کار شایسته بدون سرمایه اجتماعی مثبت محقق نمیشود
گروه اقتصادی: عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک با بیان اینکه کار شایسته و شایسته محوری جز ابعاد اصلی توسعه پایدار است گفت: کشورهای توسعه یافته یا کشورهایی که مسیر توسعه را خوب طی میکنند قطعاً سرمایه اجتماعی در مدیریت کار شایسته لحاظ میکنند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، مریم یارمحمد توسکی، عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک در نشست پژوهشی «کار شایسته در سرمایه اجتماعی و رویکرد پژوهشی بر اقتصاد مقاومتی» که سه شنبه، 12 دیماه، در بانک توسعه و تعاون برگزار شد گفت: بسترسازی کار شایسته در ابتدا از وظایف دولتها و نمایندگان فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و سپس بر عهده مدیران و کارفرمایان است. سرمایه اجتماعی به عنوان پدیده مدیریتی امروز مطرح است کشورهای توسعه یافته یا کشورهایی که مسیر توسعه را خوب طی میکند قطعاً سرمایه اجتماعی را در مدیریت کار شایسته لحاظ میکنند.
وی ادامه داد: سرمایه اجتماعی عامل ساختاری و مکمل، جهت تسریع رشد و توسعه اقتصادی خواهد شد، طبق ادعای برخی از صاحب نظران حوزه اجتماعی، بدون سرمایه اجتماعی هیچ اجتماعی به هیچ سرمایهای نمیرسد. مفاهیم شایستگی کار و سرمایههای اجتماعی مقولات ارزشی و انگیزشی هستند که هر دو در یک راستا قرار دارند. تحقق کار شایسته و ارتقای سرمایه اجتماعی قطعاً فرآیندی پویا و مستمر است که نمیتوان یک شبه و در زمان محدود به آن دست یافت.
مدیر دفتر اراک انجمن جامعه شناسی ایران با بیان اینکه طی تحقیق مرکز پژوهشهای مجلس، خوشبینانهترین حالت ساعت کار مفید 2 ساعت روزانه و 11 ساعت هفتگی در کشور اعلام شده است، گفت: کاهش شدید ساعت کاری مفید در ادارات دولتی کشور روزانه 22 دقیقه است، کار مفید در ادارات ایران روزی30 ساعت و در بخش صنعت روزی 2 ساعت و 30 دقیقه میباشد.نظر کارشناسان بر این است که کار مفید حلقه مفقوده بهرهوری در کشور است و دو علت اصلی را در این بحث مطرح کردهاند که شامل فربه بودن نظام اداری دولتی و بیتعادلی در گسترش خصوصی سازی کارآمد و دیگری نقصان تامین اجتماعی سازمانی مطلوب میباشد.
توسکی با بیان اینکه رتبه ایران در سال 2016 در شاخص جهانی شفافیت و مصونیت از فساد از 176، 131 عنوان شد گفت: آزادیهای مدنی 1.47 از 5 مطرح شده است. شاخص عدالت و برابری در کشور که لازمه کار جدید است در وضعیت مطلوبی قرار ندارد در واقع حد متوسط آن در کشور حدود 35 درصد است و این مقدار نمیتواند حداقل کار روزمره را فراهم کند چه برسد به تحقق کار شایسته.
وی با اشاره به اینکه در بحث قانون مداری، وظیفه شناسی، پرهیزکاری در سطح استان مرکزی و کشور 51 درصد میباشد، گفت: این مقدار هم متاسفانه کم است. توزیع فراوانی درصدی پاسخ به شاخص پنداشت از موفقیت نهاد در کشور 50 درصد است.طبق تحقیقات، خوشبختانه شاخصهای نوآوری، اعتماد به نفس و میدان پیشرفت در استان مرکزی که در بحث انسداد فرهنگی و حضور و مشارکت اجتماعی مطرح است بالا میباشد در صورتیکه در بسیاری از کشورها این شاخصها پایین است.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک ادامه داد: تعارض و تنشهای محیط کاری، رضایت پایین از وضعیت زندگی و اهمیت کار با توجه به اینکه استان صنعتی هستیم از موارد تهدید و خطر ساز استان است.
توسکی با بیان اینکه سرمایه اجتماعی در کنار دیگر سرمایهها همچون اقتصادی، انسانی، فرهنگی دارای ارزش است، گفت: درک و حفظ سرمایه اجتماعی از آنجایی که از جنس ارزش است بسیار سختتر از دیگر سرمایههاست. گفته میشود سرمایه انسانی میتواند در بافتهای فرهنگی و اجتماعی جامعه ایجاد و تقویت شود اما از طرفی به راحتی میتواند ترک خورده و شکسته شود. زمانی که سرمایه اجتماعی در جامعهای دچار افول شود انواع دیگر سرمایه نیز قطعاً در کنار آن دچار نقصان میشوند.
مدیر دفتر اراک انجمن جامعه شناسی ایران تاکید کرد: سرمایه اجتماعی وسیلهای برای توسعه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است که مهمترین شاخص آن اعتماد است.آن چیزی که در سرمایه اجتماعی مورد تاکید است داشتن سرمایه اجتماعی از نوع مثبت میباشد، سرمایههای اجتماعی باید موفقیت همگانی و گستره خوشه ارتباطی خوبی به همراه داشته باشد، اگر گفته شود سرمایههای اجتماعی در خانوادهها بالا است و 85 درصد شرکتهای خصوصی خانوادگی هستند باید گفت این یک ویژگی منفی است چون خیر همگانی به همراه ندارد.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک گفت: تغییرات ساختاری بر سرمایه اجتماعی قطعاً اثر میگذارد حتی در حد جابه جایی یک مدیر و اعمال سیاست گذاریهای جدید. عواملی که منجر به ساخت سرمایه اجتماعی میشود، عوامل نهادی همچون قوانین و فرهنگ سازمانی است همچنین عوامل خود جوش که ریشه در فرهنگ و اجتماع دارند منجر به ساخت سرمایه اجتماعی میشوند. خوشبختانه در کشور زمینههای خودجوش وجود دارد نزدیک ترین رخداد در این زمینه زلزله اخیر کرمانشاه بود اما باید این زمینه خودجوش شکل پیدا کند.
وی ادامه داد: عوامل بیرونی همچون مذهب، تجربههای مشترک تاریخی حتی احزاب و تشکلها میتوانند بر سرمایه اجتماعی اثرگذار باشند همچنین عوامل طبیعی از جمله روابط خویشاوندی، همبستگیهای قومی مولد سرمایههای اجتماعی هستند. سرمایه اجتماعی در سطوح کلان، میانی و خرد مطرح است.
توسکی تصریح کرد: کار شایسته، شایستگی شغلی و شایستگی سازمانی به همراه دارد، شایستگی شغلی همچون چتر حمایتی و پیله حفاظتی، سازمان را حفظ میکند. کار شایسته دارای چهار محور استراتژیک شامل استانداردهای بنیادین حقوق کار، اشتغال، حمایت اجتماعی و گفتگوی اجتماعی است در واقع این چهار محور استراتژیک حداقل 50 درصد سرمایه اجتماعی محسوب میشوند.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک با اشاره به اینکه اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی و همبستگی اجتماعی سه رکن اصلی در سرمایه اجتماعی است، گفت: توقع میرود کار شایسته و سرمایه اجتماعی با این سه رکن اصلی حرکت کند. وقتی صحبت از مشارکت میشود بدین معنی است که ذهن مخاطب، ذهن کارکنان و ذهن مردم با مسائل آن گروه، جامعه و موسسه درگیر شود مشارکت به معنی تشکیل یک جلسه هم اندیشی صرف نیست.
توسکی تاکید کرد: اعتماد حلقه اتصال و تسهیل کننده هر نوع ارتباط سازمانی و اجتماعی است.انگیزشهای درونی کارگران به مراتب بیش از انگیزشهای بیرونی نظیر حقوق و دستمزد ماهانه بر انضباط و وجدان کاری تأثیر دارد این موارد ارزشهای جدیدی است که بایستی به آن توجه شود. بسیاری شرایط و سختیهای کار را متحمل میکنند چون احساس تعلق به کار خود دارند و به محض اینکه فرد احساس کند سازمان یا جایی که در آن کار میکند از خودش نیست و سرمایه اجتماعی ندارد با کوچکترین ناملایمت در مقابل سیستم ایستادگی میکند.
وی با اشاره به اینکه نوآوری در ایران نسبت به شاخص های جهانی طی دهه گذشته رشد خوبی داشته است، گفت: اما رشد بهرهوری از نوآوری بسیار پایین است یعنی دانش، نبوغ و استعداد در کشور داریم ولی بهرهوری لازم را نداریم رقم نو آوری در کشور حدود 70 الی 80 درصد است ولی بهره وری 16 درصد.
توسکی در پایان بیان کرد: اگر بخواهیم به سرمایه اجتماعی و کار شایسته دست پیدا کنیم باید محورهایی چون شفاف سازی قوانین و ساز و کارهای اداری و مالی در سازمانها، محدود کردن زمینههای ابهام و سردرگرمی از طریق آگاه سازی مطلوب و متناسب برای مخاطب، ترویج فضای مذاکره و فضای گفتمانی، فرصت سازی برابر و رفتارهای منصفانه در اشتغال، تقویت احساس پیله حفاظتی و حمایتی از کارکنان، حد مطلوب مشارکت در تصیم گیریها و سیاست گذاریها، امکان بروز و حضور لیاقتها و تواناییها فردی، ایجاد تغییرات مطلوب فرهنگ سازمانی به سوی شایسته پروری و اعتماد سازی و ... جدی گرفته شود.
