آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در سمنان
گروه اجتماعی: پژوهشگرمردم شناسی در خصوص آداب و رسوم مرم استان سمنان در ماه مبارک رمضان اظهار کرد: در اين ماه پربركت روزهداران برسر سفره میهمانی پروردگار مینشینند و از فضائل اخلاقی آن بهرهمند میشوند.
فاطمه قلی پورکالمرزی،پژوهشگرمردم شناسی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از سمنان،در خصوص آداب و رسوم مرم استان سمنان در ماه مبارک رمضان اظهار کرد: در اين ماه پربركت روزهداران برسر سفره میهمانی پروردگار مینشینند و از فضائل اخلاقی آن بهرهمند میشوند که دراین راستا از دیرباز تاکنون یک یا چند روز مانده به رمضان، مردم به پیشواز این ماه رفته و گرفتن روزه را آغاز می نمایند. علاوه بر آن با گردگیری، غبار روبی و نظافت منازل و مساجد به استقبال ماه رمضان می روند. دعوت از روحانی برای برپایی نماز جماعت و بیان احکام شرعی در طول ماه مبارک رمضان در نقاط روستائی از دیگر آداب مربوط به این ماه میباشد.
وی ادامه داد: در برخي شهرها و روستاهای استان سمنان زنان به مناسبت فرا رسیدن این ماه به سر، دست و پاهای خود حنا میبندند. این آیین همراه با ذکر صلوات و نیایش صورت میگیرد و تهیه مایحتاج مورد نیاز ماه رمضان در نقاط شهری و روستایی از چند روز مانده به آغاز این ماه عزیز مرسوم است. درشهرمجن شستشو وسایل خانه و مالیدن دوغاب گل قرمز به نمای دیوارهای کاهگلی در استقبال از رمضان صورت گرفته و در دیگر نقاط تهیه آرد برنج و گندم برای پخت حلوا مورد توجه زنان کدبانو و خانهدار است.
قلی پورکالمرزی در خصوص آداب سحر و افطار مردم استان در ماه مبارک رمضان اظهار کرد: پیش از این در شب های ماه رمضان و به هنگام سحر فردی خوش صدا بر روی پشت بام خانه خود و یا مسجد اقدام به خواندن دعا و مناجات می نمود، گاهی این افراد در حین گذر از کوچه های هر محله با خواندن ادعیه سحرگاهی اقدام به بیدار نمودن اهالی در وقت سحر می نمودند. این کار در اصطلاح محلی، «شب خوانی» (شوخوانی) گفته می شود. امروزه صدای دعا و مناجات از بلندگوی مساجد نقاط شهری و روستایی به گوش می رسد. کوبیدن بر روی ظروف مس و طبل از دیگر روش های آگاه ساختن اهالی در هنگام سحر بوده است. بیدار کردن اهالی یک کوچه، یا محله توسط فردی از همسایگان نیز در این خصوص متداول می باشد. زدن زنگ خانه و یا کوبیدن دیوار خانه های قرار گرفته در مجاورت یکدیگر از جمله روشهای اعلام هنگام سحر در منطقه است. در گذشته در شهر سمنان فردی خوش صدا بر بام رفته و با صدایی رسا اين جمله را تكرار مي نمود.« آب است و تریاک، وقت هست و هوشیار، وقت هست و بیدار» بدین شکل اهالی شهر از وقت سحر مطلع می گردیدند. و در برخی روستاهای استان علاوه بر شب خوانی و پخش مناجات اهالی از بانگ خروس و یا موقعیت ستارگان آسمان به وقت سحر پی میبرند.
وی افزود: نمونهای از مناجات شوخوانها الله تویی، مرد تویی، دانایی / از مورچه ای که دم زند در ته چاه / از دم زدن مور آگاه تویی یا الله یا رب تو گناهان مرا دو نیمه کن درعرصات / نیمی به حسن بخش، نیمی به حسین. اهالی روستای عشقوان در منطقه خوارتوران مراسم شب خوانی را چووشی (چاوشي) می گویند. ایشان با پنهان شدن ستاره َپل از خوردن سحري دست ميكشند.
به گفته این پژوهشگر مردمشناسی هنگام غروب آفتاب و بگوش رسیدن صدای اذان، وقت افطار و باز کردن روزه است که زنان برای تهیه افطار از هنگام ظهر مشغول پخت غذا و تهیه سفره افطاری می شوند و مرسوم است که پس از صرف افطار مردان و زنان خود را به مسجد محل رسانده و نماز مغرب و عشاء را به جماعت می خوانند. در برخی مساجد نیز نماز جماعت قبل از بازکردن روزه اقامه می گردد. بطور کلی حضور افراد در نمازهای جماعت یومیه در ماه مبارک رمضان بیشتر مورد توجه است. مردان و زنان پس از خواندن نماز جماعت ظهر و عصر به تلاوت قرآن می پردازند. قرائت یک جزء از کلام ا.. مجید در هر روز از ایام این ماه مورد توجه اهالی منطقه است. جلسات تلاوت قرآن در طی سی روز ماه مبارک توسط زنان در خانه ها و یا زينبيه بر پا می گردد.
وی با بیان اینکه در برخی نقاط پس از ختم کامل قرآن، هر کس به فراخور وسع مالی خود مقداری نبات، نقل، برنج و یا گلاب به جلسه آورده و به نیت برکت بین حاضرین پخش میکند افزود: در برخی مناطق هر فردی که بر اساس نوبت سوره قل هوا.. را قرائت کند، پس از ماه رمضان دیگر افراد جلسه را برای خوردن آش و یا شیرینی به منزل خود دعوت می نماید.
به گفته وی؛ دعوت از دوستان، اقوام و آشنایان برای صرف افطار از دیگر رسومی است که در این ایام بر گزار میگردد و برخي اهالی شهر دامغان در اولین جمعه ماه مبارک رمضان در خانه های خود نماز جعفر طیار میخوانند.
قلی پورکالمرزی یاداور شد: اهالی استان سمنان در ماه مبارک رمضان برای وعده سحری از غذاهایی چون برنج و خورشت و گاهاً ته چین و آبگوشت استفاده مینمایند. آنها به هنگام غروب آفتاب و با شنیدن اذان، روزه خود را با قدری آب گرم، نمک و یا خرما باز نموده، سپس غذای افطاری که شامل کوکو، نان، پنیر، سبزی، سوپ و یا انواع آش میباشد را میل میکنند و در برخی نقاط تهیه اقلامی چون شیر برنج، فرنی، شله زرد، حسّو (در شهر شاهرود)، لرزان (شاهرود، دامغان)، آروشه و حلوای آروشه (سمنان و توابع) مبادرت میورزند و در شهرستان دامغان پخت کشمش پلوبرای اولین شب ازماه مبارک رمضان مرسوم است.
این پژوهشگر مردم شناسی استان سمنان افزود: در باور اهالی حضرت علی(ع) براي افطار نان جو و خرما میل مینموده، بر این اساس برخی نیز روزه خود را با نان و خرما افطار می کنند. پخت انواع نان بخصوص نان های روغنی در طول ماه رمضان مرسوم میباشد. پرداخت هزینه نانوائی ها و توزیع نان صلواتی ازدیگرآداب حسنه این ایام است.
وی ادامه داد: در برخي شهرها و روستاهای استان سمنان زنان به مناسبت فرا رسیدن این ماه به سر، دست و پاهای خود حنا میبندند. این آیین همراه با ذکر صلوات و نیایش صورت میگیرد و تهیه مایحتاج مورد نیاز ماه رمضان در نقاط شهری و روستایی از چند روز مانده به آغاز این ماه عزیز مرسوم است. درشهرمجن شستشو وسایل خانه و مالیدن دوغاب گل قرمز به نمای دیوارهای کاهگلی در استقبال از رمضان صورت گرفته و در دیگر نقاط تهیه آرد برنج و گندم برای پخت حلوا مورد توجه زنان کدبانو و خانهدار است.
قلی پورکالمرزی در خصوص آداب سحر و افطار مردم استان در ماه مبارک رمضان اظهار کرد: پیش از این در شب های ماه رمضان و به هنگام سحر فردی خوش صدا بر روی پشت بام خانه خود و یا مسجد اقدام به خواندن دعا و مناجات می نمود، گاهی این افراد در حین گذر از کوچه های هر محله با خواندن ادعیه سحرگاهی اقدام به بیدار نمودن اهالی در وقت سحر می نمودند. این کار در اصطلاح محلی، «شب خوانی» (شوخوانی) گفته می شود. امروزه صدای دعا و مناجات از بلندگوی مساجد نقاط شهری و روستایی به گوش می رسد. کوبیدن بر روی ظروف مس و طبل از دیگر روش های آگاه ساختن اهالی در هنگام سحر بوده است. بیدار کردن اهالی یک کوچه، یا محله توسط فردی از همسایگان نیز در این خصوص متداول می باشد. زدن زنگ خانه و یا کوبیدن دیوار خانه های قرار گرفته در مجاورت یکدیگر از جمله روشهای اعلام هنگام سحر در منطقه است. در گذشته در شهر سمنان فردی خوش صدا بر بام رفته و با صدایی رسا اين جمله را تكرار مي نمود.« آب است و تریاک، وقت هست و هوشیار، وقت هست و بیدار» بدین شکل اهالی شهر از وقت سحر مطلع می گردیدند. و در برخی روستاهای استان علاوه بر شب خوانی و پخش مناجات اهالی از بانگ خروس و یا موقعیت ستارگان آسمان به وقت سحر پی میبرند.
وی افزود: نمونهای از مناجات شوخوانها الله تویی، مرد تویی، دانایی / از مورچه ای که دم زند در ته چاه / از دم زدن مور آگاه تویی یا الله یا رب تو گناهان مرا دو نیمه کن درعرصات / نیمی به حسن بخش، نیمی به حسین. اهالی روستای عشقوان در منطقه خوارتوران مراسم شب خوانی را چووشی (چاوشي) می گویند. ایشان با پنهان شدن ستاره َپل از خوردن سحري دست ميكشند.
به گفته این پژوهشگر مردمشناسی هنگام غروب آفتاب و بگوش رسیدن صدای اذان، وقت افطار و باز کردن روزه است که زنان برای تهیه افطار از هنگام ظهر مشغول پخت غذا و تهیه سفره افطاری می شوند و مرسوم است که پس از صرف افطار مردان و زنان خود را به مسجد محل رسانده و نماز مغرب و عشاء را به جماعت می خوانند. در برخی مساجد نیز نماز جماعت قبل از بازکردن روزه اقامه می گردد. بطور کلی حضور افراد در نمازهای جماعت یومیه در ماه مبارک رمضان بیشتر مورد توجه است. مردان و زنان پس از خواندن نماز جماعت ظهر و عصر به تلاوت قرآن می پردازند. قرائت یک جزء از کلام ا.. مجید در هر روز از ایام این ماه مورد توجه اهالی منطقه است. جلسات تلاوت قرآن در طی سی روز ماه مبارک توسط زنان در خانه ها و یا زينبيه بر پا می گردد.
وی با بیان اینکه در برخی نقاط پس از ختم کامل قرآن، هر کس به فراخور وسع مالی خود مقداری نبات، نقل، برنج و یا گلاب به جلسه آورده و به نیت برکت بین حاضرین پخش میکند افزود: در برخی مناطق هر فردی که بر اساس نوبت سوره قل هوا.. را قرائت کند، پس از ماه رمضان دیگر افراد جلسه را برای خوردن آش و یا شیرینی به منزل خود دعوت می نماید.
به گفته وی؛ دعوت از دوستان، اقوام و آشنایان برای صرف افطار از دیگر رسومی است که در این ایام بر گزار میگردد و برخي اهالی شهر دامغان در اولین جمعه ماه مبارک رمضان در خانه های خود نماز جعفر طیار میخوانند.
قلی پورکالمرزی یاداور شد: اهالی استان سمنان در ماه مبارک رمضان برای وعده سحری از غذاهایی چون برنج و خورشت و گاهاً ته چین و آبگوشت استفاده مینمایند. آنها به هنگام غروب آفتاب و با شنیدن اذان، روزه خود را با قدری آب گرم، نمک و یا خرما باز نموده، سپس غذای افطاری که شامل کوکو، نان، پنیر، سبزی، سوپ و یا انواع آش میباشد را میل میکنند و در برخی نقاط تهیه اقلامی چون شیر برنج، فرنی، شله زرد، حسّو (در شهر شاهرود)، لرزان (شاهرود، دامغان)، آروشه و حلوای آروشه (سمنان و توابع) مبادرت میورزند و در شهرستان دامغان پخت کشمش پلوبرای اولین شب ازماه مبارک رمضان مرسوم است.
این پژوهشگر مردم شناسی استان سمنان افزود: در باور اهالی حضرت علی(ع) براي افطار نان جو و خرما میل مینموده، بر این اساس برخی نیز روزه خود را با نان و خرما افطار می کنند. پخت انواع نان بخصوص نان های روغنی در طول ماه رمضان مرسوم میباشد. پرداخت هزینه نانوائی ها و توزیع نان صلواتی ازدیگرآداب حسنه این ایام است.
