نگرش قرآن به صراط مستقیم

به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجانشرقی، صراط مستقیم راهی است که خدای سبحان برای هدایت انسان معین کرده و آغاز این راه در درون فطرت همه انسان ها است و پایان آن لقای خداوند است. کلمه صراط در همه آیات قرآنی به صورت مفرد آمده و تثنیه و جمع ندارد که این خود قرینهای بر یگانگی و وحدت صراط مستقیم است.

انسان، هم در انتخاب راه مستقیم و هم در تداوم آن باید از خدا کمک بگیرد. مانند لامپی که روشنی خود را هر لحظه از نیروگاه میگیرد. در راه مستقیم بودن، تنها خواستهای است که هر مسلمان، در هر نماز از خداوند طلب میکند.

صراط مستقيم، تنها راه خداوند متعال است

حجتالاسلام ناصر فروهی، استاد حوزه و دانشگاه، در گفت‌وگو با ایکنا، اظهار کرد: از ديدگاه قرآن كريم صراط مستقيم، تنها راه خداوند متعال است كه مالک آسمان‌ها و زمين و همه هستی است.

وی، افزود: طریق و راه رسیدن به خداوند و ملاقات او نامحدود است و انسان از هر راهی که اولیای الهی سفارش فرموده‎اند، برود به خدا مى‏‌رسد و در بین همه راه‏هایى که انسان می‌تواند طى کند و به خداوند برسد، تنها یک راه صراط مستقیم و راه هدایت است که آدمی را در این مسیر یاری می‌رساند.

وی با اشاره به رهرو راه خدا فقط به سوی خدا هدایت می‌شود، خاطرنشان کرد: صراط مستقیم راهى است به سوى خدا که هر راه دیگرى که خلایق بسوى خدا دارند، شعبه‌اى از آن است و هر طریقى که آدمى را به سوى خدا رهنمایى مى‎کند، بهره‎اى از صراط مستقیم را دارا است، به این معنا که هر راهى و طریقه‎اى که فرض شود، به آن مقدار آدمى راه بسوى خدا و حق می‌یابد، اما صراط مستقیم بدون هیچ قید و شرطى رهرو خود را به سوى خدا هدایت مى‎کند و مى‎رساند و به همین جهت خدای تعالى نام آن را صراط مستقیم نهاد، چون کلمه صراط به معناى راه روشن است.

حجت‎الاسلام فروهی با اشاره به فرموده امام جعفرصادق(ع) ادامه داد: امام جعفرصادق(ع) می فرمایند: صراط مستقیم دو صراط است: یکی صراط در دنیا و دیگری صراط در آخرت. صراط در دنیا امام واجب‎‏الاطاعه است. هر کس وی را در دنیا شناخت و به او اقتدا کرد، از پل صراط عبور کرد و هر کس در دنیا او را نشناخت قدم هایش در پل صراط می لغزد و وارد جهنم می‎شود.

 این استاد دانشگاه یادآور شد: صراط مستقیم بیش از یکی نیست، لیکن آن واحد حقیقی گاهی به صورت کتاب تدوینی ظهور می‌کند مانند قرآن و زمانی به صورت کتاب تکوینی جلوه گر می‌شود، مانند عترت; چون معصومین(ع) یک نورند و حقیقت قرآن هم خلق رسول اکرم است، پس حقیقت قرآن همان خلق اهل بیت عصمت(ع) خواهد بود و عصاره آن در قیامت ظهور ویژه دارد که برای اهل محشر متمثل می شود.

وی با استناد به آیه 61 سوره یس افزود: در این آیه می خوانیم: راه مستقیم، راه بندگی خداست.

حجت‌الاسلام فروهی صراط مستقیم را تعددناپذیر دانست و تاکید کرد: به هرحال صراط مستقیم یکی بیش نیست و تعددناپذیر است، زیرا به خداوند استناد دارد و هرچه غیر از آن باشد، سبیل‌الغىّ است، البته «سُبُل اللَّه» که کثیر و متعدد است و در برابر «سُبُل انحرافى» قرار دارد از صراط مستقیم که واحد است، جدا نیست و رابطه‏ «سُبُل اللَّه» با «صراط مستقیم» یا به گونه‏‌اى است که سُبُل، راه‌‏هاى فرعى هستند که به صراط می‌پیوندند، یا صراط مستقیم با وحدت انبساطى و گسترده‌‏اى که دارد، راه‌هاى فرعى را زیر پوشش خود قرار مى‏دهد.

 صراط مستقیم سالم‌‏ترین راه رسیدن به خداوند است

صمد بهروز، عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز در گفت‌‌وگو با ایکنا، اظهار کرد: صراط مستقیم، نزدیک‌‏ترین و سالم‌‏ترین راه رسیدن به خداوند است، بزرگراه آشکار هدایت است که هیچ‏‌گونه شک و تردید و ابهامى در آن وجود ندارد و اگر انسانى از صراط مستقیم خارج می‌شود به خاطر وجود نقص در این راه نیست، بلکه به دلیل ضعف خود او و وسوسه‏ شیطان است.

وی، افزود: صراط در قیامت به صورت پلی در خواهد آمد که بر روی جهنم قرار دارد و انسان به ناچار باید از روی آن عبور کند، آن کس که در دنیا صراط مستقیم را به آسانی و با رغبت در درون خود پیمود، پیرو قرآن و مطیع امام و از اصحاب صراط السوی بود، آن جا هم "کالبرق الخاطف"(برق جهنده) از این پل می گذرد و مشکلی ندارد; ولی اگر در دنیا گاهی اهل دیانت بود و گاهی اهل انحراف نتیجه اش، این است که در آن صراط هم گاهی می افتد و گاه برمی خیزد، در دنیا چنین است تا رحمت الهی در آخرت با او چه کند.

وی راه مستقیم از نظر قرآن را پرستش خدا دانست و خاطرنشان کرد: راه مستقیم، از نظر قرآن، پرستش خدا و تمسک به خدای سبحان و در راه اهل نعمت قرار گرفتن است. مراد اهل نعمت، در دیدگاه قرآن و سنت، همان انبیاء، صدیقین،شهدا، صالحین و امامان معصوم(ع) است.

بهروز با اشاره به تفسیر صراط مستقیم از زبان علامه طباطبایی(ره) ادامه داد: علامه طباطبایی(ره) در این باره می‏‌گوید: صراط مستقیم، صراط غیرگمراهان است. کسانی که در راه و سلوک آنها نه شرکی وجود دارد و نه ظلمی. همان گونه که گمراهی و ضلالت در آن راه نیست. نه در قلبشان کفری است و نه در ذهنشان خطور می‎کند که خداوند راضی به آنها نباشد. نه در اعمال و رفتارشان کار معصیت و گناهی سر می‎زند و نه قصور در طاعتی دارند. این راه همان حق توحید است. هم از جهت علم و هم از جنبه عمل.

وی افزود: صراط مستقیم بیش از یکی نیست، لیکن آن واحد حقیقی گاهی به صورت کتاب تدوینی ظهور می‌کند مانند قرآن و زمانی به صورت کتاب تکوینی جلوه گر می‌شود، مانند عترت; چون معصومین(ع) یک نورند و حقیقت قرآن هم خلق رسول اکرم است، پس حقیقت قرآن همان خلق اهل بیت عصمت(ع) خواهد بود و عصاره آن در قیامت ظهور ویژه دارد که برای اهل محشر متمثل می شود.

این استاد دانشگاه با استناد به آیه 101 سوره آل عمران یادآور شد: در این آیه می‌خوانیم: راه رسيدن به صراط مستقيم پيوند و ارتباط با خدا است.

بهروز، با اشاره به مهم ترین ویژگی صراط مستقیم تاکید کرد: مهم‌ترین ویژگی صراط مستقیم الهی علم و معرفت است، آنچنان که این مسیر را بدون علم و معرفت نمی‏‎توان طی کرد و این معرفت چیزی نیست جز معرفت و شناخت حقیقی امام معصوم که خلیفه خدا روی زمین است و به عبارت دیگر تمام رهپویان راه حقیقت که به دنبال حق هستند و در مسیر بندگی حرکت می‌کنند.