علیرضا مزروعی، دبیر گفتمان دینی معاونت امور فرهنگی و تبلیغ سازمان تبلیغات اسلامی کشور در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) به تبیین ضرورت و اصول برگزاری گفتمانهای دینی در کشور پرداخت و اظهار کرد: برنامه گفتمانهای دینی مطابق بند 23.11.1 اصول سیاستهای فرهنگی کشور که عبارت است از گسترش نقد و انتقادپذیری، حمایت از حقوق فردی و اجتماعی برای دعوت به خیر، همگانی شدن امر به معروف و نهی از منکر بر مبنای حکمت، موعظه حسنه، شرح صدر و جدال احسن طراحی شده است و هدف از آن ایجاد فضاهای مناسب و ارائه مدل کاربردی برای فرهنگسازی اندیشهورزی است.
نوجوانان با انبوهی از سؤالها مواجه هستند؛ گفتمان دینی به آنها پاسخ میدهد
وی گفتمان دینی را یکی از شیوههای مؤثری دانست که برای ایجاد ارتباط میان فردی، تعامل و پاسخگویی چهره به چهره و مستدل به سؤالها و شبهات دینی و نیازهای فکری و فرهنگی گروههای مختلف جامعه به خصوص جوانان و نوجوانان که در روند شکلگیری هویت خود با انبوهی از سؤالها در حوزههای معرفت شناسی، هستی شناسی، مسائل اجتماعی، مدیریت هیجانات، مدیریت عواطف و رفتار و کیفیت تجربه زندگی و درک مهارتها با آن مواجه هستند، لازم است.
مزروعی به فعالیت و ورود سایر فرهنگها به کشور نیز اشاره و خاطرنشان کرد: از سوی دیگر بدون تردید فرهنگهای رقیب و مهاجم با استفاده از ابزارهای نوین رسانه برنامههای پیوستهای برای تغییر فرهنگی جوامع دارند و در تلاش هستند در حوزه شناختی، رفتاری و سبک زندگی جامعه ما نیز به طور مستقیم و غیر مستقیم تأثیرگذار باشند.
وی اعلام کرد: بر اساس احساس نیاز جامعه تصمیم بر این شد که در سال جاری برنامه گفتمانهای دینی در سراسر کشور افزایش داده شود.
دبیر گفتمان دینی سازمان تبلیغات اسلامی تشریح کرد: سال گذشته ابلاغیهای به 31 استان ارسال و بر اساس این ابلاغیه سه هزار و 709 گفتمان در استانها برگزار شد که البته هر گفتمان شامل سه جلسه میشد یعنی در واقع 11 هزار و 127 جلسه گفتمان محور در کشور برگزار شده است. اما در سال جاری با افزایش تعداد گفتمانها برگزاری شش هزار و 963 گفتمان را به استانهای ابلاغ کردیم که هر گفتمان شامل سه جلسه میشود یعنی در مجموع 20 هزار و 889 جلسه برگزار خواهدشد. در واقع امسال 80 درصد بر تعداد گفتمانهای دینی کشور افزوده شده است.
فهم مطالب مبتنی بر روش گفتوگو محور
وی در پاسخ به این سؤال که با افزایش کمیت، آیا به کیفیت گفتمانها هم توجه شده است؟ گفت: سعی ما بر این است که همچنان که از نظر کمی تعداد گفتمانها را افزایش دادیم بر کیفیت کار نیز بیفزاییم. همچنین بر عوامل اثربخشی برنامهها هم توجه داریم که از جمله عوامل اثربخشی گفتمانها ایجاد سؤال برای جوانان و پرسشهای متعدد در کلاسها است تا اساتید و حاضران با سؤال و جواب و روش گفتوگو محور فهم مطالب را دنبال کنند.
مزروعی تصریح کرد: در صورتی که استاد در کلاس گفتمان دینی فقط سخنران و متکلم وحده باشد و نتواند مخاطبان را به سؤال و مشارکت در کلاس وادارد، در ارزشیابی کار وی تأیید نشده و وی از چرخه فعالیت کنار گذاشته میشود. در این کلاسها باید ارتباط چهره به چهره و دو سویه باشد و مخاطبان هم اظهار نظر کرده و دیدگاهها و سؤالهای خود را مطرح کنند.
اساتید سؤالهای مقایسهای مطرح کنند
وی یکی از ضعفهای نظام آموزشی را مطرح نکردن سؤالهای مقایسهای در کلاسها توسط اساتید و معلمان دانست و اظهار کرد: در سؤالهای مقایسهای است که فهم اتفاق میافتد و میتوان اذعان کرد که برنامه موفق بوده است. از دیگر عوامل موفقیت برنامههای گفتمان این است که رصد فرهنگی و نیازسنجی فرهنگی قبل از برگزاری گفتمانها صورت گیرد و مهمترین مسئله مخاطبان در شهر و استان سنجیده شود در صورتی که این ملاکها در نظر گرفته شود یک گفتمان موفق خواهد بود.
70 درصد مخاطبان گفتمانهای دینی نوجوانان و جوانان هستند
مزروعی در تشریح گروه مخاطبان گفتمانهای دینی، گفت: گروه هدف ما جوانان و نوجوانان در مدارس هستند و 70 درصد برنامهها برای این گروه برگزار میشود. البته امسال دو محور به گفتمانهای دینی اضافه شده که شامل خانوادهها و مربیان دانشآموزانی است که برای آنها گفتمان برگزار میشود.
وی افزود: وقتی سه جلسه گفتمان برای دانشآموزان برگزار میشود حداقل یک جلسه هم برای خانوادهها و معلمان و مربیان برگزار خواهدشد و آموزش مربیان هم به این برنامه اضافه کردیم و تلاش داریم حداقل یک جلسه هم برنامه گفتمانی برای مربیان دانشآموزان برگزار کنیم.
این استاد گفتمانهای دینی در پاسخ به این سؤال که چگونه میزان موفقیت یا عدم موفقیت گفتمانها را ارزیابی میکنید؟ گفت: به کمک نظرسنجی از مخاطبان برنامه که طی آن مجریان برنامه موظف هستند فرمهای نظرسنجی را میان مخاطبان توزیع و سپس نتایج نظرسنجی را استخراج کنند. همچنین از اساتید و مجریان برنامه نظرسنجی میشود. بعضاً هم از مسئولان آموزش و پرورش در خصوص استاد و کیفیت برنامه نظرسنجی و در نهایت نتایج جمعبندی میشود.
وی اعلام کرد: بر اساس نظرسنجیهای صورت گرفته، هر کجا که از لحاظ ارتباط میان فردی و نیازسنجی این روش درست اجرا شده تا 95 درصد موفقیت داشته است اما به صورت میانگین میتوان گفت در سطح کشور بیش از 70 درصد موفقیت برنامه داشتهایم.