نشست علمی افشاگری ابعاد فقهی حقوقی تشهیر رسانه‎ای مفسدان اقتصادی برگزار شد

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از قم، دکتر محمد خلیل صالحی امشب 13 دی ماه در نشست علمی بررسی ابعاد فقهی حقوقی تشهیر مفسدان اقتصادی در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) گفت: در زمینه مبانی، اگر تقسیم مندی روش مندی را بخواهیم ارایه کنیم می توانیم از سه منظر به انتشار حکم مجازات نگریست.
وی افزود: منظرجامعه شناختی، جرم شناختی و جرم شناختی این سه منظر را تشکیل می دهند؛ اگر بخواهیم در حوزه جامعه شناختی به قضیه بنگریم انتشار حکم مجازات یکی از جلوه های نوین همان تشهیر مجازات است.
مشاور معاون فرهنگی قوه قضاییه تصریح کرد: از نظر جامعه شناختی، جامعه شناسان سیاسی بیان می کنند که حکومت برای اینکه به سه هدف مهم در اعمال مجازات نائل شود اجرای علنی مجازات ها را در دستور کار خود قرارداده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهران گفت: هدف اصلی نخست آن بوده است که به مجریان بالقوه و بالفعل، قدرت حکومت را تفهیم کند؛ در واقع این مساله را یک نمایش قدرت می دانند.
وی عنوان کرد: کارکرد دوم، تشفی خاطر اکثر مردم جامعه و فرونشاندن حس انتقام جویی است؛ در جامعه مدرن نیز حس انتفام وجود دارد؛ حکومت همچنان باید نشان دهد که دارای قدرت است، به رغم اینکه مجرمان و مفسدان نظم را بهم زده اند.
صالحی بیان کرد: دو رویکرد سنتی و جدید در بین حقوق دانان کیفری وجود دارد؛ اگر در فقه از عنوان تشهیر استفاده شده است در حقوق، مفهوم بدنام کردن به کار برده می شود؛ در حقوق کیفری از منظر حقوق عرفی باید به کرامت انسانی ارج نهاد و اعتبار و آبروی دیگران را ارج نهاد، مگر اینکه حقوق کیفری در مسیر رسیدن به اهداف خود از این شیوه سخت استفاده کند.
مشاور معاون فرهنگی قوه قضاییه تصریح کرد: حقوق دانان کیفری به آثار بد بدنام کردن معترف هستند یعنی پس از بدنام کردن، حیثیت و هویت انسانی و کرامت انسانی را از وی سلب کرده ایم؛ این نوع بدنام سازی را بدنام سازی برچسب کننده گویند.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهران گفت: در بحث شرمساری از این مجرا به بدنام سازی نگاه می کنیم که آیا این بدنام سازی، شرمساری مثبت را ایجاد کند و آیا می توان کاری کرد که فرد از ترس بدنام سازی مثبت درگیر کار خلاف نشود که این بحث چندان گسترش پیدا نکرده است.
وی عنوان کرد: تشهیر، بدنام کردن در حوزه کیفری ناظر بر فردی است که جرم او در چارچوب یک حکم قطعی ثابت شده است که این مساله در ادبیات حقوق کیفری، بدنام سازی شده است.
صالحی بیان کرد: نکته این است که اگر فرد، تنها مرتکب جرم شد و حکم قطعی برای وی صادر شد، بسیاری از افراد ازاین حکم اطلاع پیدا نمی کنند و به همین خاطر فرد در جامعه بدنام نشده است.
مشاور معاون فرهنگی قوه قضاییه تصریح کرد: لایه های انتشار یک جرم باید متناسب با ابتکار یک جرم باشد؛ اصل تناسب جرم با مجازات باید رعایت شود؛ ماهیت انتشار حکم مجازات، خود، یک مجازات است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهران گفت: تجربه تشهیر و بدنام سازی انجام شده است ولی هنوز آنچنان که باید موثر نبوده است؛ حال سوال بیان می شود که آیا تصور باید داشت که بدنام سازی معجزه می کند؟ کارکرد بدنام سازی محدود است.
وی عنوان کرد: در این زمینه می توان نگاه تقلیلگرایانه داشت که این نگاه چند راه ساده را معرفی می کند و منتظر معجزه است ولی اگر در این زمینه نگاه چند وجهی و چند بعدی ومنظومه عوامل کاهنده جرائم اقتصادی را بیان کنیم، یکی از آنها را می توان، بحث تشهیر دانست.
صالحی بیان کرد: یکی از سوالات این است که آیا مدیری که در زمان خود یک مدیر موفق بوده و فعالیت های کلانی داشته است آیا پس از یک جرم باید این چنین با بی آبرویی از گردونه فعالیت حذف شود؟.

حرمت جان؛ اصل در تفکر شیعه

همچنین حجت‎الاسلام والمسلمین جلالی گفت: تشهیر رسانه ای از جمله موضوعاتی است که با توجه به پیدایش رسانه ها در عصر حاضر موضوع بسیار مهمی است که مراکز پژوهشی باید در این زمینه ورود کنند.
وی افزود: گروه فقه و رسانه مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) با توجه رسالت خود، سلسله مباحث آموزشی و پژوهشی را در حوزه های مختلف دنبال می کند و امروز نیز در 61 امین نشست مرکز به بحث تشهیر رسانه ای مفسدان را در دستور کار قرارداد.
وی گفت: اصل اول در فقه شیعه به حرمت جان و مال و آبروی مومن است ولی رسانه ها و فضای مجازی این حرام بین را مرتکب می شوند؛ در این عرصه باید وظیفه رسانه ها از این منظر مورد توجه قرار گیرد.
استاد حوزه و پژوهشگر حوزه رسانه بیان کرد: اگر ابعاد این بحث در جمع اندیشه ورزان و رسانه ها مورد کنکاش واقع شود دستاوردهای خوبی خواهیم داشت.
وی گفت: شیوه های رسانه ای تشهیر و احکام، رابطه تشهیر با بستگان مفسدان، راه حل تزاحم تشهیر با مسایل اجتماعی، بیان نام و نام خانوادگی و ترکیب مجازات مفسدان و.. از موضوعات مهم در این حوزه است.