زندگی و مبارزات «علامه مخبردزفولی» کتاب میشود
گروه فرهنگی: یکی از عالمان دینی برجسته و مجهول القدر برخاسته از محیط فکری و فرهنگی و مذهبی شهرستان دزفول، مرحوم حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ عباس مخبر دزفولی است، مرکز اسناد انقلاب اسلامی درباره این شخصیت کتابی در دست چاپ دارد.
دکتر غلامرضا درکتانیان پژوهشگر تاریخ معاصر ایران در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، از چاپ کتابی با موضوع علامه
مخبر دزفولی توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی خبر داد و گفت: دزفول یکی از شهرهای عالمخیز ایران و جهان تشیع است که در گسترش
و تعمیق مذهب شیعه نقش مهمی ایفا کرده است. این شهر زادگاه دهها عالم و فقیه
برجسته شیعی بوده که شیخ مرتضی انصاری(ره) چهره تابناک فقاهت و جهان مرجعیت از آن
جمله است. یکی از عالمان دینی برجسته و مجهول القدر برخاسته از محیط فکری و فرهنگی
و مذهبی دزفول، مرحوم حجتالسلام والمسلمین حاج شیخ عباس مخبر دزفولی(تولد1307، وفات1365)
معروف به «علامه مخبردزفولی» است.
وی اظهار کرد: در این پژوهش تاریخ شفاهی که با عنوان «زندگی و مبارزات علامه شیخ عباس مخبر دزفولی» منتشر خواهد شد؛ حیات فردی، اجتماعی، علمی، دینی و مبارزات علامه مخبردزفولی مورد بررسی قرار گرفته است. علامه مخبردزفولی دارای شخصیت چند وجهی است که در این کتاب تلاش شده ابعاد و گستردگی وجوه شخصیتی وی تا حد امکان تبیین شود.
شخصیت چند بعدی و جامعالاطراف علامه شیخ عباس
مخبردزفولی
درکتانیان درباره ضرورت پژوهش حول محور شخصیت علامه مخبر دزفولی گفت: با توجه به شخصیت چند بعدی و جامعالاطراف و تأثیرگذار علامه شیخ عباس مخبردزفولی در تحولات سیاسی و اجتماعی معاصر دزفول، انجام پژوهشهایی در این خصوص ضروری به نظر میرسد.
این پژوهشگر مرکز اسناد انقلاب اسلامی در تبیین این ضرورت گفت: معاصر بودن علامه و مجهول القدر ماندن مقام علمی مرحوم مخبردزفولی با توجه به ارتحال نسبتاً زود هنگام، آن هم در دوران پرمخاطره دفاع مقدس، بازخوانی نقش علما به صورت عمومی و به طور ویژه نقش مرحوم علامه مخبر در تحولات تاریخ انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس در دزفول، بازخوانی گوشههای کمتر توجه شده از تاریخ انقلاب اسلامی با تمرکز بر تاریخ شفاهی و تبیین نقش علامه مخبردزفولی و فعالیتهای فکری و فرهنگی وی بخصوص در امر بسترسازی و تربیت نیروهای انقلابی(چرا که متأسفانه در بررسی تاریخ انقلاب اسلامی بیشتر توجه و تمرکز بر مبارزات مسلحانه و یا خاطرات زندان و شکنجه بوده و این امر موجب تحتالشعاع قرارگرفتن مبارزات فکری و فرهنگی و بسترسازی صبورانه مبارزان عالم و اندیشمند و شاگردان درجه اول حضرت امام، شخصیتهای چون شهید بهشتی، مطهری، مفتح، باهنر و یا روحانیون روشنفکر در مناطق دیگر چون مرحوم مخبر دزفولی شده است.) از جمله علل ضرورت پژوهش درباره شخصیت علامه مخبر دزفولی است.
معرفی و الگوسازی شیوه رفتار اجتماعی و خانوادگی مرحوم
مخبردزفولی
وی ادامه داد: بررسی و تبیین چرایی مقاومت دزفول در دوران دفاع مقدس و نقش علمای مبارز این شهر در این نقش آفرینی، بازخوانی، معرفی و الگوسازی شیوه رفتار اجتماعی و خانوادگی مرحوم مخبردزفولی به عنوان یک روحانی خدوم، بی ادعا، به روز و پاسخگو به شبهات و نیازهای جوانان از دیگر دلایلی است که تدوین چنین پژوهشی را ضروری میسازد.
درکتانیان افزود: موضوع آخر را میتوان مهمترین علت و نیاز ضروری برای انجام این پژوهش قلمداد کرد؛ علیرغم اینکه از رحلت مرحوم شیخ عباس مخبردزفولی بیش از سی سال میگذرد و بسیاری از شاهدان عینی و مبارزان دوران انقلاب دزفول مرحوم شدهاند، با این حال در ذهن و ضمیر بسیاری از مردم و افراد مختلف، خاطرات بسیاری از ایشان باقی مانده است. از این رو در انجام این طرح تکیه اصلی بر انجام مصاحبه با افراد نزدیک به وی اعم از خانواده و مسئولین وقت اداری و نظامی شهر بوده است.
این محقق گفت: در این پژوهش تاریخ شفاهی از منابع مکتوب به ویژه اسناد ساواک و اسناد و دستنوشتههای علامه مخبر استفاده شده است. خوشبختانه بخش عمدهای از آثار مکتوب ایشان منتشر شده است که برای تبیین حیات علمی و فکری وی مهم و قابل ملاحظه است.
3000 دقیقه مصاحبه تاریخ شفاهی درباره شخصیت علامه
وی اظهار کرد: با توجه به جنبههای مختلف حیات فردی، اجتماعی، سیاسی و مذهبی مرحوم علامه مخبردزفولی، مطالب این پژوهش برگرفته از 3000 دقیقه مصاحبه تاریخ شفاهی با شخصیتهای مختلف از جمله روحانیون، مقامات کشوری و فرماندهان نظامی، فرزندان آن عالم بزرگوار و اقشار مختلف مردم است.
درکتانیان با بیان اینکه این اثر پژوهشی در مرحله ویرایش نهایی قرار دارد، گفت: این پژوهش همزمان با سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر خواهد شد.
پژوهشگر مرکز اسناد انقلاب اسلامی ادامه داد: در این کتاب از 100 برگ سند و 70 قطعه عکس استفاده شده است. این کتاب در شش فصل به نگارش در آمده است؛ فصل اول: جغرافیای تاریخی، مدارس دینی و مراجع شهرستان دزفول، در فصل دوم خاندان علامه مخبر، اخوان و همچنین خانواده همسر وی معرفی شده است.
وی ادامه داد: فصل سوم مربوط به حیات علمی، تحصیلات و تألیفات و مقام علمی ایشان است. از جنبههای قابل توجه حیات مرحوم مخبر تحصیلات، تألیفات، استادان و اجازات اجتهادی و روایتی است که وی از استادان خود دریافت کرده است. هر یک از اجازات وی، گویای مقام علمی و جایگاه او در میان استادان برجسته حوزههای علمیه دزفول، نجف و قم همانند آیات عظام؛ شیخ محمدعلی معزّی، سیداسدالله نبوی، سید محمود شاهرودی، سید محسن حکیم، سید ابوالقاسم خویی، سید علی موسوی بهبهانی، سید شهابالدین مرعشینجفی، سید حسین موسوی بجنوردی، سید ابراهیم اصطهباناتی و شیخ عبدالکریم زنجانی است. همچنین در این فصل آثار و تألیفات علمی مرحوم مخبردزفولی معرفی شده است.
این پژوهشگر تاریخ محلی گفت: موضوع فصل چهارم ذوق ادبی و طبع شعر و نمونههایی از اشعار علامه مخبر است. وقتی علامه مخبر منبر میرفت برای بيان نکتههای اخلاقی شعر میخواند و با اشعار مختلف استشهاد میکرد و حتی پارهای از پيامهای خود را که به سبب اختناق سالهای پيش از انقلاب نمیتوانست به صراحت بيان کند، به صورت شعر به مردم منتقل میکرد. در این فصل قسمتهایی از سرودههای ایشان به مناسبتهای مختلف، آورده شده است.
درکتانیان اظهار کرد: در فصل پنجم، خصوصیات اخلاقی و رفتار اجتماعی علامه مخبر به صورت مشروح مورد بررسی قرار گرفته است. این فصل که از مهمترین قسمتهای این اثر است، حاوی مباحث مهمی در خصوص ویژگیهای اخلاقی و رفتاری علامه مخبر در خانواده و اجتماع است و در حقیقت راز و رمز محبوبیت و مقبولیت مردمی وی مورد کندوکاو قرار گرفته و به عنوان الگوی رفتار اسلامی در خانواده و اجتماع مطرح شده است.
وی با بیان اینکه در فصل ششم و هفتم به نقش روحانیت و به ویژه علامه مخبر در هدایت مردم در تاریخ انقلاب اسلامی پرداخته شده است، افزود: در تاریخ انقلاب اسلامی روحانیت نقش هدایت و رهبری مردم را برعهده داشته است. در دزفول مرحوم آیت الله قاضی و در کنار وی مرحوم علامه مخبردزفولی و مرحوم حجت الاسلام فارغ، بازوان پرتوان جریان انقلاب در این شهر بودهاند، با این حال علامه مخبردزفولی در سالهای قبل از انقلاب با برپایی جلسات متعدد برای جوانان، موفق به تربیت نسلی از جوانان انقلابی شد که در دوران بعد از انقلاب در تثبیت انقلاب و همچنین در مدیریت دفاع مقدس نقش مهمی ایفا کردند.
این محقق ادامه داد: در این بخش همچنین به مجالس وعظ و خطابههای انقلابی علامه مخبردزفولی در دوره مبارزه برای پیروزی انقلاب اسلامی که عمدتاً در مسجد جامع دزفول و حسینیه اعظم اهواز (کانونهای انقلاب در این دو شهر) برگزار میشد، پرداخته شده است. حضور علما و روحانیت مبارز و مورد اعتماد مردم شهر در تظاهرات دوران انقلاب موجب اطمینان خاطر مردم عادی برای حضور و مشارکت در انقلاب بود. بطور کلی در این فصل نقش علامه مخبر در پیروزی و تثبیت انقلاب اسلامی در دزفول مورد توجه قرار گرفته است.
درکتانیان درباره فصل هشتم گفت: بخش مهم حیات علامه مخبردزفولی در دوران دشوار دفاع مقدس بوده است. در این دوره منابر و خطبههای الهامبخش او از تریبون نماز جمعه که مردم مؤمن دزفول را به پارسایی و پایداری فرا میخواند و تلاش در حفظ روحیه حماسی مردم و رفع نیازهای آنها، حضور در میدان جنگ برای تقویت روحیه رزمندگان اسلام و سخنرانیهای او در مراسم شهدا در کنار مجاهدت علمی او در ارتقا آگاهیهای دینی مردم و خصوصاً نیروهای مخلص سپاه در قالب برگزاری جلسات آموزش عقیدتی در محل سپاه پاسداران دزفول، نمایندگی حضرت امام(ره) در جهاد سازندگی دزفول و تدریس طلاب علوم دینی، بخشی از فعالیتهای ایشان در دوره دفاع مقدس بود. از زمان آغاز دوره دفاع مقدس، با همراهی آیتالله قاضی نقش مهمی در حضور مردم در شهر و عدم تخلیه دزفول ایفا کرد. شرکت در مراسم تشییع، اقامه نماز، تدفین و مراسم ختم شهدا و مهمتر از اینها سرکشی دائم و رسیدگی به خانواده معظم شهدا و حفظ روحیه حماسی مردم نجیب و متدین دزفول «پایتخت مقاومت ایران»، بخشی از وظایف خطیر وی در این دوره بود.
وی گفت: ایراد خطبههای نماز جمعه در شهر جنگ زده دزفول آن هم با حضور رزمندگانی که در نماز جمعه شرکت میکردند از دیگر فعالیتهای مهم وی در آن دوره بود. کسانی که در روزهای خوف و خون و خطر در دزفول حضور داشتند، هنوز خطبههای غرّا و صوت خوش قرائت آسمانی نمازهای او را کاملاً به خاطر دارند، خطبههایی که در روزهای سخت و جانفرسا با چاشنی شیرین آیات و روایات و تسلط اعجابآور ایشان بر ادبیات و فنون فصاحت و بلاغت، هر شنوندهای را مسحور میکرد. تلاش شده است در این بخش از کتاب به اینگونه فعالیتهای آن عالم مجاهد پرداخته شود.
پژوهشگر مرکز اسناد انقلاب اسلامی در پایان اظهار کرد: به نظر می رسد انجام پژوهشهای تاریخ شفاهی ضمن اینکه از جامعیت نسبتاً برتری نسبت به پژوهشهای کتابخانهای برخوردار است، اما سختیها و زحمات بیشتری هم دارد از این رو فراهم آوردن منابع پرشمار تاریخ شفاهی که مستلزم پیگیری، هماهنگی و همکاری، مساعدت و قبول زحمت تک تک عزیزان و بزرگورانی که حاضر به انجام مصاحبه شده و خاطرات خود از علامه مخبردزفولی را در اختیار این مجموعه قراردادهاند، شایسته تقدیر و سپاس است.
