جایگاه شعر و ادب در خرمآباد قدیم
گروه فرهنگی ــ شهر خرمآباد بهخاطر محیط سبز و خرم و فضای طبیعی خود هیچگاه خالی از ذوق ادب و شعر و شاعری نبوده است و همواره افرادی ادیب، شاعر، عارف و نویسنده در دامن خویش پرورش داده است.
شهر خرمآباد بهخاطر محیط سبز و خرم و فضای طبیعی خود هیچگاه خالی از ذوق ادب و شعر و شاعری نبوده است بلکه همواره افرادی ادیب، شاعر، عارف و نویسنده در دامن خویش پرورش داده است که ازجمله آنها میتوان از میرزااسداله خان کمالوند، حاج میرزا صالح لرستانی، حاج شیخ عبدالرحمان لرستانی، حاج سیدابوطالب طاهری، صادق جوادی، میرزاقاسم ایزدپناه، آقاسیداحمد حبیبی طاهری، شیخ روحاله استغفاری، صحبتاله خان معینی، شیخ جعفر صابر، مرحوم محمد سامانی و حاج محمدجواد منصوری نام برد.
میرزا اسداله خان کمالوند؛ با تخلص «مفلوک»
میرزا اسداله خان کمالوند یکیاز چهرههای روشن و معروف شعر و ادب شهر خرمآباد بوده وی در میان فامیلی بزرگ و سرشناس لرستان به نام فامیل کمالوند به دنیا آمده است. خود و برادرش مرحوم یمنالملک و وثوق از رجال سیاسی و اجتماعی لرستان بودند و در عین حال از ذوق شعر و ادبیات بهره کافی و قابلتوجهی داشتهاند بهخصوص مرحوم میرزا اسداله خان که در سرودن شعر ذوقی قوی و قریحه لطیف و در عین حال خطی زیبا داشته است، وی در شعر تخلص «مفلوک» را انتخاب کرده است و این امر دلیل بر صفای باطن و خوی درویشی او بود زیرا وی مردی درویشمسلک و عارفمشرب بوده است.
مرحوم مفلوک خصوصیات اخلاقی و اجتماعی خوب و فراوانی داشته و در رفع مشکلات مردم و جامعه دخالت میکرد و دخالت او مؤثر و از این نظر مورد توجه و احترام مردم بوده و مریدان و دوستان زیادی داشته است مرحوم مداح با اینکه کمتر کسی را دوست و قبول داشت مخلص و مرید مرحوم مفلوک بود.
حاج میرزاصالح لرستانی؛ ماهر در سرودن انواع شعر
حاج میرزاصالح لرستانی در زمان خویش از روحانیان تراز اول لرستان بوده است. مرحوم حاج میرزا صالح علاوهبر مراتب علمی، فقهی، اصولی، کلامی و تحصیلی خود از نظر ذوق شعر و ادب بهره وافری داشته است و شعر نیکو میسروده و در سرودن انواع شعر استاد بوده است. اشعار زیادی از وی به یادگار مانده است. غیر از قطعات گوناگونی از اشعار که سروده بود ایشان سالی با خانواده خود با قافله به طرف مشهد مقدس میرود و به زیارت امام رضا(ع) موفق میشود لطفی که این مسافرت دارد این است که در طول راه و دیدن مناظر زیبا و طبیعی هر شهر و دیاری ذوق مرحوم حاجی میرزاصالح تحریک میشود و در نتیجه اغلب مناظر زیبا و جالب توجه را در قالب شعر توصیف میکند این اشعار مجموعهای بود در دفتری و به خط خود مرحوم حاجی که در نزد مرحوم شیخ عزیزاله ضیائی بود این مجموعه، خاطره و یادگاری بسیار ارزنده و قابل استفاده بود.
روزی که مدرسه علمیه کمالیه تأسیس شد و کتابخانه آن نیز دایر شد، مرحوم حاج شیخ عزیزاله ضیائی همه کتابهای خود را به کتابخانه حوزه اهدا کرد که آن مجموعه شعر نیز جزء آن کتابها بود که به کتابخانه مدرسه اهدا شد که متأسفانه به مرور زمان تعداد زیادی از کتابهای مدرسه ناپدید شدند که از جمله آن دفتر و مجموعه شعر مرحوم حاج میرزا صالح لرستانی نیز از بین رفت.
حاج شیخ عبدالرحمان لرستانی
حاج شیخ عبدالرحمان لرستانی فرزند مرحوم میرزاصالح لرستانی نیز از روحانیان به نام خرمآباد و لرستان بوده. وی علاوهبر فضائل علمی که به حد کافی و کامل دارا بود ذوق شعری و ادبی قابلتوجهی داشته است و در سرودن انواع شعر جداً استاد بوده است. وی دیوانی دارد حاوی انواع شعر، قصاید و غزلیات و رباعیات که به چاپ رسیده است.
مرحوم حاج سیدابوطالب طاهری با اشعاری در مراثی و مصائب اهلبیت(ع)
مرحوم حاج سیدابوطالب طاهری روحانی بزرگ و معروف لرستان نیز از ذوق شعر و ادب بهره کافی داشته گاه بالبداهه شعر سروده است که این خود حاکی از اندیشه عمیق و ذوق لطیف او بوده بیشتر اشعار مرحوم حاج سیدابوطالب در نوع مراثی و مصائب اهلبیت(ع) بوده است و در این خصوص اشعار زیاد و پراکندهای از وی به یادگار مانده است.
مرحوم صادق جوادی
مرحوم صادق جوادی از تجار معروف شهر خرمآباد و نیز رجال سیاسی ـ اجتماعی مهم بهشمار میآمد. وی در زمان خود از رجال روشن و آگاه به وضع اجتماعی سیاسی کشور بود و مردم در آن موقع او را روشنفکر میدانستند وی در جریان مشروطه طرفدار مشروطه و اهل روزنامه بوده و شاید اولین کسیکه در خرمآباد روزنامه خریده و با روزنامه اطلاعات اشتراک داشته ایشان بوده است. بهعلاوه ایشان ذوق ادبی و شعری خوبی داشته و شعر نیکو میسروده است و اشعار عرفانی مخصوصاً کتاب مثنوی را دوست میداشته است. اشعار و تکبیتهای متفرقی از ایشان در نزد افراد به یادگار مانده است.
مرحوم میرزا قاسم ایزدپناه
مرحوم میرزا قاسم ایزدپناه یکیاز معاریف شهر خرمآباد و فردی سیاسی و اجتماعی بوده و در مسائل سیاسی و اجتماعی بهخوبی آگاه و روشن بود به قول یکیاز بزرگان شهر مرحوم ایزدپناه از امور سیاسی و اجتماعی چیزهایی میدانست که دیگران نمیدانستند و در عین حال مردی عارف، ادیب، شاعر و اهل مطالعه و علاقهمند به کتاب بود. کتابهای عرفانی و ادبی را دوست میداشت و اشعاری نیز از او به یادگار مانده است.
آقاسیداحمد حبیبی طاهری
آقاسیداحمد حبیبی طاهری از روحانیان معروف خرمآباد بود که از میان روحانیان خرمآباد امتیاز خاصی داشت زیرا وی بیشتر از دیگران در حوزه علمیه قم توقف داشته و در حوزه تحصیل و تدریس کرده بود و از این نظر دارای مراتب علمی بالاتری بوده و مجتهد و صاحبنظر بود. مرحوم حبیبی علاوهبر مراتب علمی خیلی بالا دارای ذوق شعری فوقالعادهای بود و اشعار زیادی از او به یادگار مانده است.
مرحوم شیخ روحالله استغفاری؛ شاعر سرودههای لکی و لری
مرحوم شیخ روحالله استغفاری روحانی شاعر و خوشذوق خرمآبادی علاوهبر مراتب علمی و تحصیلات حوزوی که مدتها در حوزه علمیه بروجرد و قم تحصیل کرده بود دارای ذوقی شاعرانه بود شعر نیکو میسروده و طبعی روان و ذوقی لطیف داشت الحق شاعر بود و شاعری قوی در سرودن همه انواع شعر مهارت و آمادگی داشت و در عین حال لطیفهگو و بدیحهگو بود حُسن کارش این بود که با زبان محلی و لری اشعار نغز و خوبی سروده است دیوانی دارد خیلی مفصل و مملو از انواع شعر فارسی، لری، ترکی، غزلیات و قصاید و رباعیات.
صحبتاله خانمعینی
صحبتاله خانمعینی فرزند مرحوم میرزا رحیمخان معینالسلطنه از چهرههای معروف شهر خرمآباد بود. وی در یک خانواده ریشهدار و بسیار سرشناس لرستان به دنیا آمد تحصیلات خویش را در زادگاه خود به پایان رسانید. البته ایشان از فارغالتحصیلان دارالتربیه بود. پساز فراغت از تحصیل در اداره مالیه به استخدام درآمد مدتی در شهر خرمآباد و در اداره دارائی(مالیه) به کار و انجام وظیفه اشتغال داشت اما بعدها به تهران منتقل شد. وی علاوهبر این مزایای اجتماعی از نظر شعر و ادب ذوقی لطیف و قریحهای کمنظیر داشت و در سرودن انواع شعر جداً استاد بود و اشعار زیادی از او در مجلات و سالنامهها به چاپ رسیده است.
حاج شیخ جعفر صابر؛ مردی که در مواقع ضروری ترویج احکام و تبلیغ اسلام میکرد
شیخ جعفر صابر از مشاهیر شهر خرمآباد بود. وی فردی متذین درس خوانده و تحصیلکرده بود با اینکه در لباس روحانی نبود اما در واقع یک فرد به تمام معنی روحانی بوده. در مواقع ضروری ترویج احکام و تبلیغ اسلام میکرد پُر حافظه بود، حاضرجواب و شوخطبع و بذلهگو و در یک کلام بسار خوش اخلاق و خوش مجلس بود. در بدو امر شغل وی عطاری بود داروهای طبیعی و محلی را به فروش میرساند و گاهی هم طبابت میکرد آنچه مورد توجه است اینکه وی ذوق شعری و ادبی بسیار خوبی داشت دارای قریحه لطیف و طبعی روان بود شعر نیکو میسرود در مدت حیات پُربار خود اشعار زیادی سروده بود اشعارش بیشتر در مدح و مراثی و مصائب ائمه(ع) بود نوحهخوانهای خرمآباد برای گرم کردن مجلس و سینهزنی از اشعار او استفاده میکردند.
مرحوم محمد سامانی؛ با تخصصی چشمگیر در تضمین شعر
مرحوم محمد سامانی فرزند مرحوم درویش کریم از طایفه سلاحورزی در سال 1280 ه.ش در شهر خرمآباد متولد شده تحصیلات قدیمه را در این شهر به پایان رسانیده و مدتی نیز نزد علما و بزرگان شهر دروس مذهبی را خوانده بود مطالعات وسیعی در زمینه فلسفه، فقه، علم عروض، بدیع و قافیه داشت چنانکه کتاب «المجم فی معائیر الاشعار العجم» تألیف شمسالدین محمد قیس رازی را کاملاً مسلط بود و در مقابل آن درباره هر یک از صناعات شعری نمونههایی سروده و در زمینههای مختلف شعری ازجمله قصیده، مثنوی، رباعی، دوبیتی، ترکیببند و غیره اشعار فراوانی سروده که مشتملبر هشت دفترچهاند و هنوز به چاپ نرسیدهاند اشعار مراثی ایشان بالغبر پنجاه سال است که توسط نوحهخوانان در مجالس عزای حسینی خواند میشود و ورد زبان خُرد و کلان است.
در تضمین تخصصی چشمگیر داشت ازجمله تضمینات ایشان تضمین دوازدهبند معروف محتشم کاشانی به نام «نالههای حزین سامانی» است و همچنین بیش از هفتاد غزل از خواجه شیرازی و شعرای دیگر را تضمین کرده است ایشان شخصی محبوب، شاعر و موحد و باایمان و اخلاص بوده و از عاشقان درگاه ذات حق و نبی مکرم اسلام و ائمهاطهار(ع) بودهاند و عمری را در این راه به مدیحهسرایی مصروف کردهاند ایشان در عین حال مدتها به شغل تجارت و بزازی در بازار خرمآباد اشتغال داشت. فرزند ایشان به نام حاتم سامانی از شاعران معروف خرمآباد هستند همچنین برادرزادههای ایشان به نام محمدکاظم سامانی و فاطمه سامانی از شعرای خرمآباد هستند و هر کدام در زمینههای مختلف شعری آثاری دارند.وی در مرداد ماه سال 62 از دنیا رفت.
حاج محمدجواد منصوری؛ برخوردار از قریحهای قوی در شعر و شاعری
حاج محمدجواد منصوری فرزند مرحوم حاج قیطاس منصوری در شهر خرمآباد در یک خانواده معروف و بزرگ در سال 1300 شمسی به دنیا آمده است. خانوادهاش معروف و پدرش مرحوم حاج قیطاس از رجال سرشناس خرمآباد و شغل تجارت داشت وی مردی متدین و مورداحترام بود مرحوم حاج قیطاس باتوجه به توفیقات الهی به زیارت خانه خدا مشرف میشود پساز انجام مراسم حج و زیارت خانه خدا و قبر نبی اکرم(ص) همانجا از دنیا میرود و در جوار خانه خدا مدفون میشود، در هر حال جواد منصوری تحصیلات ابتدایی و مقدماتی را هرچه بیشتر در شهر خرمآباد به پایان رسانید مهمترین امتیازی که ایشان دارد این است که از نظر ذوق شعری و ادبی از قریحهای بسیار قوی برخوردار است از همان دوران جوانی دارای این استعداد خدادای بوده و در سرودن انواع شعر، غزلیات، قصاید، ترکیببند و بهویژه مراثی جداً استاد بود.
انتهای پیام
