رئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران:
نذر فرهنگی مصداق سرمایه اجتماعی است
کانون خبرنگاران نبأ: غلامرضا غفاری نذر فرهنگی را مصداق سرمایه اجتماعی دانست و گفت: با توجه به اینکه نذر فرهنگی بر اساس اقتضائات جامعه از سرمایه انسانی و اجتماعی بهرهمند است، یک گام جلوتر از وقف قرار گرفته است.
به گزارش کانون خبرنگاران ایکنا، نبأ، غلامرضا غفاری، عضو هیئت علمی و رئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در دومین نشست از سلسله نشستهای واکاوی مؤلفههای نذر فرهنگی با محور «نذر فرهنگی، جامعه و تاریخ»، که با حضور اساتید دانشگاه و صاحبنظران و استقبال شایان توجه مخاطبان، در تالار مطهری دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد، گفت: نذر یک امر داوطلبانه اجتماعی است که هدفی را دنبال میکند و در اسلام و ادیان دیگر نیز جایگاه ویژهای دارد.
وی ادامه داد: در تمام فرهنگها وقتی بحث ارزشگذاری مطرح میشود، عمل نذر در صدر مینشیند و مرتبه ویژهای پیدا میکند.
غفاری با اشاره به انواع سرمایه، اظهار کرد: سرمایههای مادی به میزانی که از آن استفاده میشود دچار استهلاک میشود ولی سرمایههای اجتماعی به میزانی که مورد استفاده قرار بگیرند، تقویت شده و زایندگی خاص خود را دارند.
وی با اشاره به اینکه نذر فرهنگی معطوف به تخصص، مهارت و عناصری فراتر از عناصر مادی است، گفت: رابطه دو طرفه بین نذر فرهنگی و سرمایه اجتماعی است یعنی وقتی سرمایه اجتماعی قوت میگیرد امر و کنش نذر فرهنگی هم همراه آن صورت میگیرد.
این استاد دانشگاه ادامه داد: تا دورهای خودمان را بر اساس داشتههای مادی و فیزیکی تعریف میکردیم ولی امروزه خودمان را بر اساس داشتههای فرهنگی و اجتماعی تعریف میکنیم.
وی ادامه داد: در تمام فرهنگها وقتی بحث ارزشگذاری مطرح میشود، عمل نذر در صدر مینشیند و مرتبه ویژهای پیدا میکند.
غفاری با اشاره به انواع سرمایه، اظهار کرد: سرمایههای مادی به میزانی که از آن استفاده میشود دچار استهلاک میشود ولی سرمایههای اجتماعی به میزانی که مورد استفاده قرار بگیرند، تقویت شده و زایندگی خاص خود را دارند.
وی با اشاره به اینکه نذر فرهنگی معطوف به تخصص، مهارت و عناصری فراتر از عناصر مادی است، گفت: رابطه دو طرفه بین نذر فرهنگی و سرمایه اجتماعی است یعنی وقتی سرمایه اجتماعی قوت میگیرد امر و کنش نذر فرهنگی هم همراه آن صورت میگیرد.
این استاد دانشگاه ادامه داد: تا دورهای خودمان را بر اساس داشتههای مادی و فیزیکی تعریف میکردیم ولی امروزه خودمان را بر اساس داشتههای فرهنگی و اجتماعی تعریف میکنیم.
حلقه مفقوده توسعهیافتگی، بهرهمندی از سرمایه اجتماعی است
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران تصریح کرد: امروزه حلقه مفقوده توسعهیافتگی، بهرهمندی از سرمایه اجتماعی است یعنی در جامعه بیتفاوتی وجود نداشته باشد و هرکس به فکر خود نباشد، نذر فرهنگی میتواند این بیتفاوتی را کاهش دهد.
وی با اشاره به اینکه جامعه ما دچار یک نوع اختلال اخلاقی شده و ارزشهای اخلاقی تنزل پیدا کردهاند، عنوان کرد: جامعه دچار انواع مسائل و مشکلات شده است و حس اجتماعی و فرهنگی خود را از دست داده از این رو جامعه برای حفظ افراد نیاز به انرژی اجتماعی دارد که نذر فرهنگی در این زمینه نیز مؤثر است و میتواند این پیوند را ایجاد کند.
غفاری معتقد است اموری مثل نذر فرهنگی این پتانسیل را دارند که جامعه را زنده کنند و کمک کند گرمای اجتماعی خود را به دست بیاورد.
جبار رحمانی، عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم نیز در این نشست گفت: در وضعیت فعلی جامعه ما با توجه به وجود بحرانها و آسیبها، تنها چیزی که میتواند شیرازه جامعه را حفظ کند جریانهایی مثل نذر فرهنگی است. سیستم نذر میتواند به واسطه باز توزیع ثروت، جامعه را به انسجام مجدد برساند.
وی با اشاره به معنای ایجابی و سلبی نذر که به ترتیب انجام عمل یا ترک کاری در قبال رخدادی است، افزود: همیشه در نذرها یک شرط و یک پیمان مورد نظر است.
رحمانی عنوان کرد: عمدتا نذر از لحاظ اجتماعی نسبت به دیگران و تعهد به انجام کاری در قبال دیگران معنا میشود در حالی که در فرهنگ سنتی ما معطوف به خویشتن نیز معنا شده که موجب ارتقا شخصی میشود.
عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با بیان اینکه نذر در جامعه امروز ما معطوف به دیگران و مبادله کالایی است، تصریح کرد: در درون نذر وقت و تخصص یک کنش اخلاقی وجود دارد که کالا را از ارزش صفر مادی به امر معنوی تبدیل میکند.
وی ادامه داد: نذر جامعه را به لحاظ اخلاقی و انسانی به هم پیوند میدهد و نوعدوستی را به حد اعلا میرساند.
رحمانی بیان کرد: در نذر وقت و تخصص، جهان کالایی برای لحظهای تعلیق شده و کالاها ارزش معنوی و اخلاقی پیدا میکند که این بازگشت به سطح اخلاقی، امور جامعه را احیا و تقویت میکند.
عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به اینکه در جامعه ما همچنان بخش زیادی درگیر نیازهای اولیه خودشان هستند، اظهار کرد: در وضعیت کنونی تا اطلاع ثانوی نذر خوراکی اولویت اول جامعه را خواهد داشت.
رحمانی با اشاره به اینکه همچنان در جامعه ما نذر به خوراک معطوف میشود، گفت: بهدلیل آسیبهای موجود، این نوع نذر همچنان برتری خود را دارد و نذر فرهنگی باید در نظر داشته باشد که مقابل نذر خوراکی قرار نگیرد بلکه در کنار آن باشد.
وی با اشاره به اینکه جامعه ما دچار یک نوع اختلال اخلاقی شده و ارزشهای اخلاقی تنزل پیدا کردهاند، عنوان کرد: جامعه دچار انواع مسائل و مشکلات شده است و حس اجتماعی و فرهنگی خود را از دست داده از این رو جامعه برای حفظ افراد نیاز به انرژی اجتماعی دارد که نذر فرهنگی در این زمینه نیز مؤثر است و میتواند این پیوند را ایجاد کند.
غفاری معتقد است اموری مثل نذر فرهنگی این پتانسیل را دارند که جامعه را زنده کنند و کمک کند گرمای اجتماعی خود را به دست بیاورد.
جبار رحمانی، عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم نیز در این نشست گفت: در وضعیت فعلی جامعه ما با توجه به وجود بحرانها و آسیبها، تنها چیزی که میتواند شیرازه جامعه را حفظ کند جریانهایی مثل نذر فرهنگی است. سیستم نذر میتواند به واسطه باز توزیع ثروت، جامعه را به انسجام مجدد برساند.
وی با اشاره به معنای ایجابی و سلبی نذر که به ترتیب انجام عمل یا ترک کاری در قبال رخدادی است، افزود: همیشه در نذرها یک شرط و یک پیمان مورد نظر است.
رحمانی عنوان کرد: عمدتا نذر از لحاظ اجتماعی نسبت به دیگران و تعهد به انجام کاری در قبال دیگران معنا میشود در حالی که در فرهنگ سنتی ما معطوف به خویشتن نیز معنا شده که موجب ارتقا شخصی میشود.
عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با بیان اینکه نذر در جامعه امروز ما معطوف به دیگران و مبادله کالایی است، تصریح کرد: در درون نذر وقت و تخصص یک کنش اخلاقی وجود دارد که کالا را از ارزش صفر مادی به امر معنوی تبدیل میکند.
وی ادامه داد: نذر جامعه را به لحاظ اخلاقی و انسانی به هم پیوند میدهد و نوعدوستی را به حد اعلا میرساند.
رحمانی بیان کرد: در نذر وقت و تخصص، جهان کالایی برای لحظهای تعلیق شده و کالاها ارزش معنوی و اخلاقی پیدا میکند که این بازگشت به سطح اخلاقی، امور جامعه را احیا و تقویت میکند.
عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به اینکه در جامعه ما همچنان بخش زیادی درگیر نیازهای اولیه خودشان هستند، اظهار کرد: در وضعیت کنونی تا اطلاع ثانوی نذر خوراکی اولویت اول جامعه را خواهد داشت.
رحمانی با اشاره به اینکه همچنان در جامعه ما نذر به خوراک معطوف میشود، گفت: بهدلیل آسیبهای موجود، این نوع نذر همچنان برتری خود را دارد و نذر فرهنگی باید در نظر داشته باشد که مقابل نذر خوراکی قرار نگیرد بلکه در کنار آن باشد.
نذر تخصص است
وی اظهار کرد: نذر فرهنگی صرفا نذر کالاهای فرهنگی نیست بلکه نذر تخصص است که از قبل وجود داشته ولی فراموش شده در حالی که امروز جامعه به آن نیاز دارد.
رحمانی افزود: این نوع نذورات، صدقات، خیرات و فراوانی تشکلهایی که به این سمت میروند نشان میدهد مردم حس خوبی نسبت به وضعیت فعلی جامعه ندارند و گرفتاری همنوعان خود را لمس میکنند.
به گفته این صاحبنظر، میزان بالای تمایل جامعه به سیستمهای نذر و خیریه ناشی از اضطرابی است که در درون جامعه ما وجود دارد. یک ناامنی و ناآرامی را حس میکنیم که این نوع فعالیتها میتواند آرامش را برای جامعه ایجاد کند.
وی با بیان اینکه نذر وقت و تخصص به ما کمک میکند تا از سیطره نگاه اقتصادی و ابزاری صرف به جامعه فاصله بگیریم، گفت: در کنار توجه به اهمیت نذر اقتصادی باید به جامعه یادآور شویم که نوع دیگری از نذرها هم در گذشته وجود داشته و باید احیا شود.
رحمانی افزود: این نوع نذورات، صدقات، خیرات و فراوانی تشکلهایی که به این سمت میروند نشان میدهد مردم حس خوبی نسبت به وضعیت فعلی جامعه ندارند و گرفتاری همنوعان خود را لمس میکنند.
به گفته این صاحبنظر، میزان بالای تمایل جامعه به سیستمهای نذر و خیریه ناشی از اضطرابی است که در درون جامعه ما وجود دارد. یک ناامنی و ناآرامی را حس میکنیم که این نوع فعالیتها میتواند آرامش را برای جامعه ایجاد کند.
وی با بیان اینکه نذر وقت و تخصص به ما کمک میکند تا از سیطره نگاه اقتصادی و ابزاری صرف به جامعه فاصله بگیریم، گفت: در کنار توجه به اهمیت نذر اقتصادی باید به جامعه یادآور شویم که نوع دیگری از نذرها هم در گذشته وجود داشته و باید احیا شود.
نذر خویشتن کنند
وی افزود: در نذر فرهنگی باید به انسانها یاد بدهیم که نذر خویشتن کنند و فقط برای دیگران نذر نکند بلکه با نذوراتی مثل نذر کتابخوانی، نذر برای ارتقای خویشتن را احیا کنند.
رحمانی تصریح کرد: در حالی که جامعه اعتمادی به نهادهای عمومی ندارد و خودش به دنبال ساماندهی و رفع دغدغههای دیگران است، گسترش فعالیت خیرخواهانه مثل نذر فرهنگی هرچه بیشتر شود کیفیت اخلاقی و معنوی جامعه بیشتر میشود.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد، شاهد گسترش انواع نذر در جامعه هم برای خویش و هم برای دیگران باشیم.
فائزه پوراکبری
رحمانی تصریح کرد: در حالی که جامعه اعتمادی به نهادهای عمومی ندارد و خودش به دنبال ساماندهی و رفع دغدغههای دیگران است، گسترش فعالیت خیرخواهانه مثل نذر فرهنگی هرچه بیشتر شود کیفیت اخلاقی و معنوی جامعه بیشتر میشود.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد، شاهد گسترش انواع نذر در جامعه هم برای خویش و هم برای دیگران باشیم.
فائزه پوراکبری
