فضل الهی از منظر قرآن

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان‌شرقی، در هر یک از آیاتی از قرآن که واژه فضل الهی آمده، معنای آن با توجه به قرائن آیه مورد نظر معلوم می‌شود. در این آیات فضل گاهی به معنی اسلام است و گاهی به معنای مقام نبوت و ولایت است. طلب فضل خدا یا تعبیرات مشابه در قرآن مجید غالباً به معنی طلب روزی و کسب و تجارت آمده لکن این جمله مفهوم گسترده‌ای دارد و فضل و رحمت و عنایت الهی به تناسب موارد به کار رفته معنای خاص خود را دارد.

چیزهایی که موجب می‌شود انسان مشمول فضل و لطف الهی شود، بندگی خالصانه و اطاعت از دستورات خداوند و دعا و اظهار خضوع و انکسار در پیشگاه حق تعالی است و هر چه این اعمال صاف تر و خالص تر باشد قابلیت آدمی برای دریافت نزول رحمت و فضل خداوند بیشتر می‌شود و به همین دلیل انبیاء و اولیا و بندگان مقرب و صالح خداوند بهره بیشتری از فیض و احسان ا لهی دارند.

فضل الهی، بخشش و اعطایی خاص است که بهره هر کسی نیست

حجت‌الاسلام مسعود مهدوی، امام جمعه ورزقان در گفت‌‌وگو با ایکنا اظهار کرد:  فضل الهی، بخشش و اعطایی خاص است که بهره هر کسی نیست، بلکه کسانی از آن بهره‌مند می‌شوند که در مسیری خاص گام برداشته باشند.

وی، افزود: کسی در بهره مندی از فضل الهی، باید به این نکته توجه داشته باشد که هر چه ظرفیت وجودی آدمی از طریق ایمان و عمل صالح افزایش یابد بهره مندی وی از فضل الهی نیز افزایش می‌یابد و همان گونه که برای ایمان درجاتی است برای فضل الهی نیز درجات و مراتب گوناگونی است.

وی با استناد به 243 سوره بقره خاطرنشان کرد: در این آیه می‌خوانیم:" خدا بر همه مردم صاحب فضل است ولی اکثر مردم سپاسگذار نیستند".

 امام جمعه ورزقان یادآور شد: اصولاً هر نعمتی خیر نیست، زیرا بسیاری از نعمت‌هایی از باب امتحان بوده و نقمت می‌شود؛ اما این که نعمتی برای بشر خیر شود زمانی است که انسان تحت رحمت رحیمی قرار گیرد و از فضل الهی برخوردار شود.

حجت‌الاسلام مهدوی ادامه داد: هیچ موجود و آفریده‌ای حقی بر خداوند ندارد و حتی نعمت وجود و بقای او، از احسان الهی است، ولی مراد از فضل الهی، نعمت‌ها و بخشش‌های خاص الهی است که خداوند به برخی از موجودات و آفریده های عنایت می‌کند.

وی با اشاره به فرموده امام جواد(ع) افزود: امام جواد(ع) می فرمایند:" فضیلت چهارگونه است: اول حكمت، که جانمایه آن اندیشه است؛ دوم عفت كه قوام آن در شهوت است؛ سوم قدرت، كه آن در خشم است؛ چهارم عدالت، كه قوام آن در اعتدال نفس است".

حجت‌الاسلام مهدوی، فضل الهی را تجلی رحیمیت خداوند دانست و تاکید کرد: فضل الهی همان تجلی رحیمیت خداوند افزون بر رحمانیت عمومی بر همه موجودات هستی است. این تجلی تنها نسبت به آفریده‌ها و موجوداتی است که گام‌های در مسیر شدن‌های کمالی برداشته اند و خود را محبوب الهی ساخته و در مسیر حب الهی حرکت می‌کنند.

اگر کسی بکوشد تا خدایی شود از فضل و عنایات خاص الهی بهره‌مند می‌شود

حجت‎الاسلام سیدرضا رضوی، امام جمعه بستان‎‏آباد در گفت‌‌و گو با ایکنا، اظهار کرد: اگر کسی بکوشد تا رنگ خدایی گیرد و یا خدایی شود، از فضل و عنایات خاص الهی در زندگی مادی و معنوی و نیز دنیوی و اُخروی بهره‌مند می‌شود. آثار این توجه و عنایات خاص الهی در همه ابعاد زندگی انسان بروز و ظهور می‌کند که قران در آیات چندی به این آثار و برکات فضل الهی و بهره مندی انسان از آن پرداخته است.

وی فضل الهی را سرچشمه دارایی‌های انسان دانست و افزود: فضل الهی سرچشمه دارایی‌های انسان است و بهره‌مندی از آن نیز جلوه دیگر از عنایات خداوندی به شمار می‌رود. به این معنا که شخص بتواند از نعمت‌های الهی بهره مند شود و از دارایی‌های خود سود برد زمانی امکان پذیر است که فضل رحیمی خداوند او را در بر گیرد.

وی، با استناد به آیه 54 سوره مائده خاطرنشان کرد: در این آیه می خوانیم:" خداوند فضل خود را به هر که بخواهد می‌دهد".

حجت‌‎‏الاسلام رضوی با اشاره به فرموده پیامبراکرم(ص)ادامه داد: حضرت محمد(ص) می فرمایند:" از ناحیه فضل خدا، از او درخواست کنید و [بدانید که] برترین عبادت، انتظار فرج است".

امام جمعه بستان‎آباد یادآور شد: دست یابی به مقام متواضعان و فروتنی کردن در برابر مومنان و سرافرازی در برابر کافران و بهره‌مندی از حکمت الهی تنها در پرتو فضل الهی است که تحقق می‌یابد.

وی افزود: فضل و رحمت، ابتدا به صورت مقررات وجود مقدس پروردگار و در انتها به صورت اجر الهی تجلی می‌کند.

حجت‌‎‏الاسلام رضوی، تأکید کرد: تفاوت بهره مندی انسان‌ها به سبب تفاوت ظرفیت‌های وجودی بشر است و از آن جایی که علم الهی به همه کلیات و جزئیات به نوع احاطی می باشد، هرگز به شخصی بیش از ظرفیت وجودی وی چیزی عنایت نمی شود و کسی فراتر از آن از فضل خداوندی سود نمی برد. این گونه است که اراده و مشیت الهی به محدودیت فضل بر اساس محدودیت ظرفیت انسانی تعلق گرفته و خداوند با توجه به علم مطلق و کامل خویش عمل می‌کند.