نگرش قرآن به تسبیح خداوند

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان‌شرقی، يكی از حقايق و معارف بلند قرآن، اين است كه سراسر ذرات جهان، خدا را سجده می‌كنند و به حمد و ثنا و تسبيح و تقديس او اشتغال می‌ورزند و اين حقيقت جز از قرآن، از هيچ مكتبی به اين گستردگی شنيده نشده است؛ به عبارت روشن‌تر، همه ذرات وجود، از دل اتم‌ها گرفته تا درون كهكشان‌ها و سحابی‌ها اين وظيفه بزرگ را انجام مي‌دهند.

حمد و ثنا، ستایش خدا در برابر صفات کمالی و ثبوتی اوست، هم چنان که تسبیح او، پیراسته ساختن او از نقایص و معایب است و توصیف خدا، با هر صفات سلبی، تسبیح و تنزیه وی است.

بهترین ارتباط تسبیح را می‌توان در یگانگی لفظ تسبیح با ذكر صلوات در قرآن كریم و احادیث نورانی اهل بیت(ع) مشاهده كرد.

مقصود از تسبیح، همان خضوع تکوینی در برابر اراده الهی است

حجت‌الاسلام مسعود مهدوی، امام جمعه ورزقان در گفت‌‌وگو با ایکنا، اظهار کرد: مقصود از تسبیح، همان خضوع تکوینی هر موجودی در برابر فرمان و اراده الهی است و سراسر هستی در برابر اراده و مشیت خداوند خاضع بوده و در پذیرش وجود و پیروی از قوانینی که خداوند برای آنها تعیین نموده است مطیع و تسلیم‌اند.

وی، افزود: ستایش و تسبیح حداقل کاری است که یک بنده در مقابل مولای خود می تواند انجام دهد.

وی با استناد به آیه 44 سور اسراء خاطرنشان کرد: در این آیه می‌خوانیم: آسمان‌های هفت گانه و زمین و هرموجود عاقلی که درآنهاست، خدا را تنزیه می‌کند و آن چه در جهان هستی به عنوان شیء شناخته شده است، خدا را با ستایش تنزیه می‌کند، ولی شما از تسبیح آنها آگاه نیستید و درک نمی‌کنید، او بردبار و بخشنده است.

حجت‌الاسلام مهدوی، با اشاره به فرموده امیرالمومنین علی(ع) ادامه داد: مولا علی(ع) می فرمایند: تسبیح و سبحان الله گفتن یک نیمه از ترازوى اعمال را پر کرده و الحمدلله گفتن ترازوى اعمال را سرشار مى‌سازد و الله اکبر گفتن فاصله‌ی میان آسمان و زمین را پر مى‌کند

امام جمعه ورزقان از بالاترین حد تسبیح گفت و یادآور شد: بالاترین حد تسبیح نفی صفات از خداوند است چرا که پرستش خدا از طریق صفات شرک است، پس تسبیح خدا به معنای حرکت از شرک به سوی توحید و از صفات به سوی ذات است.

وی افزود: ما با تسبیح حق تعالی اولاً اعتراف می‌کنیم که او پاک و منزه از هر عیب و نقص است و ثانیا یاد می‌گیریم که برای نزدیک شدن به خداوند باید دامن خویش را از هر عیب و نقصی مبرا کنیم و پاک و منزه شویم.

حجت‌الاسلام مهدوی، تسبیح را منزه دانستن خدا از عیب دانست و تاکید کرد: تسبیح، منزه دانستن خدا از هر عیب و نقص و پیراستگی پروردگار از هر ناشایستگی است، موجودات عالَم، همگی دارای آگاهی و شعور نسبت به وجود خدا و کمالات او هستند و تسبیح شان به موجود لایق تسبیح، تعلُّق می‌گیرد و او خدایی است که سزاوارتر از او برای تسبیح، وجود ندارد.

ثمره تسبیح وصول به مقام قرب الهی است

حجت‌الاسلام علی اکبر اکرمی، امام‌جمعه سراب در گفت‌‌وگو با ایکنا، اظهار کرد: ثمره تسبیح وصول به مقام قرب الهی و عرفان كامل از طریق توجه مداوم به تنزیه خداوند و ندیدن خود به عنوان موجودی موثر و مستقل باشد كه لازمه موجودیت ناقص، ربطی و نیازمند هر مخلوقی است و ترک آن موجب قطع روزی و خسران در دنیا و آخرت و هلاكت می‌شود.

وی افزود: تسبیح به معنای منزه و مبرا و پاک و مقدس دانستن خداوند است از هرنقص و نیاز و شریک و هر امری که سزاوار خداوند نیست و بالاترین حد تسبیح نفی صفات از خداوند است چرا که پرستش خدا از طریق صفات شرک است، پس تسبیح خدا به معنای حرکت از شرک به سوی توحید و از صفات به سوی ذات است.

وی با استناد به آیه ۴۱ سوره احزاب خاطرنشان کرد: در این آیه می‌خوانیم: اي كساني كه ايمان آورده‌ايد، خدا را بسيار ياد كنيد و صبح و شام او را تسبيح گوييد، او كسی است كه بر شما درود و رحمت می‌فرستد و فرشتگان او برای شما طلب رحمت می‌كنند تا شما را از ظلمت(جهل، شرک، گناه) به سوی نور(ايمان، علم و تقوی) رهنمون شوند، او نسبت به مومنان همواره مهربان بوده است.

 امام جمعه شهرستان سراب با اشاره به یکی از بهترین اذکار ذکر تسبیح یادآور شد: ذکر خداوند آثار و ثمرات اعجاب آور و باشکوهی دارد، یکی از بهترین اذکار ذکر تسبیح(سبحان الله) است.

حجت‌الاسلام اکرمی، از لزوم تامل در ذکر تسیبح گفت و ادامه داد: دقت و تامل در مواضع خاص ذكر تسبیح در قرآن كریم ما را به این سمت و سو هدایت می‌كند كه تنها راه رسیدن به تسبیح پروردگار، عنایت، توجه و تذكر نعمت‌های الهی باشد.

امام جمعه سراب یادآور شد: تسبیح خدا در حال نماز به معنای عشق به ذات او بیرون از هر صفت و هر غرض و نفعی است؛ چرا که عبادت خدا به خاطر هرگونه نفعی اعم از دنیوی و اُخروی به معنای پرستش صفات است و مرتبه‌ای از شرک محسوب می‌شود، ولی تسبیح در نقطه مقابل این معنا قرار دارد.

وی افزود: تسبیح خداوند هم مربوط به ذات او است و هم صفات و افعال او زیرا تسبیح تنزیه و پیراستن خداوند از هر نوع آلودگی و محدودیت و هر آن چیزی است که لایق شان با عظمت او نیست.

حجت‌الاسلام اکرمی تاکید کرد: خداوند همان طوری که در ذات نامحدود و بی انتها است در اسم و صفت و افعال خویش نامحدود است، زیرا اسما و صفات الهی عین ذات او است و از ذات جدا نیست و افعال نیز تجلیات و تعینات ذات خداوند است، بنابراین همان که ذات خداوند را از کاستی و آلودگی و چیزی که لایق او نیست منزه می‌کنیم همین طور اسما و صفات الهی را از کاستی و محدودیت و مشابهت با مخلوقاتش منزه و تقدیس می‌نماییم.