عفو و گذشت مانع تسلسل زشتی‌ها و ظلم‌ها می‌شود

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از کردستان، گذشت کردن یکی از فضیلت ها و ارزش های اخلاق انسانی است که از سوی همگان به حکم سیره عقلایی مورد توجه وعنایت قرار گرفته است و خداوند متعال نیز در آیه 178 سوره بقره می‌فرماید:«أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْأُنْثَى بِالْأُنْثَى فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏ ايد در باره كشتگان بر شما [حق] قصاص مقرر شده آزاد عوض آزاد و بنده عوض بنده و زن عوض زن و هر كس كه از جانب برادر [دينى]اش [يعنى ولى مقتول] چيزى [از حق قصاص] به او گذشت‏ شود [بايد از گذشت ولى مقتول] به طور پسنديده پيروى كند و با [رعايت] احسان [خونبها را] به او بپردازد اين [حكم] تخفيف و رحمتى از پروردگار شماست پس هر كس بعد از آن از اندازه درگذرد وى را عذابى دردناك است».

خداوند متعال عفو و گذشت به ویژه در حال قدرت بر انتقام و مجازات را می‌ستاید و بر کسانی که در حال قدرت و توان از حق خویش می گذرند و با بزرگواری چشم بر مجازات می بندند، آفرین می‌فرستد و آن را بعنوان امری معروف و هنجاری پسندیده و نیکو مورد تشویق قرار می‌دهد.

عفو و گذشت یکی از فضیلت‌ها ومنش‌های نیک در رفتار و اخلاق انسانی است کسانی که رنگ خدایی به خود می‌گیرند انسان‌های با گذشتی هستند که از خطا و گناه و اشتباه دیگری چشم می‌پوشند عفو به معنی گذشت از گناه و خطای دیگری و خودداری از مجازات خطاکار و گناهکار است.

عفو و گذشت باعث اصلاح قلوب و برطرف شدن کینه‌ها و عداوت‌ها می‌شود. بخشش باعث شرمنده شدن و سرافکندگی طرف مقابل می گردد؛ چنان که قرآن عظیم در آیه 34 سوره فصلت می فرماید: «وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ؛ و نيكى با بدى يكسان نيست [بدى را] آنچه خود بهتر است دفع كن آنگاه كسى كه ميان تو و ميان او دشمنى است گويى دوستى يكدل مى‏ گردد»

امام سجاد(علیه السلام) نیز در رساله حقوق خود در این زمینه می فرمایند: اما حق کسی که از جانب او با سخن یا عمل به تو بدی رسیده این است که اگر بدی او عمدی باشد، گذشت از او برای تو بهتر است؛ زیرا این گذشت موجب منصرف شدن آن شخص از بدی کردن و ادب شدن او می شود.

همایون قسمتی، روانشناس کردستانی در باره عواقب روحی روانی عفو و گذشت در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از کردستان، اظهار کرد: ان رایت یکی از محققان مطرح در زمینه عفو و گذشت است. او در مورد عفو و گذشت درمانی و آموزش عفو به کودکان و دانش آموزان مطالعه و تحقیق می‌کند. پژوهش‌های او و همکارانش نشان دهندۀ تأثیر عفو و گذشت در کاهش مشکلات بالینی از قبیل افسردگی، غم و اضطراب است. در عفو و گذشت فرد رنجیده به درک بهتری از روابط می رسد و به مرحله جدیدی از رشد قضاوت اخلاقی نایل می‌شود. این شناخت جدید نه فقط در ارتباط با شخص رنجاننده تغییراتی ایجاد می‌کند بلکه می‌تواند قضاوت های فرد را در مورد سایر روابط تحت تأثیر قرار دهد و افکار و هیجانات  منفی‌اش نیز کاهش یابد.

وی افزود: عفو و گذشت در سلامت جسمی فرد هم موثر است. فکر های منفی ناشی از رنجش و احساس خشم و عصبانیت در مورد آنها، باعث فشار روانی می‌شود. فشار روانی هزینه ها و مشکلات مختلف روانی و جسمی را بر فرد تحمیل می کند از جمله آنها می توان به سرگیجه، خستگی، مشکلات خواب، شکایت از ناتوانی در تمرکز، تحریک پذیری و بیماری‌های قلبی و گوارشی اشاره کرد.

قسمتی عنوان کرد: گام های پیشنهادی ورتینگتون برای عفو و گذشت عبارتند از: یادآوری، در گام اول رویداد رنجش را به روشن‌ترین و عینی‌ترین شکلی که  می‌توانید به یاد آورید. طرف مقابل را یک آدم بدذات نبینید. غرق در ترحم به خود نشوید. درحالی که رویداد رنجش را تجسم می کنید، نفس‌های عمیق، آرام‌بخش بکشید. گام دوم همدلی با فرد رنجاننده است. سعی کنید خود را جای فرد رنجاننده بگذارید و دیدگاه او را درک کنیدکه چرا این شخص شما را رنجانده و به شما آسیب زده است. همدلی کار آسانی نیست.

وی بیان کرد: بهتراست برای توضیح رویداد نقش وکیل مدافع فرد رنجاننده را به خود بگیرید. با این تمرین تخیلی شما به روایت قابل قبولی می‌رسید که رنجاننده در صورت اجبار برای علت کارش بیان خواهد کرد. توضیحی که به شما اجازه رفتن و طی مسیر عفو و گذشت را می‌دهد. شما ممکن است به خودتان بگویید: «افرادی که دیگران را می رنجانند، خود را معمولاً در حالت ترس، خشم یا صدمه دیدن می بینند»، «افراد در زمان صدمه زدن متوجه عمق کارشان نیستند» و یا «افراد در زمان صدمه زدن به دیگران معقولانه فکر نمی‌کنند، آنها فقط حمله ور می‌شوند». گام دشوار بعدی دادن هدیه نوع دوستانه بخشش است.

قسمتی بیان کرد: به یاد بیاورید که به کسی صدمه زده بودید و احساس گناه می کردید. چگونه آن شخص شما را بخشید. برای این که بخشاینده به ما هدیه‌ای می‌دهد هدیه‌ای که به آن نیاز داریم او متوجه نیاز ما می‌شود. دادن هدیه باعث می‌شود شخص بخشاینده  نیز احساس بهتری کند احساسی از شادی، صلح و هم‌نوایی با هستی. همانطور که یک ضرب‌المثل می‌گوید«اگر شما می‌خواهید برای یک عمر خوشحال شوید، به کسی کمک کنید».

وی با اشاره به اینکه گام چهارم متعهد کردن خود به ابراز آشکار عفو و بخشش است، بیان کرد: به طور آشکار عفو و گذشت رنجاننده را اعلام کنید و آن را در دفتر خاطرات خود بنویسید. گواهی عفو و بخشش بنویسید و تاریخ گواهی را قید کنید. گواهی نامه را باصدای بلند برای یک آشنای مورد اعتماد بخوانید.

این روانشناسی کردستانی بیان کرد: گام پنجم  راسخ ماندن در عفو و گذشت است. حتی بعد از عفو، خاطراتی از رنجش وجود دارد. رنجش و عفو شما جزئی از گذشته  شماست و آن ها محو شدنی نیست، خاطرات خواهد بود، نگران بازگشت خاطرات نباشید ولی در آنها غوطه ور نشوید. به خود بگویید که شما عفو کردید. نوشته‌های خود را در مورد عفو و گذشت مرور کنید.  طی مسیر عفو، در خود احساس‌های مثبت نسبت فرد بخشیده شده را پرورش دهید.

وی یادآور شد: عفو و گذشت یک انتخاب است شما از روی آگاهی و اختیار آن را انتخاب کردید می توانید آشتی کنید. اگر پولی یا امانتی به فرد رنجاننده دادید بخواهید. مهم این است که احساس های کینه و انتقام فرو کش کند. شما به خود اجازه تمرین عفو و گذشت می دهید و می خواهید در این مسیر ماهرتر شوید و قدرت عفو را با همه وجودتان  لمس کنید.

بخشش فرد محکوم به اعدام پای چوبه‌دار

یک مرد اهل یکی از روستاهای دیواندره که حدود هفت سال پیش در حین اختلافات خانوادگی با ضربات چاقو، زنش اهل شهر صاحب سقز را به قتل رسانده بود، ۲۲ تیرماه در سنندج پای چوبه دار بخشیده شد.

این فرد محکوم به قصاص، علیرغم تلاش‌های مکرر برای رضایت خانواده مقتول، نتوانسته بود رضایت آنان را جلب کند و بنا بود که اعدام شود. اما در روز پنج شنبه، که قرار بود حکم اعدام این فرد در محوطه زندان سنندج اجرا شود در حرکتی سخاوتمندانه، خانواده مقتول از اجرای حکم قصاص گذشتند و قاتل از مرگ حتمی نجات پیدا کرد.

امام جمعه صاحب ضمن تایید این خبر، از بزرگواری و گذشت و متانت خانواده مقتول و همکاری آنان با مردم و معتمدین تشکر و اظهار امیدواری کرد: این حرکت‌های انسان دوستانه در جامعه توسعه یابد و ضمن ریشه یابی موضوع، اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری حوادث مشابه صورت بگیرد.

ماموستامحمد غفوری یادآور شد: گذشت خصلت انسان‌های بزرگ و صاحب خرد است و این بخشش و حرکت سخاوتمندانه را ارج می‌نهیم.

نویسنده: ملیحه سیفی