عفو و اغماض؛ برجسته‌ترین صفات مربیان

پرویز پرنیان، از نویسندگان لرستانی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در رابطه با خصوصیات اخلاقی مربیان، گفت: کسانی‎که علاوه‌بر خودسازی، قصد دگرسازی دارند و می‎خواهند دست واماندگان را گرفته و به وادی نور و رحمت الهی هدایت کنند باید دارای خصوصیاتی باشند که ازجمله این خصوصیات می‎توان از خدانمایی نام برد.
وی افزود: مربی خالص کسی است که در رفتار و کردار و بیانات خویش، خدا را نمایان کند؛ به‌طوری‎که دانش‌آموزان و مربیان به‌جای دیدن او، خدا را ببینند.پس اگر مربی در جایی احساس کرد که خودمحور شده است، باید به خدا پناهنده شود.
پرنیان در ادامه با اشاره به کلامی از مولای متقیان علی(ع) با این مضمون «از خدا به خدا فرار کنید»، ادامه داد: مردان خدا که بر کرسی تربیت و هدایت خلق تکیه می‎زنند، باید از خود خالی و مملو از عشق خداوند باشند که مولای متقیان علی(ع) این‌گونه بوده است.
این نویسنده لرستانی اضافه کرد: همچنین امام علی(ع) در وصف خدانمایان عاشق فرموده است: «قلوب‌شان شیدای توست و هنگامی‎که غربت و تنهایی آنان را بترساند، یاد تو مونس آنان است».
پرنیان با بیان این‌که مربی باید آداب نصیحت را دقیقاً بداند، چنان‌که امام علی(ع) فرموده است: «در جایی‎که می‎دانی نرمی و مدارا کردن خوب و شایسته است، مدارا کن، هنگامی‎که می‎بینی درشتی شایسته است، سخت‌گیری کن، چه‌بسا دردی که درمان است و بسا درمان و دارویی که درد و بیماری آورد.چه‌بسا آن کس که نباید تو را پند دهد با پند از کژی بازت دارد و آن کس که کارش پند دادن است، در تنگنای فریب قرار دهد».
این نویسنده لرستانی قناعت‌پیشگی را از دیگر خصوصیات برای مربی برشمرد و گفت: قناعت یعنی از دنیا بهره بردن، اما آن بهره را برای خود نخواستن، انسان با تدبیر و مؤمن، دنیا را بازی می‎دهد و هرگز از دنیا بازی نمی‎خورد؛ دنیا را با امساک نفس فریب می‎‌دهد و حسرت خواستن و آرزو کردن را بر دل دنیا می‎گذارد.
وی با تاکید بر این‌که قناعت را نباید با تنبلی و مستی و بعضاً حرص و با گداصفتی اشتباه گرفت، اظهارکرد: قناعت یعنی از قید و بند دنیا آزاد بودن و استقلال خود را به چیزی جز خدا نفروختن کمااینکه امام علی(ع) در این رابطه فرموده است: «آیا آزادمردی نیست که این لقمه جوینده حرام دنیا را به اهلش واگذارد؟ همانا بهایی برای جان شما جز بهشت نیست، پس به کمتر از آن نفروشید».
وی وحدت‌گرایی را دیگر خصوصیت برای مربی بیان کرد و افزود: وحدت‌گرایی یعنی سرزمین جان را از حضور نیروهای بیگانه پاک کردن و همه قوا در کمال صلح و آرامش به معاضدت یکدیگر مشغول بودن بدین معنا که اگر شهر جان ما بی‎اختلاف می‎بود، قطعاً شهر تنها هم اصلاح می‎شد.
پرنیان گفت: برای رسیدن به صلح جان، در قدم اول باید با خدا وحدت داشت.وحدت با خدا یعنی تسلیم اوامر او بودن، فاصله‌های روانی را با محبت او پُرکردن.کمااینکه امام علی(ع) در این رابطه فرموده است: «پس انسان باتقوا به خدا نزدیک می‎شود و با او آشتی می‌کند آن‌چه بین بنده و خدا جدایی می‎افکند، گناه است، گناه انسان را از محضر خدا دور می‎کند» و امام سجاد(ع) نیز در مناجات خمسه‌عشر می‎فرماید: «خدایا! گناهان، لباس مذلت بر من پوشیده‌اند؛ و دوری از تو، لباس نداری و فقر» بنابراین انسان باید تنها از خدا بترسد و او را حاضر و ناظر بر اعمالش بداند و رضایت و خشم او را معیار اعمال قرار دهد.
این نویسنده لرستانی ادامه داد: امام علی(ع) هنگام تلاوت «یا ایها الانسان ما غرک بربک الکریم» فرمود: «ای انسان! تو را چه چیز بر گناه دلیر کرده است؟ و چه چیز تو را به پروردگار گستاخ کرده است؟ چرا به کشتن خود کمر بسته‌ای، مگر دردت را درمان نیست؟ و یا بیداریت از این خواب گران میسر نیست؟ تو که بر دیگری مهربانی، چرا بر خودت رحم نمی‎کنی؟ بوی گناه خیلی بد است و هر کسی آن‌را استشمام نمی‎کند».
وی اضافه کرد: کسی‎که در مقام تربیت دیگران برمی‎آید، بادی حافظ اسرار دانش‌آموزان و مربیان باشد؛ تا آن‌ها بهراحتی بتوانند عیوب و امراض درونی خود را به او عرضه کنند، کمااینکه عیب‌پوشی کار بسیار مهمی در تربیت است و امام علی(ع) در این رابطه فرموده است: «پرده‌های خود را در پیش کسی‎که از اسرار شما اگاه است، مدرید».
وی ادامه داد: خداوند متعال که مربی همه انسان‌هاست و با وجود این‌که از همه اسرار پنهان ما آگاه است، ستار عیوب بندگان است؛ چنان‌که خود فرمود: «خداوند خیانت چشمان و آن‌چه را که در سینه‌ها پنهان است، می‎داند».
پرنیان با یادآوری این‌که معلم و مربی خوب باید از هواهای نفسانی عاری باشد در غیر این‌صورت در تعلیم و تربیت دیگران توفیقی نخواهد داشت، اظهارکرد: امام علی(ع) در این باره فرموده است: «اگر نفس خود را از بسیاری از خواسته‌ها و محبوب‌هایش محروم نکنی، تو را به بسیاری از ضررها و زیان‌ها دچار خواهد کرد، بنابراین در برابر نفس خود، بازدارنده باش» کمااینکه آدمی اگر به امیال عالم خاکی و نفسانی آلوده باشد، او را از عالم معنا خبری ندهند.
وی با بیان این‌که امام علی(ع) در پرهیز از کبر و خودپسندی می‎فرماید: «فخر را فرو گذار و از کبر و خودپسندی پرهیز کن»، اضافه کرد: در آیه 18 سوره لقمان نیز در رابطه با کبر و خودپسندی آمده است: «وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ ؛
و از مردم [به نخوت] رخ برمتاب و در زمين خرامان راه مرو كه خدا خودپسند لاف‌زن را دوست نمی‎‏دارد».
وی در ادامه عفو و اغماض را از برجسته‌ترین صفات مربیان بیان کرد و گفت: مولای متقیان در بیان اهمیت آن فرموده است: «همان‌گونه که دوست می‎داری مشمول عفو و اغماض خدا واقع شوی، گذشت خود را شامل دیگران کن».
پرنیان اضافه کرد: صبر و بردباری در کار، کلید موفقیت همه مربیان و معلمان است؛ چنان‌که مولای متقیان می‎فرماید: «به صبر روی آورید که صبر خمیرمایه پیروزی است».