خدا بیشتر باشد، نزول معرفت و درک معانی در جان آدمی بیشتر می‎شود، از این جهت هرجان عاشق آب معانی را از دریای ستایش و عبودیت می‎نوشد و پرورش‌یافته نسیم رحمت الهی است.
بدین ترتیب مربی حقیقی ما خداست و سایر چیزها ابزار هستند.کمااینکه مربی‌گری خدای متعال با مربیان معمولی اصلاً قابل مقایسه نیست زیرا اگر تعالیم خداوند متعال، چه در قالب الفاظ و کلمات و چه در قالب معانی، بروز کند، غذای روح و جان مربیان است؛ به‌طوری‎که اگر یک لحظه بانگ او در کوره دل طنین‌انداز نباشد، دل می‎میرد مولای متقیان چه زیبا می‎فرماید: «برای خداوند متعال در هر برهه از زمان بندگانی است که خداوند از طریق فکرشان با آن‌ها نجوا می‎کند و در ذات عقول‌شان با آنان تکلم می‎نماید، پس به‌وسیله نور بیداری و دل آگاهی، در چشم و گوش و دل‌شان می‎درخشد.یعنی باید غذای جان‌تان نور پرستش و بندگی باشد.قدرت و غذای حقیقی عارفان همین است که هرکس هاضمه نور خواری پیدا کند، دیگر هرگز غذای مادی نمی‎خورد.
انبیای الهی از آن جهت مبعوث شدند که میثاق فطرت را از ما مطالبه کنند؛ میثاقی که در آن بندگی خدا را اقرار و امضا کردیم.مولای متقیان علی(ع) در این باره فرمود: «(خدای متعال) انبیا و سفرایش را به‌سوی آنان برانگیخت تا میثاق فطرت را از آنان مطالبه کند.و همچنین قرآن‌کریم نیز هدف از بعثت را تزکیه بشریت قبل از تعلیم کتاب می‎داند کمااینکه آمده است: «اوست خدایی که در بین مردم امی، رسولی از آنان برانگیخت تا آیاتش را بر آنان تلاوت کند و آنان را تزکیه نماید و کتاب و حکمت تعلیم دهد؛ در حالی‎که قبل از آن در گمراهی آشکار بودند».
بنابراین، تزکیه برجسته کردن و نمایاندن عهدنامه فطرت است و نقش انبیا و سفرای الهی از این جهت مهم و حساس است که نقش و پرورش تربیت فطری بشر را به‌عهده دارند.هنر آن‌ها در خودشناسی که در حقیقت «بازشناسی» انسان است و با کار مربیان بشری متفاوت است و در واقع مربیان حقیقی بشریت هم، آنانند.مولای متقیان علی(ع) در این باره می‎فرماید: «ما تربیت شده پروردگاریم، لکن مردم تربیت شده ما هستند.یعنی اهل‌بیت(ع) حجت نظری بشریت هستند و زمین هیچ‌گاه از حجت حق خالی نیست.زمین از حجت حق خالی نیست یا ظاهر و مشهورند و یا از خوف دشمنان، خائف و غائب هستند.
یکی‌از منابع مهمی که انسان خود را در آن پیدا می‎کند قرآن‌کریم است؛ زیرا تعلیم قرآنی و سلوک در آن، بهترین راه برای رسیدن به نور‌الانوار است.مولای متقیان علی(ع) در این باره می‎فرماید: «بر شما باد به کتاب خدا، پس به‌درستی که آن است ریسمان محکم و نور واضح» بدین ترتیب، وصال قرآنی عین وصال رحمانی است؛ یعنی هر کسی به وصال قرآن برسد، در حقیقت به خدا رسیده است که آن، جوهر خودشناسی است.کمااینکه قرآن‌کریم کتابی لایه‌لایه‌ و ذوبطون است چنان‌که مولای متقیان علی(ع) می‎فرماید: «همانا قرآن، مظاهرش زیبا و دل‌انگیز و باطنش عمیق و ذوبطون است» و نیز می‌فرماید: «این قرآن را به سخن آورید و هرگز سخن نخواهد گفت، ولی ما شما را از او باخبر می‎سازیم» یعنی زبان قرآن، ولایت است؛ هر کسی می‎خواهد از دریای معانی قرآن، بهره ببرد، باید محرم لسان ولایت باشد و الا قرآن برای او صامت و خاموش است.بنابراین منابع هویت‌یافتگی یا بازشناسی ما شامل خدا، ولایت و قرآن است.