آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در استان کرمان
گروه اجتماعی: ماه مبارک رمضان فرصتی برای تقوا و تقرب الهی به درگاه خداوند متعال است و مردم استان کرمان از دیرباز با اجرای سنتها و آداب و رسوم ویژه این ماه، معنویت آن را دوچندان می کنند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از کرمان، با فرارسیدن ماه رمضان مردم متدین کرمان که در برپایی آیینهای کهن سابقه طولانی دارند، به صورت ویژه آیینها و آداب روزها و شبهای این ماه پر برکت را انجام میدهند.
فاطمه رضاپور، کارشناس مردم شناسی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان گفت: اهالی کرمان با روزه داری و خواندن ادعیه، چاووشیخوانی و مناجات چند روز قبل از ماه مبارک رمضان به پیشواز این ماه میروند.
وی افزود: در ایام گذشته که بیدار شدن با ساعت مرسوم نبود در شهرها با توپ سحری و در روستاها فردی با کوبیدن بر طبل و حلبی خبر از آمدن سحر میداد، همسایگان با کوبیدن به دیوارهای مشترک همدیگر را برای خوردن سحری بیدار میکردند.
وی تصریح کرد: سنت احسان و نیکوکاری از سنت های تأکید شده ماه رمضان است که مردم کرمان با اجرای 2 مراسم کلید زنی و الله رمضانی کمک به نیازمندان را یادآوری میکنند.
وی گفت: در سنت کلید زنی، زنی داخل یک الک را آینه، سرمهدان و یک جلد قرآن قرار داده به منازل اهل محل میرود و در حالی که صورت خود را با چادر پوشانده با کلید به الک میزند و کلید زن برای اینکه شناخته نشود نباید تا آخر این برنامه حرف بزند.
کارشناس مردم شناسی بیان کرد: اگر از سوی صاحبخانه پاسخهایی چون چراغ بیاور یا قند و شیرینی بیاور داده شود در این صورت زن کلید زن، امیدوار شده و کمکهایی را دریافت میکند و صاحبخانه پس از گشودن در، آینه داخل الک را برمیدارد و چهره خود را مینگرد، سپس مقداری شیرینی، قند یا پول داخل الک قرار میدهد.
وی گفت: کلیدزن این عمل را با نیت از پیش تعیین شده انجام میدهد و در پایان صاحبخانه که میداند کلیدزن برای طلب حاجت آمده، میگوید انشاءالله حاجت روا بشوید و در پایان خوراکیها یا پول جمعآوری شده را به مستمندان میدهند، در مواردی هم ممکن بود کلیدزن مرد باشد چون صورت آنها پوشانده و حرفی نمیزدند، تشخیص داده نمیشد.
وی بیان کرد: انواع اغذیه و خوراکیهای سنتی و بومی مخصوص ماه رمضان مانند حلیم، شله زرد یا در اصطلاح بومی ابراهیم خانی، زولبیا و بامیه و انواع شربت در استان کرمان تهیه میشود و زینت بخش سفرههای سحری و افطار روزهداران است.
رضاپور گفت: در ایام ماه رمضان سفرههای افطاری و نذری در سراسر استان کرمان برپا و غذاهایی نظیر آبگوشت و شله زرد به میهمانان، نیازمندان و مستمندان داده میشود.
وی اظهارکرد: مردم در شبهای قدر و شهادت امام علی(ع) برای خواندن دعای جوشن کبیر، اقامه نماز و عزاداری در مساجد و تکایا گرد هم میآیند و تا سحر بیدار هستند.
وی گفت: از غذاهای مرسوم در شبهای قدر قاتق عدس و نان جو است و کسانی که نذر دارند نان جو بین نمازگزاران خیرات میکنند.
کارشناس مردم شناسی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کرمان ادامه داد: اللهرمضونی نیز از دیگر مراسم مردم کرمان در ماه رمضان است که از شب سوم تا پایان ماه مبارک رمضان برگزار میشود.
وی اظهارکرد: عدهای از جوانان هر محله با تشکیل گروه های پنج تا 10 نفره از شب اول ماه رمضان و پس از افطار در این رسم گرد هم میآیند و در هر گروه یک سرگروه و یک انباردار وجود دارد که سرگروه ضمن خواندن اشعاری که بیشتر جنبه عرفانی دارد از صاحبخانه ها کمک طلب میکند و صندوقدار هدایای صاحبخانه را دریافت میکند و در مواردی صاحبخانه برای شیرینی بیشتر رسم روی کودکان آب میریزد.
وی بیان کرد: اگر از طرف صاحبخانه به آنها چیزی داده میشد در وصف او اشعار خوب میسرودند، الله الله رمضون، رمضون اومده مهمونش کنید گاو و گوساله به قربونش کنید/ گاو گوساله اگه نیست خروس یک ساله به قربونش کنید/ این در خانه که رو ور روزه صاحب این خانه مخلل دوزه.
رضاپور با اشاره به سنت دوختن کیسه مراد در روز بیست و هفتم ماه رمضان در کرمان افزود: خانمهای کرمانی در روز 27 رمضان بین نماز ظهر و عصر، کیسهای از پارچه سفید میدوزند و داخل آن پول میگذارند و در آن را میدوزند و برای برکت روزی و پولشان، آن را داخل خانه نگهداری میکنند.
وی گفت: در همین روز اگر کسی قرار است پارچهای برای خیاطی آماده کند، آن را در مسجد برش میزند، دختران دم بخت یا کسانی که حاجت دارند چادر برش میزنند و مرسوم است که هفت نفر خانم که نامشان فاطمه باشد، باید این چادر را برای آن دختر کوک بزنند تا بختش گشوده شود.
وی اظهارکرد: پایان ماه مبارک رمضان جشنهای عروسی و ازدواج میان مردم کرمان برگزار میشود و مرسوم است که شب عید فطر به میهمانی نروند و در خانه بمانند و روز عید پس از خواندن نماز عید فطر به صله ارحام بپردازند.
منبع: اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کرمان
فاطمه رضاپور، کارشناس مردم شناسی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان گفت: اهالی کرمان با روزه داری و خواندن ادعیه، چاووشیخوانی و مناجات چند روز قبل از ماه مبارک رمضان به پیشواز این ماه میروند.
وی افزود: در ایام گذشته که بیدار شدن با ساعت مرسوم نبود در شهرها با توپ سحری و در روستاها فردی با کوبیدن بر طبل و حلبی خبر از آمدن سحر میداد، همسایگان با کوبیدن به دیوارهای مشترک همدیگر را برای خوردن سحری بیدار میکردند.
وی تصریح کرد: سنت احسان و نیکوکاری از سنت های تأکید شده ماه رمضان است که مردم کرمان با اجرای 2 مراسم کلید زنی و الله رمضانی کمک به نیازمندان را یادآوری میکنند.
وی گفت: در سنت کلید زنی، زنی داخل یک الک را آینه، سرمهدان و یک جلد قرآن قرار داده به منازل اهل محل میرود و در حالی که صورت خود را با چادر پوشانده با کلید به الک میزند و کلید زن برای اینکه شناخته نشود نباید تا آخر این برنامه حرف بزند.
کارشناس مردم شناسی بیان کرد: اگر از سوی صاحبخانه پاسخهایی چون چراغ بیاور یا قند و شیرینی بیاور داده شود در این صورت زن کلید زن، امیدوار شده و کمکهایی را دریافت میکند و صاحبخانه پس از گشودن در، آینه داخل الک را برمیدارد و چهره خود را مینگرد، سپس مقداری شیرینی، قند یا پول داخل الک قرار میدهد.
وی گفت: کلیدزن این عمل را با نیت از پیش تعیین شده انجام میدهد و در پایان صاحبخانه که میداند کلیدزن برای طلب حاجت آمده، میگوید انشاءالله حاجت روا بشوید و در پایان خوراکیها یا پول جمعآوری شده را به مستمندان میدهند، در مواردی هم ممکن بود کلیدزن مرد باشد چون صورت آنها پوشانده و حرفی نمیزدند، تشخیص داده نمیشد.
وی بیان کرد: انواع اغذیه و خوراکیهای سنتی و بومی مخصوص ماه رمضان مانند حلیم، شله زرد یا در اصطلاح بومی ابراهیم خانی، زولبیا و بامیه و انواع شربت در استان کرمان تهیه میشود و زینت بخش سفرههای سحری و افطار روزهداران است.
رضاپور گفت: در ایام ماه رمضان سفرههای افطاری و نذری در سراسر استان کرمان برپا و غذاهایی نظیر آبگوشت و شله زرد به میهمانان، نیازمندان و مستمندان داده میشود.
وی اظهارکرد: مردم در شبهای قدر و شهادت امام علی(ع) برای خواندن دعای جوشن کبیر، اقامه نماز و عزاداری در مساجد و تکایا گرد هم میآیند و تا سحر بیدار هستند.
وی گفت: از غذاهای مرسوم در شبهای قدر قاتق عدس و نان جو است و کسانی که نذر دارند نان جو بین نمازگزاران خیرات میکنند.
کارشناس مردم شناسی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کرمان ادامه داد: اللهرمضونی نیز از دیگر مراسم مردم کرمان در ماه رمضان است که از شب سوم تا پایان ماه مبارک رمضان برگزار میشود.
وی اظهارکرد: عدهای از جوانان هر محله با تشکیل گروه های پنج تا 10 نفره از شب اول ماه رمضان و پس از افطار در این رسم گرد هم میآیند و در هر گروه یک سرگروه و یک انباردار وجود دارد که سرگروه ضمن خواندن اشعاری که بیشتر جنبه عرفانی دارد از صاحبخانه ها کمک طلب میکند و صندوقدار هدایای صاحبخانه را دریافت میکند و در مواردی صاحبخانه برای شیرینی بیشتر رسم روی کودکان آب میریزد.
وی بیان کرد: اگر از طرف صاحبخانه به آنها چیزی داده میشد در وصف او اشعار خوب میسرودند، الله الله رمضون، رمضون اومده مهمونش کنید گاو و گوساله به قربونش کنید/ گاو گوساله اگه نیست خروس یک ساله به قربونش کنید/ این در خانه که رو ور روزه صاحب این خانه مخلل دوزه.
رضاپور با اشاره به سنت دوختن کیسه مراد در روز بیست و هفتم ماه رمضان در کرمان افزود: خانمهای کرمانی در روز 27 رمضان بین نماز ظهر و عصر، کیسهای از پارچه سفید میدوزند و داخل آن پول میگذارند و در آن را میدوزند و برای برکت روزی و پولشان، آن را داخل خانه نگهداری میکنند.
وی گفت: در همین روز اگر کسی قرار است پارچهای برای خیاطی آماده کند، آن را در مسجد برش میزند، دختران دم بخت یا کسانی که حاجت دارند چادر برش میزنند و مرسوم است که هفت نفر خانم که نامشان فاطمه باشد، باید این چادر را برای آن دختر کوک بزنند تا بختش گشوده شود.
وی اظهارکرد: پایان ماه مبارک رمضان جشنهای عروسی و ازدواج میان مردم کرمان برگزار میشود و مرسوم است که شب عید فطر به میهمانی نروند و در خانه بمانند و روز عید پس از خواندن نماز عید فطر به صله ارحام بپردازند.
منبع: اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کرمان
