جای خالی شیوه یکپارچه و منسجم در آموزش قرآن
گروه فعالیتهای قرآنی ــ قاری برتر و مدرس قرآن در چهارمحالوبختیاری گفت: جای یک شیوه منسجم و یکپارچه که بهصورت تخصصی تدوین و بهعنوان شیوه استاندارد و معیار در همه مؤسسات و خانههای قرآن کشور و استان تدریس شود، خالی است.
جابر علیمحمدی، قاری برتر و مدرس قرآن در چهارمحالوبختیاری در گفتوگو با ایکنا از چهارمحالوبختیاری، با اشاره به مشکلات آموزش قرآن در ردههای محتلف سنی، اظهار کرد: مشکل اساسی این است که هنوز یک روش منسجم، تثبیت شده، مدون و فراگیر میان استادان و مربیان قرآن وجود ندارد و در عمل، شاهد اعمال سلایق شخصی در شیوه تدریس هستیم.
وی تعدد شیوههای آموزشی قرآن کریم را گاهاً سبب ایجاد سردرگمی در قرآنآموز دانست و تصریح کرد: قرآنآموز در صورتی که دورههای آموزشی را در مؤسسات مختلف قرآن طی کند با تعدد شیوههای تدریس مواجه خواهد شد و همین امر سبب عدم انسجام و یکپارچگی در فراگیری میشود.
آغاز آموزش قرآن با قواعد تجوید
علیمحمدی با بیان اینکه امروزه در اکثر موارد آموزش قرآن با گفتن قواعد محض تجوید آغاز میشود، ادامه داد: اصول و قواعد تجوید جایگاه مهم خودش را داراست که باید آموزش داده شود اما برای ایجاد جذابیت در امر آموزش باید آموزش را از تئوریِ صرف به سمت آموزش صوت و لحن و تلاوت برد.
وی با اشاره به عدم توجه به جنبه زیباییشناسی قرآن در امر آموزش، بیان کرد: همانطور که در خود قرآن، احادیث و روایات و نیز در تأکیدات مقام معظم رهبری داریم، تمام لطف آموزش و فراگیری قرآن به این است که بتوانیم این کتاب الهی را با صوت زیبا تلاوت کنیم و برای رسیدن به این درجه، آموزش نقش مهمی دارد.
این مدرس قرآن در استان تأکید کرد: به نظر میرسد که ارائه تلفیقیِ مطالب باید مورد توجه قرار بگیرد یعنی پرداختن به تلاوت قرآن با صوت زیبا و در کنار آن، توجه به آموزش اصولی صوت و لحن و نیز آموزش تجوید، باید توأمان پیش بروند.
علیمحمدی با انتقاد از رویکرد مربیانی که در کلاس به ارائه یکجانبه مطالب اکتفا میکنند و تکرار و تمرین خواستن از قرآنآموز را مدنظر قرار نمیدهند، گفت: قرآنآموز تا زمانی که قرآن را پیش روی خود باز نکند و رسمالخط را نبیند و چشمش با آن آشنا نشود نمیتواند در تلاوت قرآن موفق عمل کند.
قاری برتر استان با اشاره به مشکل اساسی آموزش صوت و لحن در استان، گفت: امروز مشاهده میشود که صوت و لحن بر اساس سلیقه خود مربی تدریس میشود و بنا به علاقه شخصی به فلان قاری مطرح، سبک او را در کلاس آموزش میدهد.
وی با بیان اینکه افراد از گوش و هوش موسیقایی و جنس صدای متفاوت از هم برخوردارند، ادامه داد: جای یک شیوه منسجم واحد که بهصورت تخصصی تدوین و بهعنوان شیوه استاندارد و معیار در همه مؤسسات و خانههای قرآن کشور و استان تدریس شود، خالی است.
علیمحمدی توجه به سطحبندی قرآنآموز را نیز مورد تأکید قرار داد و افزود: فراگیر قبل از ورود به آموزشهایی مانند زبان خارجه یا ریاضیات، از لحاظ سطح علمی ارزیابی میشود تا در سطح یکسان علمی با دیگر همکلاسیهای خود قرار بگیرد، در مورد قرآن نیز لازم است این اتفاق بیفتد که متأسفانه اینگونه نیست.
نقش مربی در معرفی منابع آموزشی مناسب
وی منابع آموزشی را مقوله مهم دیگری از مبحث آموزش قرآن برشمرد و بیان کرد: امروزه شاهد تنوع و تعدد در منابع آموزشی بهویژه در زمینه تجوید هستیم اما اکثر مربیان به استفاده از منابع آموزشی قدیمی اصرار دارند که نقش مربی در معرفی منابع آموزشی مناسب به قرآنآموز بسیار مهم است.
علیمحمدی نقش برنامهریزی و تبلیغ در سطح کلان برای پذیرش منابع آموزشی در نظام آموزشی را مهم ارزیابی کرد و گفت: حمایت تصمیمگیران کلان حوزه قرآن در این خصوص میتواند راهگشا باشد و امید که شاهد تنوعبخشی در حوزه منابع آموزشی در مراکز آموزش قرآن باشیم.
وی با بیان اینکه بسیاری از اساتید قرآن روشهای سنتی آموزش را کنار نمیگذارند، تأکید کرد: امروزه، بهویژه در زمینه صوت و لحن، شاهد بروز و ظهور شیوههای آکادمیک تدریس قرآن هستیم حال آنکه مربیان برای به روز کردن داشتهها و اِعمال شیوههای نوین تدریس، نیازی احساس نمیکنند.
علیمحمدی اهمیت ابزار نوین از جمله منابع چندرسانهای آموزش را نیز یادآور شد و گفت: ابزارهایی مانند صوت و فیلم نیز بازده یادگیری را تا میزان قابل توجهی ارتقا میبخشد و باز هم آگاهی مربی در این زمینه شرط اساسی است.
وی ادامه داد: مربی در صورت تسلط به کارکرد و شیوه بهرهگیری از این ابزارها میتواند آنها را به فراخور سطح قرآنآموز در اختیار او قرار دهد که متأسفانه این اقدامات ظریف و تخصصی در استان ما، بهویژه در مدارس کمتر به چشم میخورد.
علیمحمدی آموزش قرآن در مدارس را غالباً غیرتخصصی ارزیابی کرد و افزود: گاهاً مشاهده میشود از کسانی در امر آموزش قرآن در مدارس استفاده میشود که از حداقل سطح علمی در حوزه قرآن بهرهمند نیستند.
وی اهمیت تربیت مربی متخصص قرآن را یادآور شد و گفت: خوشبختانه در استان شاهد برگزاری دورههای تربیت مربی قرآن هستیم و برکات آن قطعاً در فضای قرآنی استان مشهود است.
علیمحمدی آشنایی مربی با شیوههای تدریس و مباحثی نظیر روانشناسی و اخلاق را مورد تأکید قرار داد و بیان کرد: ما اساتیدی داریم که حافظ یا قاری بسیار خوبی هستند اما در تدریس قرآن موفق نیستند؛ چراکه در مقوله آموزش قرآن، مربی باید در نحوه تدریس، نحوه تعامل با قرآنآموز، اخلاق نیکو، معنویت و ... سرآمد و الگو باشد.
وی با نام بردن از استاد غلامرضا شاهمیوه بهعنوان الگوی آموزش تخصصی صوت و لحن، ادامه داد: این استاد و داور بینالمللی به دلیل تسلط کامل بر نغمات، دستگاهها و نیز شناخت کامل از قاریان جهان یک استاد نمونه است بهگونهای که آوازه ایشان در آموزش قرآن فراگیرتر از آوازهشان بهعنوان قاری قرآن است.
علیمحمدی با اشاره به لزوم آگاهی مربی از مباحث روانشناسی، بیان کرد: این امر بهویژه در خصوص قرآنآموز کودک و نوجوان بسیار اهمیت دارد؛ چرا که یک نگاه، یک تشویق یا تنبیه مختصر و ساده از جانب مربی میتواند منجر به جذب یا طرد قرآنآموز شود.
وی تمام تلاشها برای آموزش، فراگیری، تلاوت و انس با قرآن را به منظور رسیدن به مرتبه عاملیت دانست و افزود: مربی قرآن باید بیش و پیش از دیگران عامل به قرآن، متخلق به اخلاق اسلامی و قرآنی و سرشار از معنویت باشد؛ چرا که قرآنآموز در صورت مشاهده تناقض میان گفتار و کردار مربی، کم کم دلزده میشود.
ارزیابی وضعیت آموزش قرآن در استان
این قاری برتر استان با بیان اینکه برای ارزیابی وضعیت آموزش قرآن در استان باید خروجیها را ارزیابی کرد، گفت: در حال حاضر شاهد فعالیت برخی مؤسسات در حوزه تخصصی قرآن هستیم که «مؤسسه قرآن و عترت نسیم وحی شهرکرد» را میتوان بهعنوان یک نمونه از این فهرست کمشمار نام برد.
علیمحمدی ادامه داد: اما متأسفانه باید گفت که بسیاری از مؤسسات حداقلهای لازم را دارا نیستند و گاهی توسط کسانی اداره میشوند که تجربهای در امر آموزش قرآن ندارند؛ بنابراین لزوم مشورت با متخصصان آموزشی قرآن برای این دست مراکز ضروری به نظر میرسد.
وی اهمیت نقش مربی متخصص در آموزش را یادآور شد و افزود: مدیران مؤسسات و مراکز قرآنی باید بتوانند شیوههای استاندارد تدریس را در مجموعه خود ساری و جاری کنند که البته استفاده از مربی متخصص در این خصوص لازم و ضروری است.
علیمحمدی کمرنگ بودن مجالس و محافل قرآنی را مشکل دیگر جامعه قرآن استان دانست و یادآوری کرد: یکی از اهداف آموزش قرآن تربیت افراد برای تلاوت این کلام نورانی در جمع است که با برپایی محافل انس با قرآن محقق و سبب ترویج و تبلیغ قرآن و ایجاد شور قرآنی در جامعه میشود، حال آنکه به این موضوع مهم در استان ما توجه نمیشود.
وی در ادامه افزود: کارکردِ دیگرِ برپایی محافل قرآن ایجاد فضایی برای قرآنآموز است تا آموختههای خود را در حضور جمع ارائه و به این ترتیب اعتماد بنفس خود را ارتقا دهد.
علیمحمدی مشکل اساسی قاریان و حافظان قرآن استان در مسابقات کشوری را عدم اعتماد به نفس حین اجرای مسابقه خواند و گفت: همین آسیب بزرگ در بسیاری از موارد، مانع ظهور و بروز استعدادهای خوب استان در محافل ملی میشود که برپایی مجالس و محافل قرآن تا حد قابل توجهی به رفع این نقیصه کمک میکند.
انتهای پیام
