شبکههای اجتماعی؛ فرصت برای گفتمان دینی یا تهدید
گروه فناوری اطلاعات: یک کارشناس فضای مجازی گفت: معتقدم این ابزارها برای نشر گفتمانهای دینی خطرناک است، متأسفانه ما رهبری صحیح در حوزه فضای مجازی نداریم و نمیتوانیم آن را هدایت کنیم و مطالب نیز از سندیتی برخوردار نیستند.
سلمان کونانی، کارشناس فضای مجازی، در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، با اشاره به مشخصات گفتمان دینی در فضای مجازی اظهار کرد: اساسا گفتمان مفهومی است که بدون وجود آن درک و فهم علمی از جهان پیرامون و شناخت واقعیتها و حقایق دنیای پیرامون امکان پذیر نیست و این گفتمان به ما قدرت شناخت جهان پیرامون را میدهد. همچنین گفتمان همان فرآیند ارتباطی و شنیداری است.
وی با بیان اینکه گفتمان همان ابزار و فرانهادی است که طی یک تبادل کلامی و دوسویه به ما قدرت میدهد که پس از شکلگیری یک سری مباحثها به نتایج قطعی برسیم، افزود: در واقع گفتمان، گزارهای بوده که ثمره بحث و مباحثه است و نتیجهاش، جدل را روشن میکند.
این کارشناس فضای مجازی تصریح کرد: با داشتن گفتمان به راحتی می توانیم نسبت به جهان پیرامون قضاوت کنیم و گفتمان در نشر تفکرات علمی، فرهنگی، فلسفی نقش بیبدیلی دارد. همچنین دریچه غیرقابل اغماض رسیدن به حقیقت گفتمان است و این گفتمان یک روش مقعطعی و کوتاه مدت نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت، بلکه دریچه شناخت حقایق هستند.
وی با اشاره به این موضوع که گفتمان به طور ذاتی در بستر تعاملات شکل میگیرد، گفت: سؤال و جوابها در گفتمانها، ما را به بحث و مباحثه میکشاند که همان گفتگوی چهره به چهره است و در این صورت قدرت آنالیز پیدا میکنیم و مباحث را بررسی میکنیم. زمانی که دادهها را بدست میآوریم، به خودمان ابزار میدهیم تا با شکلگیری گفتمانها به نتایح برسیم.
کونانی اظهار کرد: گفتمان دینی همان حقیقت برخاسته از تعاملات کلامی چهره به چهره در بستر مباحثه است. در واقع قلمرو موضوعی گفتمان دینی مخصوص نهاد دینی است یعنی به همان حدی که دین وسعت دارد، گفتمان دینی هم وسعت دارد. دینداری و کشش به سوی دینی که بتواند برای انسان یک سنگ بنا و ستون تلقی شود، با ذات انسان پیوند دارد. همچنین گفتمان دینی محدود به کل قلمرو دین است و دین هم تنها واقعیتی است که در زندگی انسان جایگزینی ندارد.
وی بیان کرد: جامعهای بدون گفتمان دینی، جامعه بیعار و ناسالم است و جامعه سالم یعنی جامعهای که انسانهای متمدن و مدرن دارد. انسان زمانی میتواند ادعای مدرن بودن داشته باشد که ضریب دینداریاش بیشتر باشد. انسان متمدن و مدرن به نحو بیشتری به قواعد، قوانین و هنجارهای زندگی احترام میگذارد. انسانی که دین عمیق دارد، اعتقاد بیشتری به حقوق بشر دارد؛ بنابراین انسان نمیتواند بدون فهم و گفتمان دینی متمدن باشد.
ابزارهای مناسب برای انتشار گفتمان دینی در فضای مجازی
این کارشناس فضای مجازی با اشاره به ابزارهای مناسب برای انتشار گفتمان دینی در فضای مجازی گفت: اساسا شکلگیری گفتمانها به ابزارهای مختلفی نیاز دارد و گفتمان دینی را میتوان در قالب کتاب، روزنامه، مجله، وب سایت و وبلاگ نشر داد. طرق گفتمان دینی متأثر از روح است و دنیای امروز ابزارهای مختلفی دارد که یکی از این ابزارها فرصتهای سایبری است.
وی ادامه داد: گفتمان دینی با جنگ مفاهیم، ازدواج آموزهها و جدل رودرو و شفاهی باورها و اعتقادات دینی شکل میگیرد نه با نوشتن کتاب. ما نباید برای نشر گفتمان دینی در فضای مجازی محدود به یک ابزار شویم.
کونانی اظهار کرد: برخی از ابزارها برای پیگیری گفتمان دینی خطرناک هستند که میتوان به فضای مجازی و ابزارهای فعال آن اشاره کنیم. در فضای سنتی کمتر شاهد چالهها و دستاندازها هستیم اما فضای مجازی به دلیل آنکه همیشه وجود دارد و همیشه در دسترس بوده، کمی خطرناک است.
فرصتهای حداکثری برای نشر بیقاعده
وی بیان کرد: معتقدم این ابزارها برای نشر گفتمانها خطرناک است، چون فرصتهای حداکثری برای نشر بی قاعده آن وجود دارد و حتی دوسوم اخبار در فضای مجازی قابل اعتماد نیستند، مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. متأسفانه ما رهبری در حوزه فضای مجازی نداریم و نمیتوانیم آن را هدایت کنیم و مطالب چندان از سندیتی برخوردار نیستند.
این کارشناس فضای مجازی تصریح کرد: تکنولوژی یکی از نعمتهای ماست اما میان تکنولوژی و محصولاتش فاصله است و فضای مجازی محصول تکنولوژی ارتباطیست اما خود تکنولوژی فناوری محسوب نمیشود. ما نباید تکنولوژی را به خاطر آنکه مدیریت نداریم، کنار بگذاریم. علی رغم اینکه فضای مجازی میتواند در نشر گفتمان دینی ایفای نقش مناسبی باشد، اما با چالشها و مشکلات نرمافزاری مختلفی مواجه است که سبب گمراهیها میشود.
وی بیان کرد: جویندگان گفتمان دینی زیر هجده سال هستند و فضای مجازی برای این افراد مخاطرات زیادی دارد؛ بنابراین فضای مجازی قدرتی در ساخت گفتمان ندارد بلکه در نشر آن تأثیر گذار است و گفتمان در فضای دیگری شکل میگیرد.
