فرصتها و پیچیدگیهای پیش رو برای اصلاح روابط با عربستان
گروه سیاسی ــ عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به سخنان رئیسجمهور در خصوص اصلاح روابط با برخی همسایگان از جمله عربستان گفت: با توجه به روند تحولات در یمن و سوریه، فضاهایی در منطقه باز شده که از درون این فضاها میتوان نفوذ کرد و یک اعتمادسازی نسبی ایجاد کرد. اما عربستان امروز بدون اجازه کاخ سفید نمیتواند به ایران نزدیک شود. لذا اگر فضای تنش میان ایران و امریکا قدری آرام شود، شاید سعودیها مجوز نزدیک شدن به ایران را دریافت کنند تا حداقل مباحث اولیه بین دو طرف مشخص شود.
به گزارش ایکنا، رئیسجمهور کشورمان هفته گذشته در دیدار سفرا و نمایندگان جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور سخنان مهمی به ویژه در خصوص توطئهها و تهدیدات امریکا اظهار کرد. اما در این میان سخنان رئیسجمهور بخش مهم دیگری نیز داشت که چندان مورد توجه واقع نشد و آن هم موضوع روابط منطقهای بود.
رئیس جمهور در این بخش از سخنان خود با اشاره به اینکه ما خواستار برقراری رابطه خوب با دنیا هستیم، گفت: ایران سرزمین علم، تجارت و دانش جهانی بوده است و امروز فرصتی بوجود آمده تا روابط خود را با همسایگانمان بیش از پیش گسترش دهیم و حتی اگر همسایهای مانند عربستان هم از لجاجتها و اقدامات خود دست برداشت و نسبت به روابط اظهار تمایل کرد، باید اختلافات را حل کرده و دوستی را برقرار کنیم. در مورد امارات و بحرین نیز اینگونه است و ما در شرایط جدید بدنبال اصلاح روابط با این کشورها هستیم.
توجیه همسایگان منطقهای نسبت به اصلاح روابط، استراتژی جمهوری اسلامی ایران
عبدالرضا فرجیراد، عضو هیئت علمی گروه ژئوپلیتیک واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار ایکنا در خصوص امکان اصلاح روابط منطقهای ایران با عربستان، بحرین و امارات در شرایط فعلی، گفت: همانطور که دو ماه پیش در خصوص امکان تشکیل مجمع گفتوگوی منطقهای، بیان کردم که در روابط با کشورهای منطقه چیزی تغییر نخواهد کرد، الان هم چیزی تغییر نکرده است. اما استراتژی جمهوری اسلامی ایران این است که همسایگان منطقهای را نسبت به اصلاح روابط به نوعی توجیه کند.
وی افزود: یکی از راهکارهای این اصلاح روابط را میتوان در مسئله سوریه جستجو کرد. امروز مسئله سوریه از فاز نظامی وارد فاز سیاسی شده و اگر هم درگیریهای نظامی در مناطقی مانند در درعا وجود دارد، در مراحل پایانی کار است و ایران هم در آن مناطق نقش چندانی ندارد. در ادلب هم با مذاکرات بین روسها و ترکها قضایا حل و فصل خواهد شد.
فرجیراد اظهار کرد: امروز در سوریه کشورهای عربی تقریبا در حل و فصل مسئله کنار زده شدهاند و روسها دست بالا را دارند و حتی امریکاییها از چنین وضعیتی برخوردار نیستند و کردها هم تمایل بیشتری نسبت به دولت مرکزی پیدا کردهاند و ترکها هم در حال همکاری با روسها هستند و تا حدودی از خواستههای تند خود کوتاه آمدهاند، لذا وقتی که در سوریه مسائل به سمت مذاکرات برود، یک آرامش نسبی برقرار خواهد شد و پس از آن میتوان وارد مرحله بازسازی شد و گفتوگوهای سازنده را شکل داد.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی عنوان کرد: در خصوص سه کشور بحرین، امارات و عربستان که رئیسجمهور نام برد، در خصوص بحرین میتوان از طریق مذاکرات نگرانیهای دولت بحرین را تا حدودی رفع کرد. اما امارات و عربستان امروز عمدتا روی مسئله یمن حساس هستند؛ این دو کشور به خوبی فهمیدهاند ایران در خصوص یمن به دنبال مذاکره است و بارها در این زمینه با اتحادیه اروپا گفتوگو کرده است. در بین این دو کشور هم بیشتر سعودیها هستند که چندان حاضر به انعطاف نیستند. البته عدم موفقیت عربستان در نبرد بندر الحدیده، شاید باعث شود ایران بتواند با همکاری اروپاییها مذاکراتی جدی با سعودیها داشته باشد و این مسئله حل شود. در واقع امیدواریهایی در این خصوص ایجاد شده است.
وی با بیان اینکه تا ابد نمیتوان به این شرایط جنگی در یمن ادامه داد، گفت: امروز فشار زیادی بر روی عربستان وجود دارد و حتی کشوری مانند آلمان کاملا فروش سلاح به عربستان را قطع کرده و روابط تیرهای بر روابط دو کشور حاکم است و سفیر عربستان ماههاست که از آلمان برگشته و سفیر جدیدی هم فرستاد نشده است و آلمانیها هم از فرانسویها خواستهاند که به سعودیها سلاح ندهند و این نشان میدهد اروپا تا حدودی در قضیه یمن با عربستان وارد تنشهایی شده است. البته اروپاییها درآمدهای خوبی از روابط اقتصادی و فروش سلاح به عربستان دارند و نمیخواهند چندان این اختلافات را علنی و تبلیغاتی کنند اما تا حدی قدمهای مثبتی از سوی اروپاییها در مورد یمن برداشته شده هر چند که اروپاییها میتوانستند قدمهای بزرگتری بردارند که این همه کودک و زن بیگناه در ین کشته نشده و یک کشور به سمت ویرانی نرود.
عربستان امروز بدون اجازه کاخ سفید نمیتواند به ایران نزدیک شود/ ایران اجازه افزایش تنش با امریکا را ندهد
فرجیراد یادآور شد: در چنین شرایطی آقای روحانی میبیند که فضاهایی در منطقه باز شده که از درون این فضاها میتوان نفوذ کرد و یک اعتمادسازی نسبی ایجاد کرد. هر چند که به اعتقاد من عربستان امروز با عربستان دیروز کاملا متفاوت است. زمانی بود که عربستان با امریکا متحد بود اما اختیاراتی هم داشت که باعث میشد به سمت بهبود روابط با ایران حرکت کند و این اتفاق در دوران سازندگی، اصلاحات و دوران آقای احمدینژاد که آقای هاشمی رفسنجانی به عربستان سفر کرد و از باغ فدک بازدید کرد، رخ داد، اما تصور نمیکنم که عربستان امروز بدون اجازه کاخ سفید بتواند به ایران نزدیک شود.
سفیر اسبق ایران در نروژ و مجارستان ابراز کرد: در واقع امروز مثلث آمریکا ـ اسرائیل ـ عربستان سعودی در جهت همکاری علیه ایران به هم پیوند خوردهاند و سیاستهای مشترکی در این باره دارند. ولیعهد عربستان بسیار خود را به کاخ سفید وابسته کرده و کاخ سفید هم به شکل امر و نهیگونه با عربستان رفتار میکند و با توجه به بیماری پادشاه، شخصیت وزینی هم در عربستان نیست که جرئت کند در بعضی موارد به صورت مستقل تصمیم بگیرد. لذا اصلاح روابط با عربستان کار بسیار سختی است هر چند نمیتوان گفت ناممکن است، اما سعودیها اگر هم بخواهند به ایران نزدیک شوند باید با امریکا هماهنگیهای لازم را انجام دهند.
چرا امریکا با وجود سروصدا علیه ایران بازهم بحث مذاکره را پیش میکشد؟
وی افزود: از طرفی ایران هم نباید اجازه دهد تنش با امریکا، که تعدادی از نزدیکان و دستیاران ترامپ مانند بولتون، پمپئو، جولیانی و ... به دنبال تشدید آن هستند، ادامه پیدا کند. اگر فضا قدری آرام شود شاید سعودیها مجوز نزدیک شدن به ایران را از امریکا دریافت کنند تا حداقل مباحث اولیه بین دو طرف مشخص شود و معلوم شود که ایران چه میخواهد و چه میدهد. البته امریکاییها هم با وجود لفاظیها و سروصداهایی که علیه ایران انجام میدهند آخر کار بحث مذاکره را مطرح میکنند و این نشان میدهد که خود آنها متوجه شدهاند که منطقه ظرفیت درگیری جدیدی را ندارد.
فرجیراد اظهار کرد: البته منظور از درگیری هم این نیست که یک جنگ تمامعیار مانند عراق و افغانستان شکل بگیرد چون امکان ورود نیروهای نظامی به منطقه نیست، زیرا دنیا دیگر چندان با امریکا و عربستان امروز همراه نیست. در حالی که زمانی که صدام کویت را تصرف کرد یا هنگام حمله به عراق، دنیا متحد بود اما الان اروپاییها به عنوان متحدان اصلی امریکا، نه تنها آمادگی درگیری جدیدی را ندارند بلکه مخالفت جدی هم دارند، اما اگر خدای ناکرده یک درگیری هم اتفاق بیفتد شامل ضربات متقابلی است که دو طرف به هم وارد میکنند و این نوع درگیریها، در طول تاریخ جنگها طولانی نشده و استمرار نداشته است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی عنوان کرد: لذا امریکا راضی به شروع یک درگیری با ایران نیست زیرا این درگیریها باید به یک برنده منتهی شود و این در حالی است که تنها دو سال به انتخابات ریاست جمهوری امریکا مانده و از یکسال قبل فعالیتهای انتخاباتی در امریکا آغاز میشود و انتخابات بسیار حساس و معناداری در این کشور در پیش است و ترامپ حاضر نیست در این فاصله وارد یک درگیری واقعی شود.
غالب اهداف ترامپ در عرصه بینالمللی تبلیغاتی است/ ایران کار با اروپا را جدی بگیرد
وی یادآور شد: از این منظر ترامپ هر کاری که در حوزه بینالمللی مانند کره شمالی، ناتو، خروج از برجام، جنگ تعرفهای و ... همه برای این است که آن را به عنوان دستاوردی برای خود در انتخابات آینده داشته باشد و خیلی هم بر روی مواضعی که در این حوزهها اعلام میکند صد در صد پافشاری نمیکند و بیشتر میخواهد از جنبه تبلیغاتی آن استفاده میکند. به عنوان نمونه در موضوع کره شمالی تاکنون چیزی عاید امریکا نشده است. ترامپ این را تشخیص نداده که کره شمالی در مشت چین است و بیش از 90 درصد روابط تجاری و حتی امنیتی آن با چین است و زمانی که امریکا به چین فشار تعرفهای وارد میکند، از ان طرف هم چین به کره شمالی اجازه نخواهد داد که به آنها نزدیک شود.
فرجیراد با تأکید براینکه ترامپ در مورد ایران و اظهاراتی هم که علیه ایران میکند بیشتر به دنبال بهرهبرداری تبلیغاتی است، گفت: اما ایران با وجود سخت بودن کار، نباید اجازه افزایش تنشها را بدهد. با توجه به افزایش تحریمها و فشارها از سوی امریکاییها طی ماههای آینده و همراهی اسرائیل، عربستان و امارات با این برنامه، ایران باید طوری اقدام کند که تنشها افزایش نیابد و از برنامه و کار اصلی ایران که با اروپاست و تا حدودی در حال رسیدن به نتیجه است، غفلت شود. اروپاییها میخواهند مذاکرات با ایران به نتیجه برسد و میدانند ترامپ زورگویی میکند. لذا اگر ایران به طور مستمر و منطقی، همانطور که مقامات ارشد کشورمان بیان کردهاند، کار با اروپا را جدی بگیرد میتوانیم تا حدودی از این تحریمها فرار کرده و گشایشهایی ایجاد شود.
گفتوگو از مهدی مخبری
انتهای پیام
