توجه به خود قبل از تعلیم دیگران

به گزارش ایکنا از لرستان، آیت‌الله سیداحمد میرعمادی، نماینده ولی‌فقیه در استان و امام جمعه خرم‌آباد در سلسله مباحثی تحت عنوان «درس‌هایی از نهج‌البلاغه» عنوان داشته است: امام علی(ع) در وصیت خود به فرزندش امام حسن‌مجتبی(ع) این‌گونه فرموده است: «أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ فِيَما تَبَيَّنْتُ مِنْ إِدْبَارِ الدُّنْيَا عَنِّي، وَ جُمُوحِ الدَّهْرِ عَلَىَّ وَ إِقْبَالِ الْآخِرَةِ إِلَيَّ، مَا يَزَعُنِي عَنْ ذِكْرِ مَنْ سِوَاي، وَ الاِهْتَِمامِ بِما وَرَائِي غَيْرَ أَنِّي حَيْثُ تَفَرَّدَ بِي دُونَ هُمُومِ النَّاسِ هَمُّ نَفْسِي، فَصَدَفَنِي رَأْيِي وَ صَرَفَنِي عَنْ هَوَايَ، وَ صَرَّحَ لِي مَحْضُ أَمْرِي، فَأَفْضَى بِي إِلَى جِدٍّ لاَ يَكُونُ فِيهِ لَعِبٌ، وَ صِدْقٍ لاَ يَشُوبُهُ كَذِبٌ؛ اما بعد، گذشت عمر و چیرگی روزگار و روزگار و روی آوردنِ آخرت، مرا از یاد خودم بازداشته و تمام توجه مرا به آخرت کشانده است که به خویشتن فکر کنم و از غیر خودم رویگردان شدم، که نظرم را از دیگران گرفت و از پیروی خواهش‌ها بازگرداند و حقیقت کار مرا نمایاند و مرا به راهی کشاند که شوخی‌بردار نیست و به حقیقتی رساند که دروغی در آن راه ندارد».
نتیجه اندیشه‌ورزی و تفکرِ پدرِ سال‌خورده و پُرتجربه همچون امام علی(ع) که بیشتر عمرش سپری شده و به‌زودی از این دنیا می‌کوچد این شد که تمام توجه و تمرکزش به خودش باشد و لحظه‌ای چشم از خود برندارد.

در کلمات امیرمومنان علی(ع) درباره توجه به خود، سخنان عمیق و ژرفی وجود دارد؛ به‌طوری‌که اکنون در روانشناسیِ اسلامی، مبنای مباحث مربوط به انسان‌شناسی است. در این فراز، از وصیت دو نکته، بیش‌از همه برجسته است: یکی توجه به خود(خودشناسی و خودسازی) و دیگری نجات دیگران و انتقال تجربیات خود به آنان و نشان دادن راه‌های هدایت.
واقعیت این است که توجه به خود و پرداختن به عیوب و ضعف‌های خویش و پی بردن به ارزش و منزلت انسان و باقی بودن رندگی آخرت و فانی بودن دنیای کنونی، انسان را از فکر دیگران و ضعف‌های آنان و برخورداری از زرق و برق دنیا، باز می‌دارد.
در فراز نخست این سخن علی(ع)، نکته عمیق روان‌شناختی وجود دارد؛ یعنی این‌که اگر من به خود، پرداختم علتش آن بود که پی بردم روزگار، سرکش و زود گذر و فریبنده است و آخرت، پیش روی ماست و باید برای آن، زاد و توشه بیندوزم و ارزش آدمی، توجه به این دنیای فانی نیست. به همین سبب، هیچ‌گاه در غم داشته‌های دنیوی دیگران و یا به‌دنبال عیوب آنان نبودم.
علی(ع) به نور علم و یقین، دریافته که اسب سرکش دنیا، رو به فنا و نابودی است از همین رو، هوشیارانه به سرنوشت خویش می‌اندیشد و توان این‌که به دیگران بیندیشد از او سلب شده است.

انتهای پیام