صد سال قرآن‌‌آموزی در سرزمینی خرم و آباد/ بانوانی که نیکوکاری را معنا کردند

در جامعه ساده صد سال گذشته خرم‎آباد بانوانی می‌زیستند که قابل‌ توجه و مورد احترام عموم بودند. بانوانی که علاوه‌بر انجام امور خانه و تربیت اولاد دارای امتیازات خاصی بودند. آنان در امر تهیه غذا مهارت خاصی داشتند و یا در امور پزشکی و تشخیص برخی بیماری‎ها و تهیه داروهای طبیعی و گیاهی و محلی صاحب‌نظر و دارای مهارت و تجربه بودند و یا این‌که تحصیل‌کرده و درس خوانده و به‌خصوص در علم تجوید و تدریس قرآن و قرائت آن استاد بودند. ایکنا لرستان در متن ذیل با مروری بر کتاب «یادگار عمر» تألیف حجت‌الاسلام حمید عیدی، به معرفی تعدادی از این بانوان سرشناس و فعالیت‌ها و خدمات آنان می‌پردازد.

حاجیه سیده‌زینب شاهرخی

بانویی محترم و باشخصیت از فامیل شاهرخی، وی تحصیل‌کرده و درس‌خوانده بود و در تدریس قرآن توانا و کلاس قرائت داشت این بانوی محترم عمری طولانی و پُربرکت داشت و فرزندانی خوب و لایق از وی به جای مانده است.

مرحومه ملاملک‌زاده

وی از بانوان سرشناس شهر خرم‎آباد بود و نیز تحصیل‌کرده و درس‌خوانده و معلم قرآن بود و کلاس تدریس داشت و به دختر خانم‌ها و بانوان شهر نحوه خواندن قرآن را یاد می‎داد؛ البته باید متذکر شد در عصری که این دو بانوی خرم‌آبادی یعنی ملاملک‌زاده و حایجه سیده‌زینب شاهرخی کلاس درس داشتند و بانوان و دختران را در کلاس درس می‎پذیرفتند و قرآن و شرعیات و مسائل دینی را به آن‌ها یاد می‎دادند که بانوان شهر خرم‎آباد جز امور خانه‌داری کاری نداشتند و خانم‌ها و دختران، جایی برای تحصیل نداشتند بلکه می‎توان گفت که در آن موقع شهر خرم‎آباد فاقد وسایل آموزشی و یادگیری بود به‌خصوص برای زنان، ارزش و عمل این بانوان محترم و ارزشمند را از این موضوع باید دریافت و ارزشیابی کرد.

کربلاییه زیور

این بانوی محترم نیز از زنان سرشناس و تحصیل‌کرده و درس خوانده و قاری قرآن بود و الحق قرآن نیکو می‎خواند و صدای خوب و جذابی داشت و در مجلس زنانه و برای بانوان قرآن می‎خواند و مجلس او برای اطرافیانش بسیار لذت‌بخش بود.

آغامریم قاضی؛ زنی که  ضروری‎ترین کار اجتماعی را انجام داد

آغامریم نیز بانویی بود که در خانواده‌ای معروف و سرشناس به دنیا آمد، وی صبیه مرحوم حاج سیدابراهیم بحرینی و بانویی بود متدین، خیرخواه و نیکوکار که نامی ماندگار دارد. وی کاری انجام داد که مورد رضایت خدا و خلق بود، در موقعی‎که شهر خرم‌‏آباد فاقد هرگونه وسایل طهارت و نظافت بود وی اقدام به ساختن یک حمام بزرگ و عمومی کرد. در واقع ضروری‎ترین کار اجتماعی را انجام داد، تا مدت‌ها حمام دایر بود و رفع نیاز می‎کرد و به‌واسطه این عمل وجود آغامریم و نام او مورد احترام مردم بود؛ به‌طوری‌که فرزندش مرحوم آقارضا قاضی را که خودش از رجال معروف لرستان بود به نام مادرش می‎نامیدند و مردم می‎گفتند آقارضا آغامریم در هر حال آقارضا قاضی نیز به مادر بزرگوار خویش اقتدا کرد و اقدام به ساختن حمامی در کنار حمام مادر کرد که این حمام را «حمام نو» و حمام مرحومه آغامریم را «حمام کهنه» می‌نامیدند؛ این حمام‌ها مدت‌ها دایر بود و رفع نیاز می‎کرد اما به‌تدریج تعطیل شدند.

ملک‌زاده نیازی

از بانوان سرشناس شهر خرم‌‏آباد و ماما بود و مدت‌ها در شغل مامایی خدمات ارزنده و شایانی به مردم خرم‎آباد کرده است، او مادر آیت‌الله هاشم نیازی، نماینده مردم لرستان در مجلس خبرگان رهبری بوده است.

مشهدیه زینت خیرالهی؛ زنی به تمام معنی سیاسی ـ اجتماعی

مشهدیه زینت خیرالهی از فامیل بزرگ کُرد بود، او در یک خانواده معروف به دنیا آمده بود، این خانم خیلی امتیاز و خصوصیات داشت، زنی باهوش، خوش‌ذوق، متدین و خوش‌سلیقه بود و با این‌که به خوبی تحصیل نکرده و درس نخوانده بود اما خیلی چیزها را می‎دانست، در امر خانه‌داری و اداره خانه و تربیت اولاد جداً استاد و صاحب‌نظر بود و دیگران را هدایت می‎کرد. وی استعداد خدادادی داشت و برخی بیماری‎ها از قبیل سردرد، دل درد، پا درد و چشم درد را تشخیص می‎داد و برای علاج آن‌ها از گیاهان طبیعی و طبی دارو درست و علاج می‎کرد، وی زنی به تمام معنی سیاسی ـ اجتماعی، خوش‌مجلس و بذله‌گو و حاضرجواب بود، به کتاب‎های داستانی علاقه زیادی داشت به‌ویژه در شب‎های زمستان و برای سرگرمی از افرادی برای خواندن کتاب دعوت می‎کرد، شام و غذا می‎داد و به گرمی پذیرایی می‎کرد.

همچنین از دیگر زنان متدین، خوش‌اخلاق، متین و آرام، باسلیقه، خوش‌فکر و صاحب‌نظر که در جامعه قدیم شهر خرم‌آباد شهره بودند و نقش مهمی در صلح و سازش بین مردم داشتند و در رفع مشکلات جامعه و خانواده‌ها و برای ایجاد آرامش دخالت داشتند و در اغلب موارد وجودشان موجب آرامش خانواده‌ها و در نتیجه جامعه بود، می‎توان از آغاقشنگ، آغاکلثوم، آغاخدیجه، آغابی‌بی، آغاطوطی، آغاخاتون، آغاسارا، آغاکوچک، آغاهما، آغاملیحه، آغارباب و آغارقیه نام برد.

آغاقشنگ؛ قدیمی‎ترین حاجیه شهر خرم‎‏آباد

شهر خرم‌آباد از قدیم ساکنانی مسلمان و متدین به دین اسلام داشته است، به‌ طور مسلم این افراد به اجرای دستورات اسلام مقید و پایبند بوده‌اند، در اقامه نماز و حضور در مساجد و انجام امساک و روزه در ماه رمضان و نیز در انجام فریضه حج و رفتن به مکه معظمه پیشقدم بودند، افرادی بودند که به مکه رفته و فریضه حج را به‎ جای آورده بودند و در واقع حاجی بودند و عنوان حاجی داشتند. البته باید توجه داشت که این افراد در موقعی به حج مشرف شده بودند که رفتن به حج مستلزم تحمل مشقات فراوان بوده و در واقع همین‌طور آسان و راحت نبود یعنی از شهر خرم‎آباد تا مکه با وسایل آن روز مسافرت کردن کار آسانی نبوده و آن افراد اغلب با اسب، قاطر و شتر و به‌صورت دسته‌جمعی و همراه با قافله به حج مشرف می‎شدند.

در هر حال در شهر قدیم خرم‎آباد افرادی بودند که این راه دشوار را رفته و تحمل مشقات فراوان کرده و خویش را به خانه خدا نزدیک کرده و حج را به جای آورده بودند و میان مردم به‌عنوان حاجی معروف و مشهور بودند و باید اذعان کرد که اغلب این افراد از متدین‌ترین افراد شهر خرم‎آباد بودند که در آن بین نام یک بانو نیز به چشم می‎خورد و آن «آغاقشنگ والی‌زاده»، خواهر مرحوم حاج سیف‌الله خان والی‌زاده است. وی از یک خانواده بزرگ و معروف بود و در عین حال ثروتی فراوان داشته است.