خطر ميدانهاي زيرزميني تهران براي جان مردم
پلاازاي وليعصر(ع) يکي از تازهترين تغييراتي است که در راستاي اصلاح ميدانهاي تهران، سر از زمين درآورده است اما کارشناسان زيادي آن را تأييد نميکنند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) وقایع اتفاقیه نوشت: سولماز حسينيون، دکتري طراحي شهري از دانشگاه ملبورن و متخصص مديريت بحران شهري، در گفتوگو با ايلنا ضمن انتقاد از طراحي ميدانهاي تهران به ميدان وليعصر(ع) اشاره کرد و گفت: اگرچه اسم ميدان وليعصر(ع) را ايوان گذاشتند اما براساس تعاريف ايوان نبوده و در حقيقت گودال است.
او اين طرح را نمادي از تفکر خودرومحور شهردار دانست و گفت: «بردن شهروندان به زيرزمين به اين معناست که تردد خودرو از انسانها اهميت بيشتري دارد و با اين کار به مردم بياحترامي کردند. جالب است که اين فاجعه با شعار شهر انسانمحور صورت ميگيرد. باوجوداين باز هم در طراحي ميدان به بار ترافيکي هيچ توجهي نشده است.»
اين استاد دانشگاه با اشاره به اينکه ميدانهاي زيرزميني از نظر مديريت بحران داراي مسائل پيچيدهاي هستند که اصلا به آنها فکر نشده است، ادامه داد: «در صورت بروز حادثه، اين ميدانهاي زيرزميني اصلا قابل کنترل نبوده و در بحث امدادونجات و تخليه اضطراري داراي نقاط ضعف اساسي هستند.»
او ادامه داد: «اين در حالي است در شهر تهران فرونشست زمين بهشدت جدي بوده و سالي 30 سانتيمتر فرونشست داريم که يک رکورد در دنيا محسوب ميشود و در حقيقت نشست زمين عکسالعملي به ساختو سازهاي بيرويه است.»
او با تأکيد بر اينکه بردن انسانها به زيرزمين بازي با جان آنهاست، افزود: «هرچقدر هم که بنا از نظر سازهاي محکم باشد، باز هم مديريت بحران لازم لحاظ نشده است. در ساير کشورهاي دنيا وقتي يکبيستم اين حد فرونشست رخ ميدهد، اقدام به تخليه ميکنند اما در تهران هيچکس به روي خود نميآورد.»
حسينيون با اشاره به پيامدهاي منفي زيرزمينيکردن فضاهاي عمومي ادامه داد: «يکي از مشکلات اساسي سلامت شهروندان است. مردم تهران همين الان نيز از کمبود ويتامين D و نور آفتاب رنج ميبرند و در خطر هستند. کمبود ويتامين D موجب تشديد بيماري اماس و هزاران بيماري ديگر ميشود و يکي از دلايل اصلي آن نبود فضاي عمومي کافي در شهر براي توقف مردم است.»
طراحي ميدان امام حسين(ع) مردم را به حاشيه راند
اين پژوهشگر شهري در ادامه به زيباسازي ميدان امام حسين(ع) اشاره کرد و گفت: «در اين ميدان بدون توجه به بافت موجود و با يکسري المان تصور کردند، ميتوانند اين مکان را سرزنده کنند اما در حقيقت اين طرح با ديدي از بالا به پايين و بدون توجه به شرايط واقعي انجام شد و در عمل شاهد هستيم که تصميمگيريشان با شکست مواجه شد.»
او افزود: «در طراحي ميدان امام حسين(ع) هيچ توجهي به فرايندها و روابط موجود نشده است و بدون توجه به خواست مردم اقدام به آن کردند، درحاليکه خود مردم و شهر هستند که ميگويند هر مکاني به چه چيزي نياز دارد.»
حسينيون با بیان اینکه با اينگونه اقدامات مردم را بيشازپيش به حاشيه ميرانيم، ادامه داد: «شهردار و مسئولان شهري از اصطلاح مشارکت طراحي از پايين به بالا خوب استفاده ميکنند اما در عمل همه طرحها با نگاهي آمرانه و از بالا به پايين است.»
ميدان هفتتير يا لانه مورچه
او با اشاره به اينکه در ميدان هفتتير در حال انجام پروژهاي هستند که ماهيت آن مشخص نيست، تصريح کرد: «به خيال خود دارند از پتانسيلهاي مترو استفاده ميکنند. ايده اصلي اين است که ما زمين را به خاطر ميدان سوراخ کرديم، حال ادامه و گسترشش میدهيم و مردم را زير زمين ميبريم و باز هم اتومبيلها راحتتر ميتوانند تردد کنند و اين لانه مورچه را گستردهتر میکنيم. اين سرنوشتي است که ساير ميدانِهاي تهران همچون ونک، هفتتير و آزادي نيز به آن دچار خواهند شد.»
طراحي ميدان انقلاب در شأن آن نيست
حسينيون در ادامه طراحي ميدان انقلاب را سطحي دانست و افزود: «به نظر ميرسد اين طرح فقط تغيير نماد وسط ميدان است و در شأن ميدان انقلاب که در تاريخ تهران نقش مهمي دارد، نيست، هرچند در تهران اصلا چيزي به نام ميدان در معناي تخصصياش وجود ندارد و مکانهايي که با اين نام شناخته ميشوند درواقع فلکه عبوري هستند.»
او ادامه داد: «براساس طراحي شهري ميدان فضاي عمومي است که مردم در آن حضور مؤثر دارند و به نامهايي همچون پلاتزا يا پياتزا و... ناميده ميشود. براي مثال، نقش جهان يک ميدان است زيرا کارکردهاي مردمي داشته و مکث و سکون در آن رخ ميدهد.»
بيتوجه به تجربيات جهاني
او در پايان شهردار تهران را به تجربيات جهاني بيتوجه دانست و گفت: «در آمريکا مالها دارند، شکست ميخورند و خردهفروشي دوباره در حال رونقگرفتن است اما در ايران بدون توجه به تجارب جهاني در طوفان مالسازي گير افتادهاند و اين درحالي است که شاهديم که مالها و مغازهها خالي بوده و در حال ورشکستگي هستند اما باز هم ميسازند.»
او اين طرح را نمادي از تفکر خودرومحور شهردار دانست و گفت: «بردن شهروندان به زيرزمين به اين معناست که تردد خودرو از انسانها اهميت بيشتري دارد و با اين کار به مردم بياحترامي کردند. جالب است که اين فاجعه با شعار شهر انسانمحور صورت ميگيرد. باوجوداين باز هم در طراحي ميدان به بار ترافيکي هيچ توجهي نشده است.»
اين استاد دانشگاه با اشاره به اينکه ميدانهاي زيرزميني از نظر مديريت بحران داراي مسائل پيچيدهاي هستند که اصلا به آنها فکر نشده است، ادامه داد: «در صورت بروز حادثه، اين ميدانهاي زيرزميني اصلا قابل کنترل نبوده و در بحث امدادونجات و تخليه اضطراري داراي نقاط ضعف اساسي هستند.»
او ادامه داد: «اين در حالي است در شهر تهران فرونشست زمين بهشدت جدي بوده و سالي 30 سانتيمتر فرونشست داريم که يک رکورد در دنيا محسوب ميشود و در حقيقت نشست زمين عکسالعملي به ساختو سازهاي بيرويه است.»
او با تأکيد بر اينکه بردن انسانها به زيرزمين بازي با جان آنهاست، افزود: «هرچقدر هم که بنا از نظر سازهاي محکم باشد، باز هم مديريت بحران لازم لحاظ نشده است. در ساير کشورهاي دنيا وقتي يکبيستم اين حد فرونشست رخ ميدهد، اقدام به تخليه ميکنند اما در تهران هيچکس به روي خود نميآورد.»
حسينيون با اشاره به پيامدهاي منفي زيرزمينيکردن فضاهاي عمومي ادامه داد: «يکي از مشکلات اساسي سلامت شهروندان است. مردم تهران همين الان نيز از کمبود ويتامين D و نور آفتاب رنج ميبرند و در خطر هستند. کمبود ويتامين D موجب تشديد بيماري اماس و هزاران بيماري ديگر ميشود و يکي از دلايل اصلي آن نبود فضاي عمومي کافي در شهر براي توقف مردم است.»
طراحي ميدان امام حسين(ع) مردم را به حاشيه راند
اين پژوهشگر شهري در ادامه به زيباسازي ميدان امام حسين(ع) اشاره کرد و گفت: «در اين ميدان بدون توجه به بافت موجود و با يکسري المان تصور کردند، ميتوانند اين مکان را سرزنده کنند اما در حقيقت اين طرح با ديدي از بالا به پايين و بدون توجه به شرايط واقعي انجام شد و در عمل شاهد هستيم که تصميمگيريشان با شکست مواجه شد.»
او افزود: «در طراحي ميدان امام حسين(ع) هيچ توجهي به فرايندها و روابط موجود نشده است و بدون توجه به خواست مردم اقدام به آن کردند، درحاليکه خود مردم و شهر هستند که ميگويند هر مکاني به چه چيزي نياز دارد.»
حسينيون با بیان اینکه با اينگونه اقدامات مردم را بيشازپيش به حاشيه ميرانيم، ادامه داد: «شهردار و مسئولان شهري از اصطلاح مشارکت طراحي از پايين به بالا خوب استفاده ميکنند اما در عمل همه طرحها با نگاهي آمرانه و از بالا به پايين است.»
ميدان هفتتير يا لانه مورچه
او با اشاره به اينکه در ميدان هفتتير در حال انجام پروژهاي هستند که ماهيت آن مشخص نيست، تصريح کرد: «به خيال خود دارند از پتانسيلهاي مترو استفاده ميکنند. ايده اصلي اين است که ما زمين را به خاطر ميدان سوراخ کرديم، حال ادامه و گسترشش میدهيم و مردم را زير زمين ميبريم و باز هم اتومبيلها راحتتر ميتوانند تردد کنند و اين لانه مورچه را گستردهتر میکنيم. اين سرنوشتي است که ساير ميدانِهاي تهران همچون ونک، هفتتير و آزادي نيز به آن دچار خواهند شد.»
طراحي ميدان انقلاب در شأن آن نيست
حسينيون در ادامه طراحي ميدان انقلاب را سطحي دانست و افزود: «به نظر ميرسد اين طرح فقط تغيير نماد وسط ميدان است و در شأن ميدان انقلاب که در تاريخ تهران نقش مهمي دارد، نيست، هرچند در تهران اصلا چيزي به نام ميدان در معناي تخصصياش وجود ندارد و مکانهايي که با اين نام شناخته ميشوند درواقع فلکه عبوري هستند.»
او ادامه داد: «براساس طراحي شهري ميدان فضاي عمومي است که مردم در آن حضور مؤثر دارند و به نامهايي همچون پلاتزا يا پياتزا و... ناميده ميشود. براي مثال، نقش جهان يک ميدان است زيرا کارکردهاي مردمي داشته و مکث و سکون در آن رخ ميدهد.»
بيتوجه به تجربيات جهاني
او در پايان شهردار تهران را به تجربيات جهاني بيتوجه دانست و گفت: «در آمريکا مالها دارند، شکست ميخورند و خردهفروشي دوباره در حال رونقگرفتن است اما در ايران بدون توجه به تجارب جهاني در طوفان مالسازي گير افتادهاند و اين درحالي است که شاهديم که مالها و مغازهها خالي بوده و در حال ورشکستگي هستند اما باز هم ميسازند.»
