چرا صالحان، گرفتار مشكلات و گنهكاران، در رفاه هستند
علّت برخي بلاها و مشکلاتي که مومن به آن دچار ميشود، خود انسان است
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) آریا نوشت: علّت برخي بلاها و مشکلاتي که مومن به آن دچار ميشود، خود انسان است
اگر قطره اى چاى روى شيشه عينك شما بريزد، فوراً آن را پاك مى كنيد.
امّا اگر قطره اى چاى روى لباس سفيد شما بچكد، صبر مى كنيد تا به منزل برويد و لباس خود را عوض كنيد.
و اگر قطره اى روى قالى زير پاى شما بچكد، آن را رها مى كنيد تا مثلاً شب عيد به قالى شويى ببريد.
خداوند نيز با هركسي به گونه اى رفتار مى نمايد و بر اساس شفّافيّت يا تيرگى روحش، كيفر او را به تأخير مى اندازد.
پاسخ به يک شبهه
سوال و يا شبهه اي که در ذهن بسياري وجود دارد اين است که چرا غالب كساني كه مطيع اوامر و دستورهاي قرآن و خداوند تبارك و تعالي هستند، از آثار اين اطاعت و پيروي برخوردار نيستند و با كمبودهاي شديد و گرفتاري ها و بلاياي زيادي روبرو هستند؟ و كساني كه كافر هستند و يا در كشورهاي كفر زندگي مي كنند، هم از نظر رفاه و آسايش، از وضعيت و موقعيت بهتر و برتري بهره مند هستند و هم از انواع نعمت هاي خدادادي بيشتري برخوردار مي باشند.
اين مسئله که هر انساني و هر قومي که در مسير خدا گام بردارد و تقوا پيشه کند و در برابر نعمتهاي الهي شکرگزار باشد، خداوند آنها را از درياي بيکران رحمت خويش مستفيض کرده و نعمتهاي خود را بر او نازل خواهد کرد، از سنتهاي خداوند و درست ميباشد. امّا مشکلات و مصيبتها و تنگناهايي که مومنين بدان دچار مي شوند، فلسفه و علّت هاي ديگري نيز دارد که به چند نمونه از زبان آيات قرآن کريم اشاره مي کنيم:
مشکلات و مصائب خود ساخته
علّت برخي بلاها و مشکلاتي که مومن به آن دچار ميشود، خود انسان است؛ بسياري از اوقات اين خود ما هستيم که به دليل سوء مديريت در برنامه و يا به دليل انتخابهاي غلط و اشتباه و ... دچار مشکل مي شويم.
به طور مثال اگر در رانندگي دچار تصادف شويم و در آن به نقص عضو مبتلا شويم و يا ... همه اينها مسببشان خود ما هستيم و به خداوند مربوط نمي شود. قرآن کريم مي فرمايد: «إِنَّ اللَّهَ لاَ يَظْـلِمُ النَّاسَ شَيئا وَ لَـَکِنَّ النَّاسَ أَنفُسَهُمْ يَظْـلِمُونَ (يونس/44) خداوند هيچ بر مردم ستم نمي کند؛ ولي اين خود مردم اند که بر خويشتن ستم مي کنند.»
سنت امتحان الهي
برخي بلاها براي آزمايش و امتحان مردم مي باشد؛ چرا که دنيا محل ابتلا و امتحان است نه دار آسايش و راحتي، آن چنان كه قرآن کريم مي فرمايد: «وَلَنَبْلُوَنَّکُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِّنَ الاْمْوَلِ وَ الاْنفُسِ وَ الثَّمَرَتِ وَبَشِّرِ الصَّـَبِرِين (بقره/155) قطعاً شما را به چيزي از قبيل ترس و گرسنگي و کاهش در اموال و جان ها و محصولات، مي آزماييم و مژده باد شکيبايان را»
هر کسي به اندازه تلاشش بهره مي برد
يکي ديگر از سنّت هاي الهي نيز اين است که هر کسي به اندازه رنج و زحمتي که کشيده استفاده و بهره برداري مي کند. خداوند مي فرمايد: «وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعي (نجم/39) و براى انسان بهره اى جز سعى و كوشش او نيست.»
پس هر کسي به اندازه تلاش و زحمتي که کشيده و به اندازه اي که از نبوغ و استعداد الهي استفاده کرده است، در راحتي و آسايش خواهد بود. و بدون شک يکي از علت هاي پيشرفت آنان تلاش زيادي بوده که توسط آنان براي رشد اقتصادي شده است و نتيجه آن را هم الان برداشت ميکنند.
سختي ها و بلاها؛ وسيله اي براي تذکّر و يادآوري
انسان همچون مسافري است که در مسير زندگي خود در حرکت است و اگر در طول مسير هميشه در رفاه و آسايش باشد ممکن است غفلت بر او چيره شود و او را از مسير اصلي و هدف نهايي باز دارد، از اين رو خداوند که أرحم الراحمين و از همگان نسبت به انسان مهربان تر است، زنگ بيدار باش را براي انسان در قالب بلا و سختي به صدا در مي آورد و انسان را از عواقب خطرناک ضلالت و گمراهي باخبر مي سازد.
خداوند متعال مي فرمايد: «وَلَقَدْ أَخَذْنَآ ءَالَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْص مِّنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّکَّرُونَ» (اعراف، 30) و ما نزديکان و قوم فرعون را به خشکسالي و کمبود ميوه ها گرفتار کرديم شايد متذکّر گردند.»
همچنين امير مؤمنان علي (عليه السلام) مي فرمايد: «انَّ اللّه يبتلي عبادَهُ عند الأَعمال السَيِّئة بنقص الثمرات و حبسِ البرکات و إغلاقِ خزائِنِ الخَيْرات ليتوبَ تائبٌ و يُقْطِعَ مُقْطِعٌ وَ يَتَذَکَّرَ متذکِّرٌ» (نهج البلاغه، خطبه 143) خداوند بندگان خويش را به هنگامي که کارهاي بد انجام مي دهند با کمبود ميوه ها و جلوگيري از نزول برکات و بستن در گنج هاي خيرات به روي آنان آزمايش مي کند.»
مشکلات اقتصادي,امتحان الهي
برخي بلاها براي آزمايش و امتحان مردم مي باشد؛ چرا که دنيا محل ابتلا و امتحان است
اجر و پاداش اخروي
خداوند به کسي ظلم نمي کند «وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلاَّم لِّلْعَبِيدِ» در کتب کلامي و اعتقادي تحت عنوان «اعواض الآلام; عوض هاي سختي ها و رنج ها» بيان شده سختي ها و مصائبي که از جانب خداوند به انسان ها مي سد در آخرت جبران مي شود.
گذشته از اين مطلب، صبر و استقامت در برابر شدائد و مصائب و پيمودن راه سعادت و تکامل در شرائط سخت و دشوار، أجر و پاداش اخروي بسياري را نصيب انسان خواهد نمود، چنان که در روايتي نقل شده روزي عبداللّه بن ابي يعفور نزد امام صادق (عليه السلام) به شکوه و گلايه پرداخت که من هميشه در سختي و بيماري به سر مي برم. امام (عليه السلام) در جواب فرمودند: «لو يعلم المؤمن ما له من الأجر في المصائب لتمنّي أنّه قرض بالمقاريض» (اصول کافي، همان، ص 255) اگر شخص مؤمن بداند که پايداري در برابر مصائب و سختي ها چه اندازه اجر و ثواب دارد آرزو مي کند که بدن او با قيچي قطعه قطعه شود.»
سختي باعث تکامل است
بلاها و سختي ها زمينه ساز سعادت و کمال هستند و به تعبير استاد مطهري «بدهاي مادر خوبي ها و زائيده آن ها هستند.» ( مجموعه آثار، همان، ص 174) و در منطق عقل و شرع سختي ها انسان را آبديده مي کنند و او را به آسايش و سعادت مي رسانند و نيروهاي بالقوّه او را در مسير پيشرفت و تکامل به فعليت مي رسانند «إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا» همانا به همراه هر سختي آسايش و راحتي است.» ( انشراح، 5)
آري اگر انسان در ناز و نعمت و آسايش به سر ببرد نمي توان توقع داشت که سخت کوش و توانمند شود چرا که اگر شخصي مي خواهد فنّ شناگري را ياد بگيرد، تا سختي و مرارت فرو رفتن هاي مکرّر در آب را لمس نکند، شناگر خوبي نخواهد شد.
شناخته شدن صابرين
علّت برخي بلاها و مشکلاتي که مومن به آن دچار ميشود، خود انسان است؛ بسياري از اوقات اين خود ما هستيم که به دليل سوء مديريت در برنامه و يا به دليل انتخابهاي غلط و اشتباه و ... دچار مشکل مي شويم.
خداوند متعال مي فرمايد: «وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّي نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنکُمْ وَالصَّابِرِينَ وَ نَبْلُوَاْ أَخْبَارَکُمْ» ( محمد، 31) ما همه شما را قطعاً آزمايش مي کنيم تا معلوم شود مجاهدان واقعي و صابران از ميان شما کيانند؟ و اخبار شما را بيازمائيم.»
البته ذکر اين نکته لازم است که اين آزمايش ها براي علم پيدا کردن خداوند نيست چرا که خداوند بر همه چيز عالم است، بلکه براي آشکار شدن چهره انسان ها براي خودشان و ديگران است تا در روز قيامت حجّت و دليل بر همگان تمام باشد.
کلام آخر:
با توجه به اينکه خداوند اولياى خود را دوست دارد، لذا اگر خلافى كنند، فوراً آنان را با قهر خود مى گيرد تا متذكّر شوند، چنانكه خداوند در قرآن مى فرمايد: اگر پيامبر سخنى را كه ما نگفته ايم به ما نسبت دهد، با قدرت او را به قهر خود مى گيريم: « وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِيلِ * لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ» (سوره حاقّه، آيه 44 - 45) و همچنين اگر مؤمنين خلافى كنند، چند روزى نمى گذرد مگر آنكه گوشمالى مى شوند.
امّا اگر نااهلان خلاف كنند، خداوند به آنان مهلت مى دهد و هرگاه مهلت سرآمد، آنان را هلاك مىكند: «وَ جَعَلْنا لِمَهْلِکِهِمْ مَوْعِداً» (سوره كهف، آيه 59) و اگر اميدى به اصلاحشان نباشد، خداوند حسابشان را تا قيامت به تأخير مى اندازد و به آنان مهلت مى دهد تا پيمانه شان پر شود. «إِنَّما نُمْلي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً» (سوره آل عمران، آيه 178)
اگر قطره اى چاى روى شيشه عينك شما بريزد، فوراً آن را پاك مى كنيد.
امّا اگر قطره اى چاى روى لباس سفيد شما بچكد، صبر مى كنيد تا به منزل برويد و لباس خود را عوض كنيد.
و اگر قطره اى روى قالى زير پاى شما بچكد، آن را رها مى كنيد تا مثلاً شب عيد به قالى شويى ببريد.
خداوند نيز با هركسي به گونه اى رفتار مى نمايد و بر اساس شفّافيّت يا تيرگى روحش، كيفر او را به تأخير مى اندازد.
پاسخ به يک شبهه
سوال و يا شبهه اي که در ذهن بسياري وجود دارد اين است که چرا غالب كساني كه مطيع اوامر و دستورهاي قرآن و خداوند تبارك و تعالي هستند، از آثار اين اطاعت و پيروي برخوردار نيستند و با كمبودهاي شديد و گرفتاري ها و بلاياي زيادي روبرو هستند؟ و كساني كه كافر هستند و يا در كشورهاي كفر زندگي مي كنند، هم از نظر رفاه و آسايش، از وضعيت و موقعيت بهتر و برتري بهره مند هستند و هم از انواع نعمت هاي خدادادي بيشتري برخوردار مي باشند.
اين مسئله که هر انساني و هر قومي که در مسير خدا گام بردارد و تقوا پيشه کند و در برابر نعمتهاي الهي شکرگزار باشد، خداوند آنها را از درياي بيکران رحمت خويش مستفيض کرده و نعمتهاي خود را بر او نازل خواهد کرد، از سنتهاي خداوند و درست ميباشد. امّا مشکلات و مصيبتها و تنگناهايي که مومنين بدان دچار مي شوند، فلسفه و علّت هاي ديگري نيز دارد که به چند نمونه از زبان آيات قرآن کريم اشاره مي کنيم:
مشکلات و مصائب خود ساخته
علّت برخي بلاها و مشکلاتي که مومن به آن دچار ميشود، خود انسان است؛ بسياري از اوقات اين خود ما هستيم که به دليل سوء مديريت در برنامه و يا به دليل انتخابهاي غلط و اشتباه و ... دچار مشکل مي شويم.
به طور مثال اگر در رانندگي دچار تصادف شويم و در آن به نقص عضو مبتلا شويم و يا ... همه اينها مسببشان خود ما هستيم و به خداوند مربوط نمي شود. قرآن کريم مي فرمايد: «إِنَّ اللَّهَ لاَ يَظْـلِمُ النَّاسَ شَيئا وَ لَـَکِنَّ النَّاسَ أَنفُسَهُمْ يَظْـلِمُونَ (يونس/44) خداوند هيچ بر مردم ستم نمي کند؛ ولي اين خود مردم اند که بر خويشتن ستم مي کنند.»
سنت امتحان الهي
برخي بلاها براي آزمايش و امتحان مردم مي باشد؛ چرا که دنيا محل ابتلا و امتحان است نه دار آسايش و راحتي، آن چنان كه قرآن کريم مي فرمايد: «وَلَنَبْلُوَنَّکُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِّنَ الاْمْوَلِ وَ الاْنفُسِ وَ الثَّمَرَتِ وَبَشِّرِ الصَّـَبِرِين (بقره/155) قطعاً شما را به چيزي از قبيل ترس و گرسنگي و کاهش در اموال و جان ها و محصولات، مي آزماييم و مژده باد شکيبايان را»
هر کسي به اندازه تلاشش بهره مي برد
يکي ديگر از سنّت هاي الهي نيز اين است که هر کسي به اندازه رنج و زحمتي که کشيده استفاده و بهره برداري مي کند. خداوند مي فرمايد: «وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعي (نجم/39) و براى انسان بهره اى جز سعى و كوشش او نيست.»
پس هر کسي به اندازه تلاش و زحمتي که کشيده و به اندازه اي که از نبوغ و استعداد الهي استفاده کرده است، در راحتي و آسايش خواهد بود. و بدون شک يکي از علت هاي پيشرفت آنان تلاش زيادي بوده که توسط آنان براي رشد اقتصادي شده است و نتيجه آن را هم الان برداشت ميکنند.
سختي ها و بلاها؛ وسيله اي براي تذکّر و يادآوري
انسان همچون مسافري است که در مسير زندگي خود در حرکت است و اگر در طول مسير هميشه در رفاه و آسايش باشد ممکن است غفلت بر او چيره شود و او را از مسير اصلي و هدف نهايي باز دارد، از اين رو خداوند که أرحم الراحمين و از همگان نسبت به انسان مهربان تر است، زنگ بيدار باش را براي انسان در قالب بلا و سختي به صدا در مي آورد و انسان را از عواقب خطرناک ضلالت و گمراهي باخبر مي سازد.
خداوند متعال مي فرمايد: «وَلَقَدْ أَخَذْنَآ ءَالَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْص مِّنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّکَّرُونَ» (اعراف، 30) و ما نزديکان و قوم فرعون را به خشکسالي و کمبود ميوه ها گرفتار کرديم شايد متذکّر گردند.»
همچنين امير مؤمنان علي (عليه السلام) مي فرمايد: «انَّ اللّه يبتلي عبادَهُ عند الأَعمال السَيِّئة بنقص الثمرات و حبسِ البرکات و إغلاقِ خزائِنِ الخَيْرات ليتوبَ تائبٌ و يُقْطِعَ مُقْطِعٌ وَ يَتَذَکَّرَ متذکِّرٌ» (نهج البلاغه، خطبه 143) خداوند بندگان خويش را به هنگامي که کارهاي بد انجام مي دهند با کمبود ميوه ها و جلوگيري از نزول برکات و بستن در گنج هاي خيرات به روي آنان آزمايش مي کند.»
مشکلات اقتصادي,امتحان الهي
برخي بلاها براي آزمايش و امتحان مردم مي باشد؛ چرا که دنيا محل ابتلا و امتحان است
اجر و پاداش اخروي
خداوند به کسي ظلم نمي کند «وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلاَّم لِّلْعَبِيدِ» در کتب کلامي و اعتقادي تحت عنوان «اعواض الآلام; عوض هاي سختي ها و رنج ها» بيان شده سختي ها و مصائبي که از جانب خداوند به انسان ها مي سد در آخرت جبران مي شود.
گذشته از اين مطلب، صبر و استقامت در برابر شدائد و مصائب و پيمودن راه سعادت و تکامل در شرائط سخت و دشوار، أجر و پاداش اخروي بسياري را نصيب انسان خواهد نمود، چنان که در روايتي نقل شده روزي عبداللّه بن ابي يعفور نزد امام صادق (عليه السلام) به شکوه و گلايه پرداخت که من هميشه در سختي و بيماري به سر مي برم. امام (عليه السلام) در جواب فرمودند: «لو يعلم المؤمن ما له من الأجر في المصائب لتمنّي أنّه قرض بالمقاريض» (اصول کافي، همان، ص 255) اگر شخص مؤمن بداند که پايداري در برابر مصائب و سختي ها چه اندازه اجر و ثواب دارد آرزو مي کند که بدن او با قيچي قطعه قطعه شود.»
سختي باعث تکامل است
بلاها و سختي ها زمينه ساز سعادت و کمال هستند و به تعبير استاد مطهري «بدهاي مادر خوبي ها و زائيده آن ها هستند.» ( مجموعه آثار، همان، ص 174) و در منطق عقل و شرع سختي ها انسان را آبديده مي کنند و او را به آسايش و سعادت مي رسانند و نيروهاي بالقوّه او را در مسير پيشرفت و تکامل به فعليت مي رسانند «إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا» همانا به همراه هر سختي آسايش و راحتي است.» ( انشراح، 5)
آري اگر انسان در ناز و نعمت و آسايش به سر ببرد نمي توان توقع داشت که سخت کوش و توانمند شود چرا که اگر شخصي مي خواهد فنّ شناگري را ياد بگيرد، تا سختي و مرارت فرو رفتن هاي مکرّر در آب را لمس نکند، شناگر خوبي نخواهد شد.
شناخته شدن صابرين
علّت برخي بلاها و مشکلاتي که مومن به آن دچار ميشود، خود انسان است؛ بسياري از اوقات اين خود ما هستيم که به دليل سوء مديريت در برنامه و يا به دليل انتخابهاي غلط و اشتباه و ... دچار مشکل مي شويم.
خداوند متعال مي فرمايد: «وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّي نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنکُمْ وَالصَّابِرِينَ وَ نَبْلُوَاْ أَخْبَارَکُمْ» ( محمد، 31) ما همه شما را قطعاً آزمايش مي کنيم تا معلوم شود مجاهدان واقعي و صابران از ميان شما کيانند؟ و اخبار شما را بيازمائيم.»
البته ذکر اين نکته لازم است که اين آزمايش ها براي علم پيدا کردن خداوند نيست چرا که خداوند بر همه چيز عالم است، بلکه براي آشکار شدن چهره انسان ها براي خودشان و ديگران است تا در روز قيامت حجّت و دليل بر همگان تمام باشد.
کلام آخر:
با توجه به اينکه خداوند اولياى خود را دوست دارد، لذا اگر خلافى كنند، فوراً آنان را با قهر خود مى گيرد تا متذكّر شوند، چنانكه خداوند در قرآن مى فرمايد: اگر پيامبر سخنى را كه ما نگفته ايم به ما نسبت دهد، با قدرت او را به قهر خود مى گيريم: « وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِيلِ * لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ» (سوره حاقّه، آيه 44 - 45) و همچنين اگر مؤمنين خلافى كنند، چند روزى نمى گذرد مگر آنكه گوشمالى مى شوند.
امّا اگر نااهلان خلاف كنند، خداوند به آنان مهلت مى دهد و هرگاه مهلت سرآمد، آنان را هلاك مىكند: «وَ جَعَلْنا لِمَهْلِکِهِمْ مَوْعِداً» (سوره كهف، آيه 59) و اگر اميدى به اصلاحشان نباشد، خداوند حسابشان را تا قيامت به تأخير مى اندازد و به آنان مهلت مى دهد تا پيمانه شان پر شود. «إِنَّما نُمْلي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً» (سوره آل عمران، آيه 178)
