سطح فکر بسیار پایین تر از افق قرآن است
استاد تفسیر، فقه و اصول حوزه علمیه قم نسبت به برداشت های شخصی برخی مجریان برنامه قرآنی از مفاهیم قرآن انتقاد کرد و آن را انحراف از مفاهیم قرآن کریم دانست و گفت: هر علمی تحقیقات مخصوص خود را می خواهد، اینگونه نیست که هرکسی بیاید حرکتی انجام دهد. کار عالمانه زحمت زیاد، اساتید مبرز می خواهد و باید ضابطه مند باشد و اگر ضابطه مند نباشد خطرات و انحرافات آن هم زیاد است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) شفقنا نوشت: آیت الله محمدحسین احمدی فقیه یزدی اظهار کرد: بالاترین مساله وحی، ارتباط با خدا و همه مسائل انسانی و اموری که مرتبط با انسان و خداوند است و بالاترین موارد وحی که در اختیار همه مردم جهان است و می توانند از آن استفاده کنند، قرآن است.
او با اشاره به اینکه قرآنی که بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده با قرآنی که در دست ماست، یکی است و هرچه در منبع وحی هست، همه مسلمانان جهان می توانند، استفاده کنند، گفت: اینکه برخی تبلیغ می کنند، قرآنی که در سایر فرق اسلامی است با قرآن شیعیان تفاوت دارد، ناصحیح است مخصوصا که تمام برنامه های شیعه اثنی عشری براساس قرآن است و روایات مختلفی از نبی اکرم یا ائمه معصومین داریم که بیانگر قرآن و حقیقت این کتاب آسمانی است.
استاد تفسیر حوزه علمیه قم، برای قرآن کریم چهار مرحله قائل شد و بیان کرد: اولین مرحله آن، نصّ است که از قرآن به خود قرآن تشریح شده است، به تعبیر علامه طباطبایی، تفسیر آیه یه آیه به این معنا که آیات قرآن خود تفسیر یکدیگر هستند که در قرآن کریم هم با عنوان «متشابهات و محکمات» آمده است.
او ادامه داد: مرحله دوم مواردی است که نصّ صریح نیست اما در صورت دقت و تدبر، می توان خواسته و نظر خداوند را دریافت و معلوم است که ما هدایت شدیم و با روشن بینی که خداوند به بشر داده، می فهمیم و اینجاست که احتیاج به مفسّر داریم که این مفسّر، پیامبراکرم(ص) است که به وسیله قول، فعل یا سیره ای که به صورت مستمر رسیده، معنای قرآن را می فهمیم.
احمدی فقیه سومین مرحله را تاویل قرآن ذکر کرد و گفت: تاویل قرآن فقط از طریق اهل آن باید انجام گیرد مثلا مواردی که تاویل آن توسط پیامبر یا امامان معصومین ذکر شده است و ویژگی های خاص تاویل سبب می شود تا هرکسی نتواند ادعای آن را داشته باشد جز عده ای که قرآن از آنها با عنوان«راسخون» نام می برد.
او اجتهاد و تدبر را آخرین مرحله عنوان کرده و گفت: بسیاری از آیات قرآن نیازمند تحقیق و بررسی است. همانگونه که در قرآن داریم «علّمه البیان». اکثرا گمان می کنند مقصود از «بیان» همان حرف و تبیین است درحالیکه مقصود روشن شدن مطلب و تبیین در دل فرد است که ما از آن با عنوان اجتهاد یاد می کنیم لذا اجتهاد تنها در روایات نیست بلکه در آیات قرآن هم هست. مرتب خداوند به انسان الهاماتی داده است که اگر انسان خود را مهیّا کند، می تواند آن را درک کند.
استاد فقه و اصول حوزه عنوان کرد: متاسفانه حوزه های علمیه علیرغم تلاش های بسیار اما خیلی محدود از آیات قرآن استفاده کرده اند، تمام هدایت های بلند و باعظمتی که برای انسان لازم است، در قرآن بیان شده است البته حوزه های علمیه در بعد فقه، تفسیر و اعتقادیات و اخلاقیات تلاش های فراوانی کردند که کتاب های ما گویای این کارهای بزرگ علما بوده است.
او افزود: در زمینه تفسیر هم بنابرآنچه گفته شده است بیش از ۲۶۰۰ تفسیر قرآن نوشته شده اعم از تفاسیر ترتیبی و موضوعی که برخی از این تفاسیر جنبه ادبی دارد و این به دلیل فصاحت و بلاغت قرآن کریم است.
احمدی فقیه یزدی در عین حال به این مساله اذعان کرد که قرآن مانند دروس فقه و اصول در حوزه مورد توجه نیست و ادامه داد: چه بسا حوزه های علمیه مورد چنین انتقادی هم قرار بگیرند همانند تدریس آیات الاحکام که خیلی در حوزه ها جدی گرفته نشده بود و مرحوم محمدحسن فقیه یزدی و اکنون هم بنده به آن اشتغال داریم. به نظر می رسد باید دگرگونی و تحولی در این جهت در حوزه های علمیه انجام بگیرد ولی در عین حال کارهای زیادی هم شده است.
این استاد حوزه گفت: قرآن دریای بیکرانی از معارف است و وقتی به نسبت نگاه می کنیم، می گوئیم کم کار شده است. بنابراین باید بیشتر سراغ معارف قرآنی و تفسیر قرآنی رفت اما این به معنای آن نیست که اصلا به آن توجه نشده است و لذا کارهای فراوانی را شاهدیم مثلا کتاب تبیان که تفسیر ارزشمندی است تا به تفسیر ارزشمند المیزان می رسد که امروز سرآمد بسیاری از تفاسیر دیگر است اما باید بیش از این کار شود.
او با اذعان به کم کاری حوزه های علمیه در بحث قرآن کریم ابراز داشت: در زمینه قرآن کار فراوان شده است اما با توجه به گستردگی معارف قرآنی و لزوم ورود مفسران و متخصصان علوم قرآنی، کم کاری وجود دارد البته تفسیرهای ساده ای برای فهم عموم نوشته شده است.
احمدی فقیه یزدی گفت: در تفسیر گرایش هایی که در این مدت شده، محدود به یک یا دو مورد نبوده است بلکه گرایش های گوناگونی بوده است که اخیرا حوزه های علمیه برخورد جدی تری کردند و قریب ۹۰ نفر منحصرا کارشان تفسیر است و در حوزه تدریس تفسیر می کنند. حتی بسیاری اهل علم و بزرگانی هستند که در منازل خود نشسته و روی مباحث قرآنی کار می کنند که الحمدلله در این جهت پیشرفت فراوانی بوده است.
او عدم بروز و ظهور فعالیت های قرآنی در جامعه را فقری دانست که در کارهای حوزوی و نشریات دیده می شود و ابراز امیدواری کرد: با بازشدن فضای مجازی، قدری بتوانند بار غنی تری به دست مردم داده شود.
استاد تفسیر قرآن، آموزش قرآن به طلاب را دارای پیشینیه و مسبوق به سابقه دانست و گفت: این مسائل از قدیم الایام در حوزه بوده است و طلاب ابتدا به مکتب خانه می رفتند و آموزش قرآن می دیدند و سپس وارد حوزه می شدند، امروزه روش ها تغییر کرده و نظام حوزه به صورت سابق نیست و قرآن به صورت درس جنبی آموزش داده می شود که باید دید تا چه اندازه می تواند پاسخگو باشد.
او در خصوص وضعیت آموزش قرآن در جامعه به مقایسه دوران کنونی با قبل از انقلاب گفت: خوشبختانه حرکت نسبت به قبل از انقلاب بیشتر شده و ما تعلیم قرآن را در مدارس، حسینیه ها و هیئت ها می بینیم و لازم است اینها تقویت شوند به عبارت دیگر آموزش قرآن در جامعه رشد داشته، اما نسبت رشد آن باید بیشتر شود.
احمدی فقیه یزدی درمورد این مساله که چرا بعد از المیزان، تفسیری به این جامعیت نداشته ایم گفت: نه اینکه تفسیر نباشد، هست و شخصیت های ممتازی داریم که کار انجام می دهند اما بروز و ظهور آن بین مردم کم است. شاید یکی از دلایل این مساله، عدم علاقه مفسرین به تظاهر باشد والا چه در نجف و چه در شهرستان ها مفسران بزرگی داریم.
او در عین حال با ممتازخواندن تفسیر المیزان ابراز کرد: تفاسیر امروزی ممکن است در برخی سوره ها و برخی قسمت ها که کار کرده اند از المیزان هم جلوتر باشند اما به این گستردگی و اینکه همه قرآن را تفسیر کرده باشند نبوده و این اختصاص به علامه طباطبایی دارد.
این استاد حوزه رسالت انبیای الهی را ارتقای کرامت های اخلاقی در انسان برشمرد و گفت: کتاب های فراوانی به عنوان معرفی انسان کامل نوشته شده که ریشه آن اخلاق قرآنی است. این همه گستردگی که بشر در صنایع دارد، نمونه هایی از خلق انسانی است که کم کم به سمت سنت و دقت های دیگر کشش پیدا کرده است و شاید بتوان گفت تخصصی ترین امور، اخلاق است و ما در مسائل مختلف، ردپای اخلاق را می بینیم.
او معتقد است: اگر بخواهیم مساله اخلاق با آن همه گستردگی را ذکر کنیم باید بگوییم که خیلی عقب هستیم و بشر امروز به شدت نیازمند آن است؛ سالیان درازی باید روی مفاهیم اخلاقی قرآن کار کرد تا به نتیجه مطلوب رسید البته اخیرا حوزه های علمیه استقبال خوبی در زمینه شروع کردند که امید است محصول آن هرچه بهتر به دست مردم برسد.
احمدی فقیه یزدی معتقد است: عمل به آموزه های قرآن را در بحث خواص و سیاستمداران تاحدودی خوب و قابل قبول است و نباید چندمورد بی اخلاقی را به همه موارد تعمیم داد.
او در عین حال می گوید: متاسفانه آنگونه که باید حق مطلب را ادا نکردیم و انتظار بالاتر از این است. همت باید بیشتر از این باشد، متاسفانه آنگونه که باید به بطن قرآن اهتمام نمی شود.
این استاد حوزه نسبت به برداشت های شخصی برخی مجریان برنامه قرآنی از مفاهیم قرآن انتقاد کرد و آن را انحراف از مفاهیم قرآن کریم دانست و گفت: هر علمی تحقیقات مخصوص خود را می خواهد، اینگونه نیست که هرکسی بیاید حرکتی انجام دهد. کار عالمانه زحمت زیاد، اساتید مبرز می خواهد و باید ضابطه مند باشد و اگر ضابطه مند نباشد خطرات و انحرافات آن هم زیاد است.
احمدی فقیه یزدی دلیل مهجوریت قرآن در حوزه ها با وجود فعالیت های صورت گرفته در زمینه قران کریم را پائین بودن افق فکری انسان ها نسبت به افق قرآن کریم دانست و افزود: متاسفانه در برخی مواردی که در زندگی ما موثر است برای لذت ها و لذایذ، برای خوراک و پوشاک و مسکن، خوب همت کرده و تشخیص می دهیم اما در بحث های روحانی، اخلاقی و اعتقادیات این افق را پائین نگاه داشته و بالا نمی آوریم.
او تاکید کرد: عطش زیاد، حرکت خوب اما افق فکر، مهم است که خودشان را به آن سطح و افق قرآن برسانند که این افق فکر پائین است البته کار علمی مهم است و خیلی زحمت و آمادگی روحی و فکری می خواهد.
او با اشاره به اینکه قرآنی که بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده با قرآنی که در دست ماست، یکی است و هرچه در منبع وحی هست، همه مسلمانان جهان می توانند، استفاده کنند، گفت: اینکه برخی تبلیغ می کنند، قرآنی که در سایر فرق اسلامی است با قرآن شیعیان تفاوت دارد، ناصحیح است مخصوصا که تمام برنامه های شیعه اثنی عشری براساس قرآن است و روایات مختلفی از نبی اکرم یا ائمه معصومین داریم که بیانگر قرآن و حقیقت این کتاب آسمانی است.
استاد تفسیر حوزه علمیه قم، برای قرآن کریم چهار مرحله قائل شد و بیان کرد: اولین مرحله آن، نصّ است که از قرآن به خود قرآن تشریح شده است، به تعبیر علامه طباطبایی، تفسیر آیه یه آیه به این معنا که آیات قرآن خود تفسیر یکدیگر هستند که در قرآن کریم هم با عنوان «متشابهات و محکمات» آمده است.
او ادامه داد: مرحله دوم مواردی است که نصّ صریح نیست اما در صورت دقت و تدبر، می توان خواسته و نظر خداوند را دریافت و معلوم است که ما هدایت شدیم و با روشن بینی که خداوند به بشر داده، می فهمیم و اینجاست که احتیاج به مفسّر داریم که این مفسّر، پیامبراکرم(ص) است که به وسیله قول، فعل یا سیره ای که به صورت مستمر رسیده، معنای قرآن را می فهمیم.
احمدی فقیه سومین مرحله را تاویل قرآن ذکر کرد و گفت: تاویل قرآن فقط از طریق اهل آن باید انجام گیرد مثلا مواردی که تاویل آن توسط پیامبر یا امامان معصومین ذکر شده است و ویژگی های خاص تاویل سبب می شود تا هرکسی نتواند ادعای آن را داشته باشد جز عده ای که قرآن از آنها با عنوان«راسخون» نام می برد.
او اجتهاد و تدبر را آخرین مرحله عنوان کرده و گفت: بسیاری از آیات قرآن نیازمند تحقیق و بررسی است. همانگونه که در قرآن داریم «علّمه البیان». اکثرا گمان می کنند مقصود از «بیان» همان حرف و تبیین است درحالیکه مقصود روشن شدن مطلب و تبیین در دل فرد است که ما از آن با عنوان اجتهاد یاد می کنیم لذا اجتهاد تنها در روایات نیست بلکه در آیات قرآن هم هست. مرتب خداوند به انسان الهاماتی داده است که اگر انسان خود را مهیّا کند، می تواند آن را درک کند.
استاد فقه و اصول حوزه عنوان کرد: متاسفانه حوزه های علمیه علیرغم تلاش های بسیار اما خیلی محدود از آیات قرآن استفاده کرده اند، تمام هدایت های بلند و باعظمتی که برای انسان لازم است، در قرآن بیان شده است البته حوزه های علمیه در بعد فقه، تفسیر و اعتقادیات و اخلاقیات تلاش های فراوانی کردند که کتاب های ما گویای این کارهای بزرگ علما بوده است.
او افزود: در زمینه تفسیر هم بنابرآنچه گفته شده است بیش از ۲۶۰۰ تفسیر قرآن نوشته شده اعم از تفاسیر ترتیبی و موضوعی که برخی از این تفاسیر جنبه ادبی دارد و این به دلیل فصاحت و بلاغت قرآن کریم است.
احمدی فقیه یزدی در عین حال به این مساله اذعان کرد که قرآن مانند دروس فقه و اصول در حوزه مورد توجه نیست و ادامه داد: چه بسا حوزه های علمیه مورد چنین انتقادی هم قرار بگیرند همانند تدریس آیات الاحکام که خیلی در حوزه ها جدی گرفته نشده بود و مرحوم محمدحسن فقیه یزدی و اکنون هم بنده به آن اشتغال داریم. به نظر می رسد باید دگرگونی و تحولی در این جهت در حوزه های علمیه انجام بگیرد ولی در عین حال کارهای زیادی هم شده است.
این استاد حوزه گفت: قرآن دریای بیکرانی از معارف است و وقتی به نسبت نگاه می کنیم، می گوئیم کم کار شده است. بنابراین باید بیشتر سراغ معارف قرآنی و تفسیر قرآنی رفت اما این به معنای آن نیست که اصلا به آن توجه نشده است و لذا کارهای فراوانی را شاهدیم مثلا کتاب تبیان که تفسیر ارزشمندی است تا به تفسیر ارزشمند المیزان می رسد که امروز سرآمد بسیاری از تفاسیر دیگر است اما باید بیش از این کار شود.
او با اذعان به کم کاری حوزه های علمیه در بحث قرآن کریم ابراز داشت: در زمینه قرآن کار فراوان شده است اما با توجه به گستردگی معارف قرآنی و لزوم ورود مفسران و متخصصان علوم قرآنی، کم کاری وجود دارد البته تفسیرهای ساده ای برای فهم عموم نوشته شده است.
احمدی فقیه یزدی گفت: در تفسیر گرایش هایی که در این مدت شده، محدود به یک یا دو مورد نبوده است بلکه گرایش های گوناگونی بوده است که اخیرا حوزه های علمیه برخورد جدی تری کردند و قریب ۹۰ نفر منحصرا کارشان تفسیر است و در حوزه تدریس تفسیر می کنند. حتی بسیاری اهل علم و بزرگانی هستند که در منازل خود نشسته و روی مباحث قرآنی کار می کنند که الحمدلله در این جهت پیشرفت فراوانی بوده است.
او عدم بروز و ظهور فعالیت های قرآنی در جامعه را فقری دانست که در کارهای حوزوی و نشریات دیده می شود و ابراز امیدواری کرد: با بازشدن فضای مجازی، قدری بتوانند بار غنی تری به دست مردم داده شود.
استاد تفسیر قرآن، آموزش قرآن به طلاب را دارای پیشینیه و مسبوق به سابقه دانست و گفت: این مسائل از قدیم الایام در حوزه بوده است و طلاب ابتدا به مکتب خانه می رفتند و آموزش قرآن می دیدند و سپس وارد حوزه می شدند، امروزه روش ها تغییر کرده و نظام حوزه به صورت سابق نیست و قرآن به صورت درس جنبی آموزش داده می شود که باید دید تا چه اندازه می تواند پاسخگو باشد.
او در خصوص وضعیت آموزش قرآن در جامعه به مقایسه دوران کنونی با قبل از انقلاب گفت: خوشبختانه حرکت نسبت به قبل از انقلاب بیشتر شده و ما تعلیم قرآن را در مدارس، حسینیه ها و هیئت ها می بینیم و لازم است اینها تقویت شوند به عبارت دیگر آموزش قرآن در جامعه رشد داشته، اما نسبت رشد آن باید بیشتر شود.
احمدی فقیه یزدی درمورد این مساله که چرا بعد از المیزان، تفسیری به این جامعیت نداشته ایم گفت: نه اینکه تفسیر نباشد، هست و شخصیت های ممتازی داریم که کار انجام می دهند اما بروز و ظهور آن بین مردم کم است. شاید یکی از دلایل این مساله، عدم علاقه مفسرین به تظاهر باشد والا چه در نجف و چه در شهرستان ها مفسران بزرگی داریم.
او در عین حال با ممتازخواندن تفسیر المیزان ابراز کرد: تفاسیر امروزی ممکن است در برخی سوره ها و برخی قسمت ها که کار کرده اند از المیزان هم جلوتر باشند اما به این گستردگی و اینکه همه قرآن را تفسیر کرده باشند نبوده و این اختصاص به علامه طباطبایی دارد.
این استاد حوزه رسالت انبیای الهی را ارتقای کرامت های اخلاقی در انسان برشمرد و گفت: کتاب های فراوانی به عنوان معرفی انسان کامل نوشته شده که ریشه آن اخلاق قرآنی است. این همه گستردگی که بشر در صنایع دارد، نمونه هایی از خلق انسانی است که کم کم به سمت سنت و دقت های دیگر کشش پیدا کرده است و شاید بتوان گفت تخصصی ترین امور، اخلاق است و ما در مسائل مختلف، ردپای اخلاق را می بینیم.
او معتقد است: اگر بخواهیم مساله اخلاق با آن همه گستردگی را ذکر کنیم باید بگوییم که خیلی عقب هستیم و بشر امروز به شدت نیازمند آن است؛ سالیان درازی باید روی مفاهیم اخلاقی قرآن کار کرد تا به نتیجه مطلوب رسید البته اخیرا حوزه های علمیه استقبال خوبی در زمینه شروع کردند که امید است محصول آن هرچه بهتر به دست مردم برسد.
احمدی فقیه یزدی معتقد است: عمل به آموزه های قرآن را در بحث خواص و سیاستمداران تاحدودی خوب و قابل قبول است و نباید چندمورد بی اخلاقی را به همه موارد تعمیم داد.
او در عین حال می گوید: متاسفانه آنگونه که باید حق مطلب را ادا نکردیم و انتظار بالاتر از این است. همت باید بیشتر از این باشد، متاسفانه آنگونه که باید به بطن قرآن اهتمام نمی شود.
این استاد حوزه نسبت به برداشت های شخصی برخی مجریان برنامه قرآنی از مفاهیم قرآن انتقاد کرد و آن را انحراف از مفاهیم قرآن کریم دانست و گفت: هر علمی تحقیقات مخصوص خود را می خواهد، اینگونه نیست که هرکسی بیاید حرکتی انجام دهد. کار عالمانه زحمت زیاد، اساتید مبرز می خواهد و باید ضابطه مند باشد و اگر ضابطه مند نباشد خطرات و انحرافات آن هم زیاد است.
احمدی فقیه یزدی دلیل مهجوریت قرآن در حوزه ها با وجود فعالیت های صورت گرفته در زمینه قران کریم را پائین بودن افق فکری انسان ها نسبت به افق قرآن کریم دانست و افزود: متاسفانه در برخی مواردی که در زندگی ما موثر است برای لذت ها و لذایذ، برای خوراک و پوشاک و مسکن، خوب همت کرده و تشخیص می دهیم اما در بحث های روحانی، اخلاقی و اعتقادیات این افق را پائین نگاه داشته و بالا نمی آوریم.
او تاکید کرد: عطش زیاد، حرکت خوب اما افق فکر، مهم است که خودشان را به آن سطح و افق قرآن برسانند که این افق فکر پائین است البته کار علمی مهم است و خیلی زحمت و آمادگی روحی و فکری می خواهد.
