لزوم تناسب طراحی شهرهای جدید بافرهنگ دینی و اعتقادی جامعه

به گزارش ایکنا از قزوین، دین اسلام در کم و کیف فضای زیست و سکونت جوامع انسانی نظراتی مبنایی دارد و به عبارتی آیات و احادیث مغیر اصلی در طراحی خانه بشمار می‌آید. عمل به این رهنمودها موجب استعلاء و پیشرفت مادی و معنوی جوامع و زیستگاه‌های انسانی می‌شود.
این استنتاج و دست آورد از ماهیت دین نشئت می‌گیرد چراکه موضوع دین کلام الهی است و شامل «همه موجودات عالم» است و متد و روش دین از راه برهان و استدلال و اجتهاد صورت می‌گیرد و هدایت فطرت انسان به‌عنوان راهنمای درونی از طریق رهنمودهای پیامبران وحی و رهبران الهی به‌عنوان راهنمای بیرونی به منصه ظهور می‌رسد.
دین به معنای اصطلاحی مجموعه عقاید، اخلاق، قوانین و مقرراتی است که برای اداره امور جامعه انسانی و پرورش انسان‌ها باشد و راه رسیدن به سعادت و رستگاری است. معارف دینی به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم، انسان‌ها را به سبک و شیوه زندگی و فضای زیست انسان در فضای مادی و معنوی راهنمایی کرده است لذا با تأمل و تدبر و استمداد از دین‌شناسان به‌خصوص در حوزه‌های علوم دینی به اعتقادات و اخلاقیات و احکام دینی می‌توان دست پیدا کرد و آن‌ها را سرلوحهٔ سبک زندگی قرارداد.
در سوره احزاب آیه 21 آمده است: «لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رسول‌الله أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کانَ یَرْجُوا اللّهَ وَ الْیَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَکَرَ اللّهَ کَثِیراً» مقصود از کلمه «اسوه» اقتداء و پیروی که در مورد رسول خدا (صلی‌الله علیه و آله و سلم) عبارت است از پیروی از او و امامان و رهبرانی که وی وصیت کرده است.
در سرآغاز کسب هر معرفتی رجوع به دین انسان را از انحرافات مصون می‌دارد چون خالق هستی با توجه به احاطه او به همه جوانب موجودات عالم و محیط بر پدیده‌ها، امرونهی امور را صادر نموده است و به عبارتی با لحاظ کلیه اسماء، دین را برای هدایت انسان به سمت تعالی و تکامل ارسال کرده است.
تفسیر معارف دینی نیز نیاز به علمای دین‌شناس دارد زیرا هر نوع کج‌فهمی از دین به همان اندازه انسان را از حقایق عالم دور می‌کند. این سنت خداست که خالق هستی نعمات خود را از هیچ انسانی چه الهی و چه مادی دریغ نمی‌دارد به‌گونه‌ای که خداوند در آیه 20 سوره اسراء می‌فرماید: «کُلاًّ نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّکَ وَ ما کانَ عَطاءُ رَبِّکَ مَحْظُوراً»، هر کس در هر راهی و مقصودی تلاش کرد خدای متعال این سنت را قرار داده است که این تلاش به نتیجه خواهد رسید و هر جا تدبیر و کار و تلاش باشد، محصولی خواهد داد.
آیات کریمه قرآن دلالت بر این دارند که اگر ملتی عمل صالح انجام داد و آن را باایمان و تقوا همراه کرد، زندگی و دنیا و عزت و استقلال او تأمین خواهد شد.
این‌که می‌بینید بعضی از ملت‌ها دین و تقوا هم ندارند اما از زندگی مادی و علی‌الظاهر مطلوبی برخوردارند به خاطر آن است که کار دنیا را خوب انجام می‌دهند منتها این‌گونه زندگی عاقبت خوشی ندارد و با فساد همراه می‌شود و آن شخص را از بین خواهد برد.
تمدن مادی امروز جهان این روش زندگی را برگزیده است لیکن شکی نیست ملتی که مؤمن باشد و تلاش کند خدای متعال به او پاداش خواهد داد. این پاداش فقط مخصوص آخرت نیست بلکه در دنیا هم پاداش داده خواهد شد، پاداش دنیا این است که طبق عملی که انجام داده‌اند خوشبخت و عزیز خواهند شد و از ذلت و زور و تحمیل بیرون خواهند آمد.

اهمیت رعایت و حفظ حریم خانواده‌ها

با توجه به این آیات کریمه نکته قابل‌توجه این است که قرآن برای جوامع انسانی راه دیگری غیر از اسباب مادی را برای رشد مادی ذکر کرده و آن حاکمیت ایمان و تقوا در جامعه است که موجب رشد و برکت در زندگی می‌شود.
«آتلانتید» بر طبق روایت افلاطون در «کریتیاس» مدینه الهی است اما به‌تدریج عنصر الهی وجود فرمانروایان براثر اختلاط با عناصر فانی و زمینی دنیاگرایی و مادی‌گرایی کم و کمتر شده و صفات بشری بر آن‌ها غلبه کرده و دیگر نتوانستند اندازه نگه‌دارند و «زئوس» که دید مردمی بزرگ تن به ذلت داده‌اند درصدد برآمد که آنان را کیفر دهد.
ما نمی‌دانیم مدینه «آتلانتید» چه نظامی داشته است، همین‌قدر می‌دانیم که این شهر به یک شهر ثروت و اسراف و تبذیر و تجمل کشیده شده و پس‌ازآنکه مدت‌ها با آتن کشمکش داشته بالاخره اهالی ثروتمندش در دریا فرورفته‌اند.
وصفی که افلاطون از بناها و سبک معماری آتلانتید کرده است با آنچه هرودت در مورد اکباتان گفته است، شباهت دارد. هرودت نوشته است که اکباتان هفت دیوار متحدالمرکز و معابد بزرگ داشته است، افلاطون بیشتر به انحطاط در تفکر این شهر نظر دارد و تمام انحای انحطاط را به انحطاط در تفکر بازمی‌گرداند.
در طراحی شهرهای جدید اقتضاء بر این است که متناسب با فرهنگ دینی و اعتقادی مردم عمل شود، مقام معظم رهبری در این خصوص می‌فرمایند: «در ساخت‌وسازهای شهری باید معماری اسلامی مدنظر باشد و ساختمان‌ها به‌گونه‌ای احداث شوند که یاد آمد زندگی اسلامی و ایرانی باشند، در این کار لازم است ضمن رعایت و حفظ حریم خانواده‌ها از استفاده از برخی الگوهای ملال‌آور خودداری شود».
بدون مجاهدت وقفه‌ناپذیر طراحان آگاه و متعهد، جبران خسارت‌ها و آسیب‌های وارده از دوره مدرن میسر نخواهد شد و معماری شهرهای جدید آن شکوفایی و جهش متناسب را نخواهد یافت لذا باید به کاری نستوه و خستگی‌ناپذیر در زمینه طراحی و معماری اصیل اسلامی پرداخته شود.
به امید آنکه مبانی فکری و ارزشی چراغ راه پویندگان این راه باشد.

دکتر حسن ذوالفقار زاده عضو هیئت‌علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین

انتهای پیام